Bớt một chuyến đến viện, nhẹ cả gia đình

Ảnh minh họa: AI

Khoản tiền nằm ngoài đơn thuốc

Bộ Y tế đang lấy ý kiến sửa đổi Thông tư 26/2025/TT-BYT, mở rộng danh mục bệnh được kê đơn ngoại trú trên 30 ngày. Quy định hiện hành đã cho phép bác sĩ kê thuốc tối đa 90 ngày đối với bệnh thuộc danh mục, căn cứ tình trạng lâm sàng và mức độ ổn định. Đề xuất lần này mở rộng phạm vi áp dụng, chưa phải quy định mới đã có hiệu lực.

Những nhóm được đề xuất bổ sung gồm bệnh tim mạch, hô hấp, da liễu và ung thư. Trong đó có thêm 10 bệnh, nhóm bệnh ung thư; một số bệnh hô hấp như phổi tắc nghẽn mạn tính, viêm xoang mạn tính cũng được xem xét. Số ngày dùng thuốc vẫn do người kê đơn quyết định, không mặc nhiên áp dụng mức tối đa cho tất cả bệnh nhân.

Đằng sau thay đổi về thời hạn kê đơn là một bài toán sinh hoạt. Một lần đến viện có thể kéo theo vé xe, bữa ăn dọc đường, tiền trọ và buổi làm việc phải bỏ. Với người cần con cháu đi cùng, chi phí phát sinh ở cả người bệnh lẫn người chăm sóc. Những khoản ấy không xuất hiện trên đơn thuốc nhưng vẫn phải lấy từ ngân sách gia đình.

Bởi vậy, hiệu quả của chính sách cần được nhìn từ số chuyến đi thực sự giảm được. Giả sử một người đang nhận thuốc mỗi tháng được bác sĩ đánh giá đủ điều kiện nhận ba tháng một lần, trong khoảng thời gian đó họ có thể bớt hai chuyến lấy thuốc định kỳ. Đây là tình huống minh họa, không thay thế lịch tái khám hoặc yêu cầu theo dõi chuyên môn.

Thời gian được trả lại cũng có giá trị. Một ngày không phải đi xa có thể giúp người lao động giữ được ngày công, người chăm sóc bớt phải xin nghỉ, người cao tuổi tránh thêm một hành trình vất vả. Khi đánh giá lợi ích của một thay đổi thủ tục y tế, không nên bỏ qua phần chi phí mà gia đình tự gánh.

Bệnh đi kèm không nên kéo người bệnh quay lại

Một bất cập được phản ánh từ Hà Nội cho thấy bệnh nhân tim mạch, đái tháo đường có thể đồng thời mắc rối loạn lipid máu. Khi thuốc cho bệnh chính được kê 90 ngày nhưng bệnh đi kèm chưa thuộc diện kê dài ngày, người bệnh vẫn phải trở lại hằng tháng để lấy đơn còn thiếu. Dự thảo hướng tới cho phép bác sĩ xem xét kê dài ngày với bệnh mạn tính đồng mắc đã được chẩn đoán, điều trị ổn định.

Chi tiết này cho thấy vì sao thêm tên bệnh vào danh mục chưa phải toàn bộ lời giải. Người bệnh sống với nhiều vấn đề sức khỏe cùng lúc, trong khi hồ sơ điều trị được phân chia theo chuyên khoa. Nếu từng phần đều đúng quy trình nhưng không khớp với nhau, kết quả cuối cùng vẫn có thể là một chuyến đi chưa cần thiết.

Điều đáng hướng tới là tổ chức việc khám và nhận thuốc quanh nhu cầu của người bệnh. Trường hợp đủ điều kiện nên được phối hợp lịch giữa các chuyên khoa, giải thích rõ thời điểm cần quay lại và những phần điều trị phải theo dõi riêng. Sự thuận tiện phải được thiết kế từ đầu, thay vì để người bệnh tự ghép nhiều lịch hẹn.

Dự thảo cũng đề cập việc cho phép kê đơn riêng theo chuyên khoa hoặc dùng một đơn chung. Cơ sở khám chữa bệnh phải kiểm soát chống chỉ định, tương tác và trùng lặp thuốc giữa các chuyên khoa. Sự linh hoạt về hình thức vì thế gắn với trách nhiệm bảo đảm an toàn cho toàn bộ đơn thuốc.

Đó là yêu cầu cần được cụ thể hóa khi triển khai. Ai rà soát toàn bộ danh sách thuốc? Người bệnh hỏi ai khi nhận các hướng dẫn chưa thống nhất? Một hồ sơ điện tử có thể giúp kết nối thông tin, nhưng chỉ phát huy tác dụng khi dữ liệu đủ, dễ sử dụng và có người chịu trách nhiệm xử lý.

Đơn dài hơn, chăm sóc phải theo kịp

Mở rộng kê đơn dài ngày cần đi cùng chuẩn bị nguồn thuốc. Nếu bác sĩ có thể kê nhưng cơ sở chỉ cấp được từng phần, lợi ích giảm đi lại sẽ khó thành hiện thực. Vì vậy, kế hoạch mua sắm và cấp phát cần tính đến thay đổi nhu cầu, tránh để quyền lợi trên giấy bị thu hẹp ở quầy thuốc.

Hướng dẫn cho người bệnh cũng cần được coi là một phần của dịch vụ. Khi trao thuốc, cơ sở điều trị nên bảo đảm người nhận hiểu cách dùng, cách bảo quản và đầu mối liên hệ khi có vấn đề. Với người cao tuổi hoặc khó đọc hướng dẫn, một bản giấy rõ ràng và sự hỗ trợ của người chăm sóc có thể thiết thực hơn thêm một ứng dụng.

Kê thuốc dài ngày không có nghĩa người bệnh phải chờ hết thuốc mới được liên hệ bác sĩ. Thời hạn cấp thuốc và nhu cầu đánh giá lại sức khỏe là hai việc cần được giải thích rành mạch. Chính sách giảm thủ tục chỉ có ý nghĩa khi người bệnh vẫn tiếp cận được hỗ trợ cần thiết giữa các lần hẹn.

Cũng không nên lấy tỷ lệ đơn 90 ngày làm thành tích áp dụng đại trà. Thước đo phù hợp hơn là người đủ điều kiện có được hưởng thuận lợi, những chuyến đi không cần thiết có giảm và việc theo dõi có bảo đảm hay không. Bớt một lượt xếp hàng phải đồng nghĩa với chăm sóc được tổ chức tốt hơn.

Người bệnh không cần một tờ đơn dài để yên tâm. Họ cần một quá trình điều trị liền mạch, đủ thuốc, rõ hướng dẫn và biết tìm ai khi cần. Nếu làm được điều đó, thay đổi về thời hạn kê đơn sẽ đem lại lợi ích ngay trong đời sống: một gia đình bớt loay hoay quanh những chuyến đến viện.