Bộ Y tế trao giải cuộc thi tìm hiểu về mất cân bằng giới tính khi sinh

Câu chuyện về chính gia đình mình của chị Cao Nữ Huyền, viên chức dân số xã Đồng Lê, tỉnh Quảng Trị, đã nhận được sự đồng cảm của hàng nghìn người khi tham gia Cuộc thi "Tìm hiểu về mất cân bằng giới tính khi sinh trên nền tảng số" do Cục Dân số, Bộ Y tế tổ chức.

Câu chuyện về ba cô con gái và hành trình xóa bỏ định kiến trọng nam khinh nữ

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đánh giá cuộc thi đã tạo được sức lan tỏa mạnh mẽ, với gần 16 triệu lượt tiếp cận trên mạng xã hội. Ảnh: Cục Dân số

Hưởng ứng Ngày Quốc tế trẻ em gái (11/10), sáng 8/10, Ban tổ chức Cuộc thi "Tìm hiểu về mất cân bằng giới tính khi sinh trên nền tảng số" đã tổ chức tổng kết và trao giải. Trong đó bài dự thi của chị Huyền đã  được trao giải "Bài viết truyền cảm hứng".

Bài viết nhận được hơn 1.100 lượt thích và 1.800 lượt chia sẻ trên nền tảng số. Câu chuyện giản dị nhưng chạm đến ký ức của nhiều gia đình, đặc biệt tại những nơi quan niệm "trọng nam khinh nữ" vẫn còn hiện hữu.

"Mùa xuân năm 2005, khi em gái út của tôi chào đời tại ngôi nhà nhỏ ở một làng quê miền núi tỉnh Quảng Trị, thứ đón chào em không phải tiếng reo mừng rỡ mà là những lời xì xầm, thở dài", chị Huyền viết.

Theo lời kể của chị, khi em gái thứ ba chào đời, ông nội chỉ đứng ngoài sân, không bước vào phòng thăm cháu. Những người hàng xóm đến thăm cũng không chỉ dành những lời chúc mừng mà đặt ra những câu hỏi quen thuộc: "Đẻ cả ba cô con gái, sau này ai nối dõi, ai phụng dưỡng tuổi già?".

Mẹ chị Huyền lúc đó đã có hai con gái. Những lời bàn tán trở thành áp lực đè nặng lên người phụ nữ vừa sinh con. Có những đêm, mẹ chị nằm khóc vì nghe người khác nói "đẻ toàn gái là không có phước".

Ba chị Huyền cũng không ít lần nghe những lời dị nghị trong những đám cưới, đám giỗ như "toàn con gái thì ngồi mâm dưới", hay "làm nhiều để làm gì rồi cũng nuôi con người ta".

Giữa những định kiến ấy, ba chị Huyền luôn đồng hành cùng vợ. Ông quan niệm: "Con nào cũng là máu mủ của mình, tôi chỉ cần các con khỏe mạnh, ngoan ngoãn là đủ". "Câu nói ấy theo chị em chúng tôi suốt những năm tháng trưởng thành", chị Huyền chia sẻ.

Gần 20 năm trôi qua, ba cô con gái ngày nào đều đã có công việc, gia đình và cuộc sống ổn định. Mỗi ngày, họ vẫn cố gắng trở thành chỗ dựa tinh thần cho cha mẹ.

"Không mong cầu có thể là niềm tự hào lớn lao, nhưng chúng tôi luôn hy vọng ba mẹ có thể nở nụ cười khi nhắc đến ba chị em", chị Huyền viết.

Câu chuyện của gia đình chị Huyền không chỉ là câu chuyện về sự thay đổi của một gia đình, mà còn gợi nhắc về những định kiến giới vẫn tồn tại trong đời sống và những hệ lụy mà tư tưởng trọng nam khinh nữ có thể để lại.

Ban Giám khảo trao giải "Bài viết truyền cảm hứng" cho tác giả Cao Nữ Huyền. Ảnh: CDS

Gần 16 triệu lượt tiếp cận, lan tỏa thông điệp xóa bỏ định kiến giới

Chia sẻ tại lễ trao giải cuộc thi, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đánh giá cuộc thi đã tạo được sức lan tỏa mạnh mẽ, với gần 16 triệu lượt tiếp cận trên mạng xã hội.

Theo Thứ trưởng, đây là hiệu quả thiết thực của phương thức truyền thông mới, thể hiện bước đột phá trong chuyển đổi số, chuyển từ truyền thông một chiều sang truyền thông đa chiều.

Từ thực tế cuộc thi, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên cho biết, theo số liệu đến hết năm 2022, tỷ số giới tính khi sinh của Việt Nam vẫn ở mức khoảng 110 bé trai/100 bé gái, trong khi mức cân bằng sinh học tự nhiên khoảng 104-106 bé trai/100 bé gái.

Mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn là một trong những thách thức đối với sự phát triển bền vững của Việt Nam. Tỷ số giới tính khi sinh hiện vẫn cao hơn mức cân bằng tự nhiên 104-106 bé trai/100 bé gái; năm 2025, tỷ số này ở mức 110 bé trai/100 bé gái.

