Các cầu thủ nữ Iran im lặng thi đấu khi quê nhà khói lửa

Giữa bối cảnh quê nhà đang trải qua những biến động lịch sử dữ dội chưa từng có, sự im lặng của các nữ cầu thủ không phải là biểu hiện của sự vô cảm hay khuất phục, mà là một phương thức sinh tồn đầy bản lĩnh. Họ mang trên vai không chỉ giấc mơ được vẫy vùng trên thảm cỏ xanh, mà còn là khát vọng chứng minh tiềm năng và sức mạnh nội tại của phụ nữ Iran giữa muôn vàn những rào cản vô hình.

Bóng đá luôn bị chính trị nhúng vào

Để hiểu được sự im lặng của các nữ cầu thủ Iran hiện tại, cần phải nhìn lại một hành trình dài mà ở đó, thể thao và những quy định xã hội đan xen một cách phức tạp. Hai năm rưỡi trước, trong khuôn khổ vòng loại Olympic 2024 tại Perth (Australia), những cuộc tiếp xúc với truyền thông của đội tuyển nữ Iran luôn diễn ra dưới những quy tắc vô cùng nghiêm ngặt. Các cuộc phỏng vấn với huấn luyện viên trưởng Maryam Azmoon thời điểm đó không mang tính chất hỏi - đáp thông thường.

Mọi trao đổi bằng tiếng Farsi đều phải thông qua người quản lý điều hành của đội và diễn ra dưới sự giám sát chặt chẽ của một người quản lý truyền thông. Trong bối cảnh đó, ranh giới giữa những câu hỏi "an toàn" và những chủ đề "nhạy cảm" luôn rất mong manh, buộc cả người hỏi lẫn người trả lời phải tự thiết lập một vùng an toàn tuyệt đối để không gây ảnh hưởng đến sự nghiệp cũng như sự bình yên của các cầu thủ.

Sự cẩn trọng này hoàn toàn có cơ sở khi nhìn vào những biến cố đã từng xảy ra với bóng đá nữ Iran. Thậm chí, vấn đề khán giả nữ vào sân vận động cũng là một chủ đề tế nhị, khi những nỗ lực đáp ứng các tiêu chuẩn của FIFA đôi khi chỉ được thực hiện một cách khiêm tốn với một nhóm nhỏ phụ nữ được lựa chọn kỹ lưỡng.

Gần đây nhất, vào tháng 11 năm 2024, tiền đạo ngôi sao Zahra Ghanbari đã phải nhận án treo giò nội bộ từ liên đoàn bóng đá nước nhà. Nguyên nhân xuất phát từ việc chiếc khăn trùm đầu (hijab) của cô bị tuột xuống trong lúc ăn mừng bàn thắng quyết định đưa Bam Khatoon FC vào tứ kết AFC Women’s Champions League. Ghanbari đã phải lên tiếng xin lỗi vì vi phạm quy định bắt buộc phải đội hijab trên sân cỏ trước khi được phép trở lại thi đấu. Chiếc khăn trùm đầu, vốn là một biểu tượng văn hóa và tôn giáo quan trọng tại Iran, đồng thời cũng là một quy định bắt buộc đối với các nữ vận động viên. Họ chấp nhận và tuân thủ những nguyên tắc này, bởi đó là điều kiện tiên quyết để họ được ra sân, được chơi bóng và được chạm tay vào những giấc mơ lớn lao hơn.

Sân cỏ là nơi lên tiếng, không phải phòng họp báo

Hôm Chủ nhật vừa qua, ngay trước thềm trận mở màn Asian Cup 2026, đội tuyển nữ Iran đã bước vào cuộc họp báo trong một bối cảnh không thể đặc biệt hơn. Chỉ một ngày trước đó, Mỹ và Israel đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào các thành phố lớn của Iran, bao gồm cả thủ đô Tehran, kéo theo các cuộc tấn công tên lửa đáp trả. Thậm chí, chỉ một giờ trước cuộc họp báo, thông tin Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei qua đời đã được xác nhận.

