Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ đã hoàn toàn thoát khỏi sóng gió luận tội?

Hạ viện Mỹ hôm 10/11 đã bỏ phiếu thông qua đề xuất chuyển nghị quyết luận tội Bộ trưởng Chiến tranh Hegseth tới Ủy ban Tư pháp xem xét, thay vì đưa các điều khoản luận tội ra bỏ phiếu trực tiếp. Động thái này về thực chất đã ngăn chặn nỗ lực của Hạ nghị sĩ Cộng hòa Thomas Massie, đồng thời giúp ông Hegseth tránh được một cuộc bỏ phiếu luận tội có thể diễn ra ngay trong tuần.

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth. Ảnh: New York Times

Ông Massie đã đề xuất nghị quyết luận tội gồm 8 điều khoản, cáo buộc Hegseth có những hành vi vi phạm nghiêm trọng, trong đó nổi bật là việc tiến hành chiến dịch quân sự nhằm vào Iran mà không có sự cho phép của Quốc hội Mỹ, các cuộc tấn công nhằm vào những tàu bị cáo buộc vận chuyển ma túy tại vùng Caribe và Thái Bình Dương, chiến dịch quân sự tại Yemen và việc bắt giữ nhà lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro. 

Văn bản cũng cáo buộc Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ có liên quan đến việc gây sức ép đối với Thượng nghị sĩ Dân chủ Mark Kelly sau khi nhà lập pháp này cùng một số đồng nghiệp cảnh báo quân nhân Mỹ không phải chấp hành các mệnh lệnh bất hợp pháp. 

Ông Hegseth đã bác bỏ các cáo buộc, gọi nỗ lực luận tội mình là “màn kịch chính trị” và khẳng định ông sẵn sàng bảo vệ mọi chiến dịch quân sự đã thực hiện. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng công khai ủng hộ cấp dưới, tuyên bố sẽ đứng về phía ông Hegseth và ca ngợi thành tích của vị bộ trưởng nội các này. 

Bộ trưởng Chiến tranh tạm thoát nguy cơ bị luận tội vào phút chót

Theo kết quả do Văn phòng Thư ký Hạ viện Mỹ công bố, trong cuộc bỏ phiếu ngày 10/11, có 210 hạ nghị sĩ thuộc đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump và một hạ nghị sĩ độc lập ủng hộ việc chuyển hồ sơ tới Ủy ban Tư pháp Hạ viện, trong khi toàn bộ 203 hạ nghị sĩ Dân chủ tham gia bỏ phiếu phản đối. Ông Massie là hạ nghị sĩ Cộng hòa duy nhất đứng về phía đảng Dân chủ. 18 hạ nghị sĩ không tham gia bỏ phiếu. 

Giới quan sát nhận định kết quả này gần như bảo đảm nghị quyết luận tội ông Hegseth không được đưa ra xem xét trước khi nhiệm kỳ của Quốc hội Mỹ khóa hiện tại kết thúc vào tháng cuối năm nay. 

Dù vậy, các nhà phân tích lưu ý kết quả trên chỉ giúp Bộ trưởng Chiến tranh thoát khỏi nguy cơ luận tội trước mắt, chứ không đồng nghĩa với việc ông đã được minh oan. Thực tế, nghị quyết chưa được đưa ra bỏ phiếu về nội dung và những cáo buộc trong đó chưa được giải quyết thông qua một cuộc điều tra hay xét xử luận tội.

Sau chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026, Đảng Dân chủ dự kiến nắm quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện Mỹ từ tháng 1/2027 và có thể khởi động lại nỗ lực này. Họ có thể tiến hành các cuộc điều tra sâu rộng đối với hoạt động của Lầu Năm Góc, đặc biệt là quyết định phát động và điều hành chiến dịch quân sự chống Iran. Lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries đã công khai bày tỏ ủng hộ việc buộc ông Hegseth phải rời chức vụ.

Con dao hai lưỡi đối với đảng Dân chủ

Theo các nhà phân tích, việc lựa chọn Bộ trưởng Chiến tranh Hegseth làm mục tiêu luận tội đem lại cho đảng Dân chủ một số lợi thế chính trị đáng kể sau chiến thắng lịch sử trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Trước hết, cuộc xung đột với Iran là một trong những nguyên nhân chính khiến cử tri Mỹ bất mãn với chính quyền Trump. Thúc đẩy luận tội người đứng đầu Lầu Năm Góc có thể giúp phe Dân chủ thể hiện quyết tâm yêu cầu chính quyền giải trình về quyết định quân sự, chi phí tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran và những hệ lụy đối với dân thường. Một cuộc điều tra công khai cũng có thể tạo sức ép buộc Nhà Trắng giải thích rõ hơn về mục tiêu và cơ sở pháp lý của chiến dịch.

