Các cường quốc từ chối ký cam kết chung tại hội nghị AI quân sự
Sự rạn nứt trong quan hệ giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu cùng với những bất ổn về tương lai của mối liên kết xuyên Đại Tây Dương được cho là nguyên nhân khiến nhiều quốc gia còn do dự.
Trung Quốc và Mỹ không ký kết cách thức quản lý AI trong chiến tranh. Ảnh: Reuters.
Khoảng 1/3 số quốc gia tham dự hội nghị thượng đỉnh về trí tuệ nhân tạo (AI) quân sự vừa nhất trí thông qua tuyên bố chung về cách thức quản lý công nghệ này trong chiến tranh. Tuy nhiên, hai cường quốc quân sự hàng đầu thế giới là Trung Quốc và Mỹ đã quyết định không tham gia ký kết.
Sự rạn nứt trong quan hệ giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu cùng với những bất ổn về tương lai của mối liên kết xuyên Đại Tây Dương được cho là nguyên nhân khiến nhiều quốc gia còn do dự. Tuyên bố chung này nhấn mạnh mối lo ngại ngày càng tăng từ chính phủ các nước về việc sự tiến bộ thần tốc của trí tuệ nhân tạo đang vượt xa các quy tắc hiện hành. Điều này làm gia tăng nguy cơ xảy ra tai nạn, những tính toán sai lầm hoặc sự leo thang căng thẳng không mong muốn trên quy mô toàn cầu.
Bộ trưởng Quốc phòng Hà Lan Ruben Brekelmans cho biết các chính phủ đang đối mặt với thế tiến thoái lưỡng nan của người tù. Họ bị kẹt giữa việc đặt ra các hạn chế có trách nhiệm và nỗi lo sợ bị tụt hậu so với đối thủ nếu tự giới hạn bản thân. Theo ông các quốc gia như Nga và Trung Quốc đang tiến lên rất nhanh tạo ra sự cấp bách trong việc phát triển AI.
Tuy nhiên tốc độ đó cũng thôi thúc nhu cầu phải duy trì việc sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm vì hai yếu tố này luôn phải song hành với nhau. Trong số 85 quốc gia tham dự hội nghị thượng đỉnh tại Tây Ban Nha lần này chỉ có 35 nước đặt bút ký vào cam kết gồm 20 nguyên tắc cốt lõi về trí tuệ nhân tạo.
Các nguyên tắc này bao gồm việc khẳng định trách nhiệm của con người đối với các vũ khí trang bị AI đồng thời khuyến khích thiết lập các chuỗi chỉ huy và kiểm soát rõ ràng. Tài liệu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá rủi ro, thử nghiệm nghiêm ngặt và đào tạo chuyên sâu cho các nhân sự vận hành năng lực quân sự dựa trên AI.
Tại hai hội nghị thượng đỉnh trước đó ở Hà Lan và Hàn Quốc khoảng 60 quốc gia bao gồm cả Mỹ từng ủng hộ một kế hoạch hành động khiêm tốn. Tuy nhiên bản tuyên bố năm nay dù vẫn không có tính ràng buộc pháp lý nhưng lại đưa ra những chính sách cụ thể hơn khiến một số bên cảm thấy không thoải mái khi tán thành chính thức.
Sự chia rẽ này cho thấy chặng đường để đạt được một thỏa thuận chung toàn cầu về vũ khí AI vẫn còn rất nhiều gian nan. Trong khi các nhà nghiên cứu đang nỗ lực tìm kiếm những chiến lược khả thi để ngăn chặn sự suy thoái an ninh thì các cường quốc lại ưu tiên duy trì ưu thế kỹ thuật của mình.
Kết quả của hội nghị tại Tây Ban Nha sẽ được các nhà phân tích quân sự và giới hoạch định chính sách theo sát nhằm tìm kiếm các giải pháp thay thế. Mục tiêu cuối cùng vẫn là khôi phục các chức năng kiểm soát thay vì chỉ đơn thuần là quan sát sự phát triển không kiểm soát của công nghệ chiến tranh hiện đại. Việc thiếu đi sự đồng thuận của Mỹ và Trung Quốc chắc chắn sẽ làm giảm đáng kể tác động thực tế của những cam kết quốc tế trong tương lai gần.
