Các quốc gia có không gian học tập hiện đại cho thế hệ công dân toàn cầu mới
Từ Mỹ, châu Âu đến Bắc Âu và Đông Á, các mô hình không gian học tập hiện đại đang góp phần định hình thế hệ công dân toàn cầu: linh hoạt, sáng tạo, làm chủ công nghệ và sẵn sàng hội nhập. Đây không chỉ là câu chuyện thiết kế, mà là chiến lược phát triển con người trong kỷ nguyên toàn cầu hóa.
Không gian học tập góp phần nâng cao chất lượng đào tạo.
Không gian học tập - "hạ tầng mềm" của giáo dục hiện đại
Trong bối cảnh giáo dục toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng cá nhân hóa, số hóa và học tập suốt đời, không gian học tập tại các quốc gia phát triển đã vượt xa khái niệm “lớp học” truyền thống.
Thay vào đó, các trường đại học và cơ sở đào tạo đang kiến tạo những hệ sinh thái học tập mở, linh hoạt, tích hợp công nghệ và thúc đẩy tư duy sáng tạo - yếu tố được coi là nền tảng để hình thành năng lực công dân toàn cầu trong thế kỷ XXI.
Tại nhiều quốc gia phát triển, không gian học tập được xem là một phần của chiến lược đào tạo, chứ không chỉ là hạ tầng vật chất. Các phòng học cố định với bàn ghế xếp hàng dọc đang dần được thay thế bằng những không gian linh hoạt, cho phép người học làm việc nhóm, thảo luận, nghiên cứu độc lập hoặc kết nối trực tuyến với giảng viên và chuyên gia toàn cầu.
Theo mô hình Learning Commons, phổ biến tại Mỹ và châu Âu, thư viện không còn là nơi “giữ sách” mà trở thành trung tâm học tập đa chức năng, nơi hội tụ học thuật, công nghệ và dịch vụ hỗ trợ sinh viên. Mô hình này được đánh giá là phù hợp với xu hướng học tập chủ động, liên ngành và dựa trên dự án (project-based learning).
Không gian học tập chung (Learning Commons) là một không gian chung hoặc được chia sẻ, vừa mang tính vật lý vừa mang tính ảo. Nó được thiết kế để giúp học sinh vượt ra khỏi việc chỉ nghiên cứu, thực hành và làm việc nhóm đơn thuần, hướng đến mức độ tham gia cao hơn thông qua khám phá, thử nghiệm và hợp tác. Không gian học tập chung không chỉ là một căn phòng hay một trang web. Nó cho phép người dùng tạo ra môi trường riêng của họ để cải thiện việc học tập. Không gian học tập chung hướng đến việc thay đổi văn hóa trường học và chuyển đổi cách thức dạy và học diễn ra.
Tại Hoa Kỳ, nhiều trường đại học hàng đầu đã đầu tư mạnh vào các trung tâm học tập tích hợp. Một ví dụ tiêu biểu là Trung tâm Học tập G. Wayne Clough của Viện Công nghệ Georgia (Georgia Institute of Technology). Công trình này kết hợp thư viện, phòng học thông minh, phòng thí nghiệm, khu làm việc nhóm và không gian sinh hoạt chung, hoạt động liên tục 24/7.
Là một trung tâm hỗ trợ nhiều hoạt động học thuật trong khuôn viên trường, Clough Learning Commons thúc đẩy học tập hợp tác, giảng dạy khoa học, hỗ trợ sinh viên và đời sống sinh viên đại học tại Viện Công nghệ Georgia.
Theo giới nghiên cứu giáo dục, mô hình này giúp xóa nhòa ranh giới giữa học tập, nghiên cứu, sinh hoạt, đồng thời tạo môi trường khuyến khích sinh viên chủ động trao đổi ý tưởng và hợp tác liên ngành
Tại Anh, Lower Mountjoy Teaching and Learning Centre của Đại học Durham được thiết kế như một “không gian học thuật mở”, với các phòng học linh hoạt, khu thảo luận, không gian tự học và khu sinh hoạt chung cho sinh viên.
Thiết kế của trung tâm này phản ánh xu hướng chung tại châu Âu: coi không gian học tập là nơi hình thành cộng đồng học thuật, thúc đẩy đối thoại và tư duy phản biện, đồng thời đảm bảo yếu tố bền vững, thân thiện môi trường
Tại châu Á, các đại học như Đại học Quốc gia Singapore (NUS) đầu tư mạnh vào cơ sở vật chất trong khuôn viên trường hiện đại: phòng học thông minh, makerspace, trung tâm đổi mới sáng tạo và khu nghiên cứu liên ngành.
Theo tổng hợp từ các báo cáo quốc tế, những không gian này không chỉ phục vụ đào tạo mà còn kết nối chặt chẽ với doanh nghiệp, startup và mạng lưới nghiên cứu toàn cầu, giúp sinh viên sớm tiếp cận môi trường làm việc thực tế
Thư viện đại học Phenikaa tích hợp công nghệ, khuyến khích văn hóa đọc cho sinh viên.
Việt Nam trong dòng chảy chung của giáo dục toàn cầu
Xu hướng tái cấu trúc không gian học tập cũng đang dần được các cơ sở giáo dục tại Việt Nam tiếp cận. Một số trường đại học đã triển khai mô hình thư viện theo hướng Learning Commons, tích hợp không gian học tập, nghiên cứu và hỗ trợ kỹ năng số cho người học.
Theo phân tích từ các tài liệu chuyên ngành thư viện - giáo dục, việc chuyển đổi này không chỉ nhằm nâng cao trải nghiệm học tập, mà còn chuẩn bị cho sinh viên khả năng tự học, thích ứng và hội nhập quốc tế trong bối cảnh giáo dục số hóa
Các chuyên gia giáo dục nhận định, không gian học tập hiện đại chính là “hạ tầng mềm” để hình thành năng lực công dân toàn cầu: tư duy phản biện, khả năng hợp tác đa văn hóa, làm việc nhóm và học tập suốt đời. Khi người học được đặt trong môi trường mở, linh hoạt và giàu tính tương tác, họ không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn hình thành thái độ chủ động trước các vấn đề toàn cầu.
Trong bối cảnh cạnh tranh nhân lực quốc tế ngày càng gay gắt, việc đầu tư cho không gian học tập không còn là câu chuyện hình thức, mà là chiến lược dài hạn để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và vị thế giáo dục của mỗi quốc gia.
