Camera AI giúp trật tự đô thị đi vào nền nếp

Không còn tình trạng ô tô đỗ sai quy định trên vỉa hè phố Phan Đình Phùng, phường Ba Đình.

“Mắt thần” giám sát trật tự đô thị

Theo trung tá Nguyễn Thành Lâm, Trưởng phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (QLHC về TTXH) – CATP Hà Nội, sau khi UBND TP ban hành Kế hoạch số 332/KH-UBND ngày 10/12/2025, tình hình trật tự, mỹ quan đô thị trên địa bàn đã có những chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, kết quả đạt được vẫn chưa đáp ứng kỳ vọng, đặc biệt là tình trạng tái vi phạm tại một số khu vực khi vắng lực lượng chức năng.

Thực tế ghi nhận cho thấy, các hành vi lấn chiếm vỉa hè, lòng đường để kinh doanh, buôn bán; ăn uống trên vỉa hè đã được CATP phối hợp các đơn vị chức năng tập trung xử lý quyết liệt. Dù vậy, nhiều điểm nóng vẫn phát sinh vi phạm trở lại, đặt ra yêu cầu cần có giải pháp quản lý hiệu quả, đồng bộ và minh bạch hơn.

Ghi nhận tại khu vực ngõ 194 phố Kim Mã (phường Ngọc Hà), dù chính quyền địa phương đã căng biển thông báo khu vực cấm đổ rác, có camera giám sát nhưng sau tấm biển thông báo vẫn là điểm tập kết của nhiều loại rác thải sinh hoạt khác nhau. Cách đó không xa, trên phố Giảng Võ, gần với hiệu sách EBD book (phường Giảng Võ), ngay bên cạnh biển thông báo khu vực cấm đổ rác, rất nhiều túi nilon chứa đầy rác thải sinh hoạt được vứt ngay lề đường.

Ngoài ra, tại một số tuyến phố Lê Duẩn, Trần Quý Cáp, Nam Đồng…, điểm chung dễ nhận thấy là tình trạng vứt rác thải bừa bãi vào bất cứ giờ nào trong ngày vẫn diễn ra khá phổ biến, đặc biệt là tại khu vực quanh các chợ cóc, chợ dân sinh. Trước thực trạng đó, CATP Hà Nội đã đưa ra giải pháp tháo “nghẽn” về trật tự đô thị bằng việc ban hành hướng dẫn các đơn vị xử lý vi phạm hành chính “phạt nguội” về trật tự đô thị, trật tự công cộng, vệ sinh môi trường trên địa bàn TP. Đây là giải pháp giúp việc giải quyết các “điểm nghẽn” trật tư đô thị được hiệu quả, đồng bộ, minh bạch hơn.

Bước ngoặt cho không gian công cộng

Việc tăng cường “phạt nguội” thông qua ứng dụng hệ thống camera giám sát và tiếp nhận phản ánh trực tiếp vi phạm tại hiện trường đã góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý trật tự đô thị, đồng thời từng bước hình thành ý thức chấp hành pháp luật trong cộng đồng. Sau thời gian triển khai hình thức “phạt nguội” đối với các hành vi vi phạm trật tự đô thị, trật tự công cộng, vệ sinh môi trường trên địa bàn Hà Nội, bức tranh đô thị của TP đã có sự thay đổi, chuyển biến rõ rệt trên một số tuyến phố.

CATP đánh giá việc ứng dụng khoa học, công nghệ vào giải pháp, xử lý vi phạm trong lĩnh vực trật tự đô thị và vệ sinh môi trường là giải pháp hiệu quả, là bước đi chủ động giúp duy trì sự ổn định về trật tự đô thị trên địa bàn.