Ngoài ra, ông Hegseth còn là mục tiêu có mức độ ủng hộ của công chúng tương đối thấp. Khảo sát của đài CNN hồi tháng 9 cho thấy 66% người Mỹ không tán thành cách Bộ trưởng Chiến tranh thực hiện chức trách, trong khi tỷ lệ ủng hộ là 34%. Ngay cả trong nội bộ đảng Cộng hòa, 27% người được hỏi cũng không hài lòng với vai trò của ông. Vì vậy, việc yêu cầu ông Hegseth chịu trách nhiệm có thể giúp phe Dân chủ thu hút sự ủng hộ của những cử tri lo ngại về cuộc xung đột với Iran.

Tuy nhiên, nỗ lực này cũng tiềm ẩn rủi ro. Một số nghị sĩ Dân chủ muốn tập trung vào cách ông Hegseth đối xử với nữ quân nhân và các binh sĩ da màu, trong khi ông Massie chủ yếu đề cập đến các chiến dịch quân sự và những cáo buộc lạm quyền. Sự khác biệt về trọng tâm có thể khiến phe Dân chủ khó xây dựng một lập luận thống nhất.

Hơn nữa, Hiến pháp Mỹ quy định Hạ viện chỉ cần đa số quá bán để thông qua các điều khoản luận tội. Song, muốn kết tội và phế truất một quan chức trong phiên xét xử tại Thượng viện cần ít nhất 2/3 số thượng nghị sĩ có mặt bỏ phiếu tán thành. Đây là rào cản rất lớn đối với phe Dân chủ, ngay cả khi họ có thể thúc đẩy việc luận tội tại Hạ viện.

Nếu Hạ viện thông qua luận tội nhưng Thượng viện không kết tội, những người ủng hộ đảng Dân chủ có thể thất vọng vì ông Hegseth vẫn tại vị. Áp lực từ lực lượng cử tri nòng cốt khi đó có thể khiến ban lãnh đạo đảng này phải cân nhắc những bước đi quyết liệt hơn, kể cả việc tiếp tục thúc đẩy luận tội Tổng thống Trump. Điều này có thể đặt các lãnh đạo Dân chủ vào thế khó khi họ vốn không muốn biến luận tội tổng thống thành ưu tiên ngay đầu nhiệm kỳ của Quốc hội khóa mới.

Đảng Cộng hòa cũng khó tránh sức ép

Về phía đảng Cộng hòa, việc bảo vệ Bộ trưởng Chiến tranh Hegseth giúp Tổng thống Trump tránh được một cuộc khủng hoảng nhân sự và chính trị trước khi chuyển giao quyền kiểm soát Quốc hội cho phe đối lập. Tuy nhiên, cuộc tranh luận luận tội cũng có thể buộc các nghị sĩ Cộng hòa phải trả lời những câu hỏi mà chính quyền chưa giải thích thỏa đáng, đặc biệt là việc không tham vấn đầy đủ Quốc hội trước khi triển khai chiến dịch quân sự tại Iran.

Một số nghị sĩ Cộng hòa từng bày tỏ quan ngại về cách ông Hegseth điều hành Lầu Năm Góc và cho rằng ông cần giải trình. Theo các nguồn thạo tin, sau thất bại trong bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11, một bộ phận nghị sĩ và chiến lược gia Cộng hòa muốn quy trách nhiệm cho ông Hegseth, với lý do quan chức này có vai trò quan trọng trong việc thuyết phục tổng thống phát động xung đột mà không có kế hoạch kết thúc rõ ràng. 

Tuy nhiên, chính ông Trump mới là người có thẩm quyền quyết định cuối cùng với tư cách Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Mỹ. 

Đáng chú ý, nỗ lực luận tội cũng đem lại lợi thế cho phe Cộng hòa. Bằng cách tập trung vào ông Hegseth, đảng Dân chủ có nguy cơ giúp Nhà Trắng chuyển một phần trách nhiệm khỏi Tổng thống Trump, người trực tiếp quyết định các chiến dịch quân sự. 

Phe Cộng hòa cũng có thể lập luận rằng những cáo buộc nhằm vào Bộ trưởng Hegseth là sự kết hợp của nhiều bất đồng chính sách, chưa đủ cơ sở để kết luận ông phạm phải những hành vi nghiêm trọng có thể dẫn tới luận tội.

Bên cạnh đó, việc bảo vệ ông Hegseth trước sức ép từ đảng Dân chủ có thể giúp các nghị sĩ Cộng hòa tạm thời gạt bỏ bất đồng nội bộ và thể hiện sự đoàn kết với ông Trump.