Các địa phương mạnh tay chấn chỉnh nhà ở xã hội, ngăn chặn tình trạng nâng giá

Công tác quản lý nhà ở xã hội đang được các địa phương tăng cường, từ kiểm soát giá bán, ngăn ngừa trục lợi chính sách đến rà soát những dự án chậm triển khai, kéo dài tiến độ.

Theo thông tin từ Bộ Xây dựng, việc phát triển nhà ở xã hội cần gắn với công khai, minh bạch thông tin dự án, bảo đảm quyền lợi của người dân và ngăn chặn các hành vi lợi dụng chính sách.

Tại Bắc Ninh, UBND thành phố vừa ban hành Công văn số 11291/UBND-KTN về chấn chỉnh công tác xây dựng, kinh doanh nhà ở xã hội, yêu cầu xác định giá bán, giá thuê mua và giá thuê đúng quy định, đồng thời tăng cường kiểm tra các dự án có giá bán cao bất thường.

Theo đó, chủ đầu tư phải xác định giá trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, có đầy đủ hồ sơ, chứng từ chứng minh và chịu trách nhiệm về tính chính xác của hồ sơ xác định giá. Các khoản chi phí không liên quan đến dự án, không có căn cứ hoặc được phân bổ không hợp lý không được tính vào giá bán nhà ở xã hội.

Việc phân bổ chi phí giữa diện tích nhà ở xã hội và các phần diện tích thương mại, dịch vụ phải bảo đảm công khai, minh bạch, phù hợp với quy mô, công năng, diện tích sử dụng, mức độ đầu tư và giá trị thực tế của từng hạng mục. Chủ đầu tư không được chuyển chi phí của phần diện tích thương mại hoặc các phần kinh doanh khác vào giá bán nhà ở xã hội để làm tăng giá.

Đối với các hợp đồng xây dựng, cung cấp vật tư, thiết bị, tư vấn và giao dịch với doanh nghiệp có quan hệ liên kết, chủ đầu tư phải cung cấp hồ sơ lựa chọn nhà thầu, báo giá, nghiệm thu, thanh toán, hóa đơn, chứng từ và tài liệu chứng minh tính độc lập, phù hợp của giá giao dịch.

Đáng chú ý, chủ đầu tư phải thực hiện quyết toán, cập nhật và điều chỉnh giá bán theo quy định. Nếu chi phí thực tế thấp hơn chi phí tạm tính trong cơ cấu giá bán, chủ đầu tư phải rà soát, điều chỉnh giảm giá hoặc thực hiện nghĩa vụ tài chính liên quan; không được tiếp tục thu hoặc giữ lại khoản chênh lệch không có căn cứ.

UBND thành phố Bắc Ninh cũng yêu cầu Sở Xây dựng lập danh sách các dự án có giá bán cao bất thường, có phản ánh của người dân hoặc có dấu hiệu thiếu minh bạch để kiểm tra theo thứ tự ưu tiên. Chủ đầu tư phải cung cấp đầy đủ hồ sơ phục vụ kiểm tra trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ khi có yêu cầu. Nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật, cơ quan chức năng sẽ chuyển cơ quan công an điều tra, xử lý theo quy định.

Các dự án nhà ở xã hội chậm tiến độ kéo dài có thể bị thu hồi, lựa chọn chủ đầu tư mới. Trong khi đó, giá bán nhà ở xã hội cao bất thường cũng sẽ được kiểm tra, làm rõ. (Ảnh minh hoạ)

Trong khi đó, tại Phú Thọ, Sở Xây dựng đề xuất rà soát các dự án nhà ở xã hội chậm tiến độ, xem xét thu hồi đối với những dự án bị kéo dài do chủ đầu tư không tích cực triển khai, qua đó lựa chọn nhà đầu tư khác nhằm bảo đảm tiến độ phát triển nhà ở.

Theo báo cáo của Sở Xây dựng, đến hết quý III/2026, toàn tỉnh có 42 dự án nhà ở xã hội với quy mô 33.921 căn, tăng 10 dự án và 8.214 căn so với quý II. Trong số này, 6 dự án đã hoàn thành hoặc hoàn thành một phần, 36 dự án đang hoàn thiện thủ tục hoặc tổ chức thi công.

Có 33 dự án còn thời gian thực hiện theo tiến độ được duyệt, trong khi 3 dự án đã hết thời hạn. Ba dự án này gồm Khu nhà ở và dịch vụ Khu công nghiệp Thụy Vân; Khu nhà ở công nhân và người thu nhập thấp tại phường Khai Quang, nay thuộc phường Vĩnh Phúc; và Khu đô thị Thương mại Vĩnh Tường thuộc dự án Khu chợ đầu mối nông sản thực phẩm, hệ thống kho vận và Khu đô thị Thương mại Vĩnh Tường.

Các dự án có tổng quy mô 2.764 căn, nhưng mới hoàn thành 707 căn; 264 căn khác cơ bản hoàn thành phần thô. Riêng dự án tại Khu công nghiệp Thụy Vân còn 155 căn chưa giải phóng được mặt bằng.

Ngoài ra, một số dự án vẫn còn thời hạn thực hiện nhưng tiến độ thi công chưa đạt cam kết, như Khu nhà ở xã hội tại Khu đô thị mới Nam Vĩnh Yên giai đoạn 1, Khu nhà ở xã hội Phú Minh, Khu nhà ở xã hội cao tầng cho công nhân tại khu vực Gốc Nụ, Khu nhà ở xã hội Ngọc Hà tại phường Thanh Miếu và Khu nhà ở xã hội tại khu Thành Công.

Trong số 36 dự án chưa hoàn thành, có 14 dự án đã được giao chủ đầu tư nhưng chưa khởi công, đang hoàn thiện các thủ tục liên quan đến giải phóng mặt bằng, giao đất, môi trường, phòng cháy, chữa cháy và cấp phép xây dựng. Đáng chú ý, chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội OXH3 thuộc Khu đô thị mới Đông Nam, quy mô 550 căn, đã có văn bản đề nghị không tiếp tục triển khai.

Theo Sở Xây dựng Phú Thọ, tiến độ dự án chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như giải phóng mặt bằng chậm, thiếu nhân công, giá vật liệu và nhân công tăng khoảng 20-30%. Phần lớn dự án là chung cư cao tầng, cần từ 18-24 tháng để thi công tầng hầm, kết cấu, hệ thống phòng cháy, chữa cháy và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật.

Để bảo đảm mục tiêu phát triển 40.000 căn nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê trong giai đoạn 2026-2030, Sở Xây dựng đề nghị UBND tỉnh cùng các cơ quan liên quan tập trung tháo gỡ vướng mắc về đất đai, giải phóng mặt bằng. Với các dự án dừng triển khai hoặc chủ đầu tư đề nghị không tiếp tục thực hiện, cơ quan chức năng sẽ rà soát tình trạng pháp lý, tham mưu phương án xử lý.

Trường hợp chủ đầu tư không tích cực triển khai, để dự án chậm kéo dài, Sở Xây dựng sẽ đề xuất UBND tỉnh xem xét thu hồi dự án, lựa chọn nhà đầu tư khác theo quy định.