Cách nào ngăn chặn tẩu tán tài sản khi doanh nghiệp phá sản?

Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phục hồi, phá sản (có hiệu lực từ ngày 1-3-2026).

Ngăn chặn tẩu tán tài sản

Một trong những vấn đề được các chủ nợ đặc biệt quan tâm trước khi doanh nghiệp phá sản là việc các cá nhân quản lý cố tình tẩu tán tài sản để trốn tránh nghĩa vụ trả nợ thông qua các giao dịch trước khi phá sản.

TAND Khu vực 1 - TP.HCM sẽ là cơ quan có thẩm quyền giải quyết vụ việc phá sản của 9 tỉnh Đông Nam Bộ. Ảnh: PLO

Để ngăn chặn tình trạng này, Luật Phục hồi, phá sản cũng như dự thảo Nghị quyết đã quy định rõ các giao dịch và khoảng thời gian thực hiện được xem là các giao dịch có thể bị Tòa án tuyên bố vô hiệu.

Theo đó, các giao dịch thực hiện trong vòng 06 tháng trước ngày Tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản sẽ bị coi là vô hiệu nếu thuộc các trường hợp như: Chuyển nhượng tài sản không theo giá thị trường; tặng cho tài sản; chuyển nợ không bảo đảm thành nợ có bảo đảm; thanh toán hoặc bù trừ có lợi cho một chủ nợ với khoản nợ chưa đến hạn hoặc số tiền lớn hơn khoản nợ đến hạn; giao dịch không nhằm mục đích lợi nhuận hoặc các giao dịch khác nhằm tẩu tán tài sản.

Đặc biệt, đối với những giao dịch được thực hiện với những người liên quan, thời hạn để xem xét giao dịch vô hiệu được kéo dài lên đến 18 tháng trước ngày mở thủ tục phá sản.

Những người liên quan được liệt kê trong dự thảo Nghị quyết bao gồm: Công ty mẹ, công ty con, người quản lý, người đại diện theo pháp luật; Vợ, chồng, bố mẹ, con cái, anh chị em ruột, anh rể, em rể, chị dâu, em dâu của người quản lý, đại diện pháp luật; Nhóm người thỏa thuận cùng phối hợp thâu tóm hoặc chi phối quyết định của công ty...

Linh hoạt trong việc quản lý tài sản

Trong quá trình chờ Tòa án giải quyết, tài sản của doanh nghiệp có thể bị hư hỏng, thất thoát hoặc bị tẩu tán. Do đó, việc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời là giải pháp rất cần thiết trong nhiều trường hợp.

Luật Phục hồi, phá sản quy định nhiều các biện pháp như: kê biên, niêm phong tài sản; phong tỏa tài khoản; cấm chuyển dịch quyền tài sản; niêm phong kho quỹ, thu giữ sổ kế toán; buộc tạm ứng tiền lương, trợ cấp cho người lao động...

Hay như quy định Tòa án có thể cho bán ngay các hàng hóa sắp hết hạn hoặc dễ hư hỏng như thuốc chữa bệnh, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật còn hạn dưới 60 ngày; thực phẩm đã qua chế biến hoặc các loại hàng hóa khác hạn sử dụng còn dưới 30 ngày; hàng hóa mang tính thời vụ hoặc hàng điện tử cao cấp dễ rớt giá nếu không xử lý ngay.

Theo dự thảo Nghị quyết, TAND Tối cao đề xuất quy định có thể tiến hành đồng thời yêu cầu mở thủ tục phá sản với yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.

Dự thảo Nghị quyết cũng nêu rõ người yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không đúng mà gây thiệt hại cho doanh nghiệp hoặc người thứ ba thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật dân sự.

Ngoài ra, dự thảo Nghị quyết cũng quy định về các trường hợp được áp dụng thủ tục phục hồi/phá sản rút gọn.

Cụ thể, thủ tục này được Tòa án xem xét áp dụng đối với các trường hợp: doanh nghiệp/hợp tác xã có quy mô nhỏ, siêu nhỏ; Doanh nghiệp/hợp tác xã có từ 20 chủ nợ không có bảo đảm trở xuống và tổng nợ gốc phải thanh toán từ 10 tỉ đồng trở xuống; hoặc doanh nghiệp đã hoàn toàn không còn tài sản để thanh lý hay nộp tạm ứng chi phí phá sản.

HỮU ĐĂNG