Cả hệ thống chính trị 'vào cuộc', Đà Nẵng hoàn thành việc lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ

Gần 26.000 liệt sĩ vẫn chờ được gọi tên

Trong không gian tĩnh lặng của những nghĩa trang liệt sĩ, từng hàng bia mộ nối dài như nhắc nhớ về sự hy sinh to lớn của các thế hệ cha anh. Gần 26.000 ngôi mộ chưa xác định danh tính cũng là gần 26.000 liệt sĩ chưa được gọi đúng tên, chưa xác định được quê quán.

Trung tướng Lê Ngọc Hải, Ủy viên Trung ương Đảng, Tư lệnh Quân khu 5 thăm hỏi động viên, kiểm tra lực lượng làm nhiệm vụ lấy mẫu ADN tại Đà Nẵng.

Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, thành phố Đà Nẵng có khối lượng mộ liệt sĩ cần lấy mẫu ADN đặc biệt lớn. Số lượng này vượt xa các tỉnh, thành phố trong cả nước, chiếm hơn 50% tổng số mộ cần lấy mẫu của Quân khu 5. Các phần mộ phân bố tại 144 nghĩa trang, trải rộng từ khu vực đồng bằng, đô thị đến miền núi, vùng sâu, vùng xa. Điều kiện địa hình, thời tiết, khoảng cách giữa các địa bàn cùng yêu cầu nghiêm ngặt về chuyên môn đặt ra nhiều khó khăn đối với lực lượng thực hiện nhiệm vụ.

Từ thực tế đó, Đảng ủy, Bộ CHQS thành phố xác định phải thay đổi phương pháp tổ chức, không để nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt này chỉ đặt lên vai lực lượng quân sự. Bộ CHQS thành phố đã tham mưu Thường trực Thành ủy, UBND thành phố chỉ đạo các sở, ban, ngành, địa phương cùng vào cuộc; phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, phát huy vai trò nòng cốt của lực lượng vũ trang.

Đại tá Đinh Văn Hưng, Chính ủy Bộ CHQS thành phố kiểm tra công tác lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ.

Ngày 21-9, Đại tá Đinh Văn Hưng, Phó bí thư Thường trực Đảng ủy Quân sự, Chính ủy Bộ CHQS TP Đà Nẵng trao đổi với chúng tôi về chiến dịch lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ (HCLS), anh cho biết, mục tiêu cao nhất là xác định danh tính những liệt sĩ đã được đưa vào nghĩa trang nhưng chưa rõ tên tuổi, quê quán, để các liệt sĩ được trở về với gia đình. Vì vậy, Bộ CHQS thành phố tham mưu huy động trách nhiệm của các sở, ngành, địa phương, không khoán trắng nhiệm vụ cho lực lượng quân sự. Mỗi lực lượng đảm nhận một phần việc, cả hệ thống chính trị cùng triển khai, trong đó lực lượng vũ trang làm nòng cốt.

Triển khai đồng loạt, chặt chẽ từng mẫu sinh phẩm

Để phục vụ mỗi đợt lấy mẫu, các cơ quan, đơn vị phối hợp kiểm tra, đối chiếu sơ đồ nghĩa trang, xác định chính xác vị trí từng phần mộ, lập danh sách và thống nhất phương án tổ chức. Chính quyền địa phương thông báo, phối hợp với ban quản lý nghĩa trang và thân nhân liệt sĩ; lực lượng y tế chuẩn bị dụng cụ, hướng dẫn kỹ thuật lấy, bảo quản và bàn giao mẫu sinh phẩm.

Quá trình tìm mẫu phải bảo đảm tính khoa học, hạn chế thấp nhất các tác động có thể ảnh hưởng đến kết quả giám định. Chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể làm mẫu sinh phẩm bị nhiễm chéo, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả phân tích ADN. Theo Trung tá Nguyễn Hữu Dũng, Chính trị viên Đội tìm kiếm, quy tập HCLS, Bộ CHQS TP Đà Nẵng, yêu cầu quan trọng nhất là tuyệt đối không để xảy ra nhiễm chéo giữa các mẫu.

Đưa hài cốt liệt sĩ ra khỏi hang Đá Sập, TP Đà Nẵng.

Giữa nắng nóng, khói bụi và cường độ công việc lớn, cán bộ, chiến sĩ cùng các lực lượng vẫn kiên trì làm việc. Có những ngày, nhiệm vụ bắt đầu từ sáng sớm và chỉ kết thúc khi trời tối. Đối với họ, mỗi mẫu sinh phẩm được lấy đúng quy trình không đơn thuần là hoàn thành thêm một phần việc, mà còn gửi vào đó niềm hy vọng giúp một liệt sĩ được xác định danh tính, một gia đình có thể tìm thấy người thân sau nhiều năm chờ đợi.