Đôi mắt buồn của huấn luyện viên trưởng Marziyeh Jafari và tiền đạo Zahra Ghanbari

Bất chấp việc quê nhà đang trở thành tâm điểm của truyền thông toàn cầu, huấn luyện viên trưởng Marziyeh Jafari và tiền đạo Zahra Ghanbari đã lựa chọn sự tập trung cao độ vào chuyên môn. Khi được hỏi trực tiếp về cảm nghĩ đối với sự ra đi của ông Khamenei, bà Jafari trả lời bằng tiếng Farsi: "Tôi nghĩ chúng ta không nên nói về những vấn đề đó vào lúc này. Đội bóng đã đến đây vì những giải đấu rất quan trọng, có ý nghĩa lớn đối với phụ nữ. Xin mời câu hỏi tiếp theo". Câu trả lời này sau đó không được dịch lại và đại diện truyền thông của Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC) đã nhanh chóng chuyển hướng: "Cảm ơn vì câu hỏi của bạn. Hãy chỉ tập trung vào trận đấu thôi".

Sự lảng tránh này là hoàn toàn dễ hiểu và cần được cảm thông. Đối với những nữ cầu thủ, thể thao tự thân nó đã là một biểu tượng của sự kiên cường. Do đó, việc đưa ra bất kỳ bình luận hay quan sát nào trước báo giới quốc tế vào thời điểm nhạy cảm này đều tiềm ẩn những rủi ro khôn lường.

Thay vì những lời nói có thể gây bão truyền thông, đội tuyển nữ Iran đã chọn cách thể hiện bản lĩnh của mình bằng sự im lặng trong lúc cử hành quốc ca trước trận đấu với Hàn Quốc.

Khát vọng vươn mình ra biển lớn

Bỏ lại sau lưng những gánh nặng ngoài chuyên môn, đội tuyển nữ Iran đang dồn toàn lực để chứng minh năng lực tại Asian Cup 2026 – giải đấu đồng thời là vòng loại cho vòng chung kết World Cup nữ. Đây là lần thứ hai quốc gia xếp hạng 68 thế giới giành quyền góp mặt tại sân chơi châu lục, sau lần đầu tiên mang tính lịch sử tại Ấn Độ năm 2022. Ở kỳ đại hội trước, họ đã làm nên bất ngờ khi cầm hòa đội chủ nhà Ấn Độ không bàn thắng để giành điểm số đầu tiên, trước khi chịu khuất phục trước sức mạnh của Trung Quốc và Đài Loan (TQ).

Sự nỗ lực của các nữ cầu thủ Iran tại giải đấu năm nay không chỉ vì tham vọng World Cup, mà còn là lời tri ân sâu sắc gửi tới Melika Mohammadi - nữ tiền vệ tài hoa 23 tuổi đã không may qua đời trong một vụ tai nạn xe hơi cùng hai người đồng đội tại Bam Khatoon FC là Zahra Khajavi và Behnaz Taherkhani. Nỗi đau mất mát ấy đã được biến thành sức mạnh tinh thần to lớn trên sân cỏ.

Dù phải nhận thất bại 0-3 trước một Hàn Quốc xếp hạng 21 thế giới ở trận ra quân, màn trình diễn của Iran vẫn đáng nhận được những lời ngợi khen. Bằng một lối chơi phòng ngự lùi sâu và những pha can thiệp lăn xả, họ đã hạn chế tối đa sức mạnh của đối thủ, chỉ để thủng lưới 1 bàn trong hiệp một và vẫn kịp tạo ra 2 cú sút trúng đích dù cầm bóng ít hơn hẳn.

Phát biểu trước trận đấu khó khăn tiếp theo gặp chủ nhà Australia vào thứ Năm, huấn luyện viên Jafari vẫn giữ phong thái đầy tự tin: "Năm 2022 tại Ấn Độ, bảng đấu có phần dễ thở hơn. Bây giờ vào năm 2026, chúng tôi bước vào giải với nhiều kinh nghiệm hơn, nhưng bảng đấu lại khắc nghiệt hơn rất nhiều. Dẫu vậy, chúng tôi muốn nhân những trận đấu này để chứng minh tiềm năng to lớn của phụ nữ Iran. Tôi biết phía trước là một trận đấu khó khăn. Nhưng theo quan điểm của tôi, việc được chơi một trận đấu khó khăn là điều thú vị, bởi các cầu thủ sẽ tích lũy được rất nhiều kinh nghiệm quý báu cho tương lai của họ".

Khát khao ấy, bản lĩnh ấy chính là tiếng nói đanh thép nhất, minh chứng cho một thế hệ phụ nữ Iran đang từng bước vượt qua rào cản để khẳng định vị thế của mình trên bản đồ bóng đá thế giới.

Bùi Tú