Cần cấm toàn diện hút thuốc lá tại nơi công cộng trong nhà

Khoảng trống của quy định hiện hành

Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá hiện hành vẫn cho phép bố trí phòng hút thuốc tại khu vực chờ sân bay, quán bar, karaoke, vũ trường, khách sạn, nhà khách, tàu thủy và tàu hỏa.

Các chuyên gia cho rằng, việc cho phép này dẫn đến nghịch lý: đây đều là những không gian trong nhà hoặc phương tiện kín, nơi khói thuốc dễ tích tụ, nhưng người lao động và khách hàng vẫn chưa được bảo vệ đầy đủ.

Phòng hút thuốc được bố trí trong khách sạn vẫn có nguy cơ khói thuốc bay ra ngoài khi có người ra - vào

Những người chịu ảnh hưởng nhiều nhất thường không phải là người hút thuốc mà là người không hút thuốc. Họ là nhân viên khách sạn, nhà hàng, quán bar, karaoke và vũ trường; nhân viên phục vụ trên tàu hỏa, tàu thủy và tại sân bay; hành khách, khách hàng đặc biệt là phụ nữ, trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền. Những người này lựa chọn không hút thuốc nhưng không thể tránh khỏi khói thuốc trong không gian kín.

Việc duy trì ngoại lệ làm cho quá trình thực thi trở nên phức tạp, như khó xác định phòng hút thuốc có thực sự đáp ứng yêu cầu kỹ thuật hay không, tăng chi phí xây dựng, vận hành, kiểm tra và giám sát.

Bên cạnh đó, dễ xảy ra tình trạng hút thuốc lan ra ngoài khu vực được chỉ định; làm suy yếu thông điệp rằng địa điểm công cộng trong nhà phải an toàn cho mọi người.

Vì vậy, theo Quỹ Phòng bệnh, việc sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá sắp tới là cơ hội để tăng cường các biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá hiện có, đồng thời đưa vào áp dụng thêm các biện pháp dựa trên bằng chứng nhằm xây dựng môi trường không khói thuốc toàn diện để nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

TS Angela Pratt, Trưởng đại diện Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam cho biết, không có mức phơi nhiễm khói thuốc thụ động nào được xem là an toàn. Khói thuốc thụ động rất nguy hiểm. Nó gây ra nhiều tác động đến sức khỏe, trong đó có ung thư, bệnh tim mạch và nhiều bệnh lý khác. Vì vậy, cách duy nhất để bảo vệ sức khỏe trước những tác hại này là xây dựng môi trường công cộng không khói thuốc 100% - những nơi mà mọi người lao động và bất kỳ ai có mặt tại đó đều có quyền được hít thở không khí sạch, không bị ô nhiễm bởi khói thuốc thụ động.

Cần tăng cường các chính sách về môi trường không khói thuốc lá

Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam nhấn mạnh, ngay cả tại các địa điểm có bố trí khu vực dành riêng cho hút thuốc, khói thuốc vẫn có thể lan sang những không gian xung quanh, gây nguy cơ đối với sức khỏe của những người khác. Việc loại bỏ các khu vực dành riêng cho hút thuốc trong nhà là một bước quan trọng để xây dựng môi trường thực sự không khói thuốc và bảo vệ sức khỏe của tất cả mọi người, đặc biệt là trẻ em, phụ nữ mang thai và những người đang có bệnh lý nền.

Việt Nam đã đạt được những tiến bộ quan trọng trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá. Tuy nhiên, cần tiếp tục đẩy mạnh các chính sách xây dựng môi trường không khói thuốc. Trong đó, việc xóa bỏ hoàn toàn các khu vực dành riêng cho người hút thuốc trong nhà sẽ góp phần củng cố những kết quả đã đạt được, đồng thời bảo vệ nhiều người hơn, đặc biệt là các nhóm dễ bị tổn thương, trước những tác hại có thể phòng tránh của khói thuốc lá.

Điều này sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe của người lao động, khách đến và tất cả những ai cần sử dụng các địa điểm công cộng, đồng thời phù hợp với các cam kết quốc tế của Việt Nam theo Công ước khung về kiểm soát thuốc lá.

Liên quan đến chế tài xử phạt, trong phiên thảo luận về luật sửa đổi, bổ sung luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá vào sáng 21.10, tại Chương trình Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI, PGS.TS Nguyễn Văn Ngọc, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Đà Lạt cho rằng, để ngăn chặn tình trạng hút thuốc tại nơi công cộng, một trong những giải pháp cần chú trọng là xác định rõ thẩm quyền kiểm tra và xử phạt, tránh tình trạng "ai cũng có trách nhiệm nhưng không ai trực tiếp làm".

Ông Ngọc đề xuất bổ sung theo hướng công an cấp xã là cơ quan trực tiếp kiểm tra, xử lý hành vi hút thuốc lá tại địa điểm cấm trên địa bàn, chủ tịch UBND cấp xã chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện.

Đặc biệt, cơ quan, người có thẩm quyền được sử dụng hình ảnh, dữ liệu thu được từ phương tiện, thiết bị kỹ thuật và thông tin, hình ảnh do tổ chức, cá nhân cung cấp qua ứng dụng điện tử để phát hiện, xác minh và xử lý.

Vẫn theo PGS.TS Nguyễn Văn Ngọc, một bất cập nữa là pháp luật không quy định chủ quán, quản lý nhà hàng, bảo vệ bệnh viện, hiệu trưởng nhà trường… có thẩm quyền xử phạt hành vi hút thuốc, nhưng lại quy định chế tài phạt 3 - 5 triệu đồng với người quản lý địa điểm nếu không tổ chức kiểm tra, đôn đốc. "Trách nhiệm thì có, công cụ thì không", ông Ngọc nói.