Chị Nguyễn Thúy Hiền, kỹ thuật viên xét nghiệm, Trung tâm Y tế phường Ngũ Hành Sơn chia sẻ, dù khối lượng công việc lớn, các thành viên đều nỗ lực bởi đây là nhiệm vụ có ý nghĩa sâu sắc, thể hiện sự tri ân đối với các anh hùng liệt sĩ. Mong muốn lớn nhất của những người tham gia là các mẫu sinh phẩm đạt yêu cầu, góp phần xác định danh tính để các liệt sĩ được trở về với người thân, gia đình và quê hương.

Với cách làm quyết liệt, linh hoạt, chỉ trong hơn một tháng cao điểm, thành phố Đà Nẵng đã hoàn thành khai quật, lấy mẫu ADN gần 26.000 phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại 144 nghĩa trang. Kết quả này thể hiện sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của Thành ủy, UBND thành phố; vai trò tham mưu, tổ chức thực hiện của Bộ CHQS thành phố; sự phối hợp trách nhiệm của các sở, ngành, địa phương cùng tinh thần tận tụy của những người trực tiếp làm nhiệm vụ. Quan trọng hơn, đây là bước chuẩn bị nền tảng để tiến hành phân tích, đối sánh ADN, từng bước trả lại tên cho các liệt sĩ.

Nối dài hành trình tri ân

Hoàn thành lấy mẫu ADN không có nghĩa hành trình đã kết thúc. Từ những mẫu sinh phẩm được thu thập, các cơ quan chuyên môn sẽ tiếp tục phân tích, xây dựng dữ liệu và đối sánh với mẫu thân nhân liệt sĩ. Đây là công việc phức tạp, cần thời gian, sự chính xác và phối hợp chặt chẽ giữa nhiều cơ quan, đơn vị.

Cùng với việc xác định danh tính các liệt sĩ đang an nghỉ tại nghĩa trang, Bộ CHQS thành phố tiếp tục tham mưu đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập HCLS còn nằm lại trên các chiến trường xưa. Trên địa bàn thành phố hiện vẫn còn nhiều nguồn tin cần xác minh, nhiều vị trí nghi có HCLS cần khảo sát, tìm kiếm. Địa hình đã thay đổi, nhân chứng ngày càng cao tuổi, ký ức và dấu tích chiến tranh dần phai mờ khiến nhiệm vụ càng trở nên cấp thiết.

Đội lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang xã Duy Xuyên.

Đến nay, hơn 60 HCLS đã được tìm thấy. Phía trước là mục tiêu tìm kiếm, quy tập 390 hài cốt trước ngày 15-3-2027. Để đạt mục tiêu này, các lực lượng đang tranh thủ từng ngày thời tiết thuận lợi, đẩy nhanh xác minh nguồn tin, khảo sát thực địa và mở rộng tìm kiếm tại những khu vực có cơ sở.

Mỗi thông tin từ người dân, mỗi lời kể của nhân chứng, mỗi di vật được phát hiện đều có thể trở thành đầu mối quan trọng. Vì vậy, bên cạnh nỗ lực của lực lượng chuyên trách, rất cần sự đồng hành của cấp ủy, chính quyền, các tổ chức, cá nhân và nhân dân trong việc cung cấp, kiểm chứng thông tin liên quan đến nơi chôn cất liệt sĩ.

Đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng, Phó bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng (người đeo kính, đứng giữa hàng đầu) kiểm tra hiện trường lấy mẫu hài cốt liệt sĩ.

Từ gần 26.000 mẫu sinh phẩm đã được lấy đến những cuộc tìm kiếm đang tiếp tục trên từng cánh rừng, sườn núi, khu dân cư, hành trình tìm hài cốt các liệt sĩ là cuộc chạy đua với thời gian. Mỗi ngày thời tiết thuận lợi còn lại là thêm một cơ hội tìm thấy dấu tích; mỗi nguồn tin được xác minh là thêm một hy vọng đưa các anh trở về với gia đình, quê hương.

Chiến dịch lấy mẫu ADN đã hoàn thành, nhưng trách nhiệm tri ân vẫn còn tiếp nối. Với quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự đồng lòng của nhân dân, Đà Nẵng đang từng bước thực hiện một nhiệm vụ thiêng liêng: Tìm lại tên cho những người đã hy sinh, đưa những liệt sĩ còn nằm lại trở về - để không ai bị lãng quên trước khi thời gian xóa nhòa những dấu vết cuối cùng.