Ông Nguyễn Xuân Huy (phường Ngọc Hà, Hà Nội) cho rằng, công nghệ sẽ xóa bỏ tâm lý “khuất mắt trông coi” vốn tồn tại lâu nay: “Tôi thấy việc áp dụng giám sát hành vi đổ rác, đỗ xe lấn chiếm vỉa hè lòng đường qua camera AI là một bước đi rất đúng đắn của TP. Quan điểm của tôi, ý thức của người dân có từ đâu? Có từ các quy định của luật pháp, có từ sự giám sát việc thực thi luật pháp và có từ các chế tài xử phạt... Với camera AI thì tôi tin, tất cả những hành vi trước giờ người dân cho rằng không ai biết để mà xử phạt sẽ đều bị đưa ra. Vì vậy ý thức của người dân sẽ được tăng cao”.

Cùng quan điểm bà Nguyễn Thị Lan (phường Cửa Nam) chia sẻ: “Tôi thấy bây giờ xã hội càng ngày càng văn minh, nhưng riêng việc vỉa hè, hiện tại tôi thấy Hà Nội đang rất ít tuyến phố dành cho người đi bộ. Việc những hàng quán bày bán tràn lan ra vỉa hè, đôi khi xuống cả lòng đường, xong đành phải để xe dưới lòng đường đi... Tôi rất ủng hộ việc camera có thể phạt được những hành vi đấy”.

Rõ ràng, sự ủng hộ của người dân là rất lớn, nhưng để camera AI thực sự phát huy hiệu quả chứ không chỉ dừng lại ở việc “thu tiền phạt”, cần một bài toán quy hoạch đồng bộ và căn cơ. Chuyên gia giao thông Nguyễn Ngọc Quang nhận định: Việc giám sát đô thị qua camera AI là rất tốt và khoa học. Tuy nhiên, trong bối cảnh phương tiện cá nhân, đặc biệt là xe máy còn quá nhiều, nếu không có sự sắp xếp không gian hợp lý, vấn đề sẽ khó có lời giải bền vững. “Nếu như chúng ta muốn giành lại toàn bộ vỉa hè để cho người đi bộ thì cần nghiên cứu biện pháp để tổ chức lại khu vực cho phép đỗ xe máy. Có thể là dành một phần ở dưới lòng đường, những tuyến phố mà không có nhu cầu về lưu thông quá lớn... Cái quan trọng ở đây nó là sự sắp xếp. Trên cơ sở sắp xếp hợp lý đấy thì chúng ta sử dụng AI để giám sát thực hiện và xử phạt. Cái đấy tôi cho là tốt”, ông Nguyễn Ngọc Quang cho hay.

Trung tá Nguyễn Thành Lâm, Trưởng phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, CATP Hà Nội cho biết, trật tự đô thị đã có chuyển biến nhưng chưa đạt kỳ vọng, nhiều điểm tái vi phạm khi thiếu kiểm tra. Chính vì vậy, camera AI được xem là giải pháp đồng bộ và hiệu quả hơn. Tuy nhiên, hiệu quả dài hạn không nằm ở số biên bản xử phạt, mà ở việc người dân dần tự điều chỉnh hành vi vì hiểu rằng không gian chung cần được tôn trọng. Bên cạnh phát hiện vi phạm, camera AI còn tạo điều kiện để lực lượng chức năng ghi nhận, đánh giá những điểm sáng trong chấp hành pháp luật như tuyến phố văn minh đô thị, mô hình tự quản trật tự đô thị hiệu quả. Từ đó kịp thời biểu dương cổ vũ tinh thần tích cực, lan tỏa việc tốt, hình ảnh đẹp trong cộng đồng.

Hà Nội đang đặt nền móng cho một mô hình đô thị thông minh, nơi quản lý dựa trên công nghệ và dữ liệu. Nhưng để TP thật sự sạch hơn, gọn hơn, văn minh hơn mỗi ngày, yếu tố quyết định vẫn là sự đồng thuận, đồng hành, chia sẻ của người dân. Bởi cuối cùng, giá trị của văn hóa - văn minh đô thị, hơn ai hết, chính người dân được thụ hưởng.

Triệu Tâm