Theo dự báo, nếu tỷ số giới tính khi sinh tiếp tục duy trì như hiện nay, Việt Nam có thể dư thừa khoảng 1,5 triệu nam giới trong độ tuổi 15-49 vào năm 2039 và tăng lên 2,5 triệu vào năm 2059.

Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên trao giải cho các tập thể có bài dự thi nhiều.  Ảnh: CDS

Mất cân bằng giới tính khi sinh kéo dài có thể dẫn tới nhiều hệ lụy đối với cấu trúc dân số và gia đình, trong đó có nguy cơ gia tăng tình trạng nam giới kết hôn muộn hoặc không có khả năng kết hôn, đồng thời làm gia tăng nguy cơ buôn bán phụ nữ, trẻ em gái, mại dâm, bạo lực giới và tội phạm xuyên quốc gia.

Để giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh và đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên, Luật Dân số năm 2025 quy định cấm lựa chọn giới tính thai nhi, trừ trường hợp do Bộ trưởng Bộ Y tế quy định để phục vụ chẩn đoán và điều trị các bệnh liên quan đến giới tính, đồng thời quy định các biện pháp can thiệp nhằm giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh.

Bộ Y tế đã tham mưu để Thủ tướng Chính phủ ban hành Đề án với mục tiêu đến năm 2030 đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức tự nhiên. Đây là một trong những chỉ tiêu quan trọng trong công tác dân số.

"Điều quan trọng là thay đổi tư tưởng trọng nam khinh nữ, không còn lựa chọn giới tính thai nhi, đồng thời nâng cao vai trò, vị thế của người phụ nữ trong xã hội", Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh.

Cục trưởng Cục Dân số Lê Thanh Dũng trao giải Nhất cá nhân cho bà La Thị Huệ - Trạm Y tế xã Hoành Mô, TP Quảng Ninh. Ảnh: CDS

Thứ trưởng đề nghị Cục Dân số đúc kết các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn tổ chức cuộc thi và hoạt động chuyển đổi số trong công tác truyền thông dân số.

Cục Dân số cần tập trung khai thác hiệu quả kho dữ liệu bài viết tự luận phong phú gửi về cuộc thi; chọn lọc, biên tập các bài viết, mô hình, giải pháp tiêu biểu để xây dựng các ấn phẩm, cẩm nang truyền thông, phục vụ chuyển giao và nhân rộng tại các địa phương.

Đối với Sở Y tế, Chi cục Dân số các tỉnh, thành phố, Thứ trưởng yêu cầu tiếp tục tham mưu cho Tỉnh ủy, Thành ủy, UBND tỉnh, thành phố đưa chỉ tiêu về tỷ số giới tính khi sinh vào hệ thống chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội hằng năm.

Đồng thời, các địa phương cần rà soát, lồng ghép nội dung kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh trong quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Lãnh đạo Cục Dân số trao giải cho các tác giả. Ảnh: CDS

Gần 95.000 người tham gia cuộc thi trên nền tảng số

Cuộc thi "Tìm hiểu về mất cân bằng giới tính khi sinh trên nền tảng số" được tổ chức trực tuyến trên Trang thông tin điện tử Cục Dân số từ ngày 20/8 - 20/9/2026, nhằm góp phần tạo chuyển biến rõ nét về nhận thức và hành động của người dân trong việc xóa bỏ định kiến giới, nâng cao vị thế, vai trò của phụ nữ và trẻ em gái trong gia đình, xã hội.

Cuộc thi đồng thời cung cấp kiến thức về thực trạng, nguyên nhân và hệ lụy của tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh.

Sau 30 ngày tổ chức, cuộc thi thu hút 94.752 người tham gia. Trong đó, có 86.715 bài dự thi hợp lệ và 8.037 bài không hợp lệ, đến từ 34/34 tỉnh, thành phố trên cả nước. Một số địa phương có số lượng bài dự thi nổi bật như Hưng Yên với 7.702 bài, Hải Phòng 6.432 bài, Thái Nguyên 6.346 bài, Lào Cai 5.953 bài... Cuộc thi cũng ghi nhận sự tham gia tích cực của lực lượng vũ trang nhân dân, gồm Quân đội Nhân dân và Công an Nhân dân.

Ban Tổ chức đã trao 1 giải tập thể trị giá 8 triệu đồng cho Chi cục Dân số và Trẻ em tỉnh Hưng Yên; 9 giải cá nhân gồm 1 giải nhất trị giá 7 triệu đồng, 1 giải nhì 4 triệu đồng, 3 giải ba mỗi giải 2 triệu đồng và 4 giải khuyến khích mỗi giải 1 triệu đồng.

Ngoài ra, Ban Tổ chức trao 1 giải "Bài viết truyền cảm hứng" trị giá 4 triệu đồng và 11 giải chuyên đề, gồm 2 giải tập thể và 9 giải cá nhân, mỗi giải trị giá 1 triệu đồng.

Các đại biểu tham dự lễ trao giải. Ảnh:CDS