Cần làm rõ việc chồng lấn đất rừng tại xã Yên Xuân?

Hiện trạng khu đồi ngày 30-5-2026 người dân phát hiện chủ đất tập kết đá. Ảnh người dân cung cấp.

Kiểm tra nhiều lần, khu đồi vẫn thay đổi hiện trạng

Cuối tháng 5-2026, người dân xóm Đá Thâm, thôn Viên Nam, xã Yên Xuân phản ánh tới cơ quan chức năng về việc một hộ dân xây dựng trên khu đất có nguồn gốc đất rừng. Ngày 16-6-2026, Phòng Kinh tế xã Yên Xuân thành lập tổ kiểm tra hiện trạng. Theo biên bản, trên khu đất do ông Nguyễn Văn Hoàn và bà Đào Thị Hòa Bình sử dụng đang xây tường bao bằng đá dài khoảng 60m, cao khoảng 0,4m.

Tại thời điểm kiểm tra, người trông nom khu đất xuất trình Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AA07552669 do Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai Thạch Thất cấp ngày 5-5-2026, ghi mục đích sử dụng là đất trồng cây lâu năm. Tổ kiểm tra yêu cầu chủ sử dụng đưa đất vào sử dụng đúng mục đích.

Ngày 17-6, Hạt Kiểm lâm số 7 (Chi cục Kiểm lâm, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) phối hợp với Phòng Kinh tế xã Yên Xuân và Trạm Kiểm lâm Vườn Quốc gia Ba Vì tiếp tục kiểm tra thực địa. Tại hiện trường có máy xúc đang san gạt, xây kè đá. Đối chiếu hồ sơ kiểm kê rừng năm 2015, khu vực san gạt nằm trong lô số 185 (0,42ha) và lô số 188 (0,45ha), khoảnh 1, tiểu khu 1939; hồ sơ xác định đây là đất rừng sản xuất.

Khu đất đã được san gạt tạo mặt bằng. Ảnh: Đức Duy

Nhận thấy có dấu hiệu vi phạm, Hạt Kiểm lâm số 7 yêu cầu chủ đất dừng ngay hoạt động san gạt; đồng thời đề nghị UBND xã Yên Xuân kiểm tra, xử lý nếu có vi phạm, làm rõ nguồn gốc đất và việc cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất này.

Ngày 22-6, Phòng Kinh tế xã Yên Xuân kiểm tra lần thứ hai. Tại thời điểm kiểm tra, không phát sinh thêm công trình xây dựng. Tổ công tác tiếp tục lập biên bản, yêu cầu chủ sử dụng không xây dựng công trình trên đất.

Có mặt tại hiện trường những ngày vừa qua, phóng viên ghi nhận khu đồi đã thay đổi gần như hoàn toàn. Một diện tích lớn bị san phẳng, hai tuyến tường đá đã hoàn thiện. Hiện trạng khu đất tiếp tục biến đổi, trong khi cơ quan chức năng đã yêu cầu dừng hoạt động san gạt.

Trao đổi với phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, người dân sống dưới chân đồi Đá Thâm bày tỏ lo lắng khi mùa mưa năm 2026 đã đến. Theo người dân, việc san gạt đất trên đỉnh đồi sẽ làm mất thảm thực bì, từ đó có thể khiến đất, đá trôi xuống nhà dân khi xảy ra mưa lớn, tiềm ẩn những nguy cơ mất an toàn.

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số P405080 cấp ngày 27-1-2000 là đất trồng rừng.

Cần phân định rõ để có phương án quản lý

Theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số P405080 cấp ngày 27-1-2000, thửa đất số 26, diện tích 6.000m² tại xóm Đá Thâm, xã Đông Xuân, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình trước đây, nay thuộc xã Yên Xuân, thành phố Hà Nội, đứng tên hộ ông Phùng Văn Sinh. Giấy chứng nhận xác định đây là đất trồng rừng, thời hạn sử dụng đến tháng 12-2049.

Tuy nhiên, tại trang 4 giấy chứng nhận này, ngày 20-3-2008, Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Lương Sơn xác nhận: “… cho phép chuyển mục đích sử dụng toàn bộ diện tích từ đất trồng rừng sang đất trồng cây lâu năm khác”.

Tìm hiểu quá trình chuyển mục đích sử dụng từ đất trồng rừng sang đất trồng cây lâu năm của giấy chứng nhận nêu trên, phóng viên chưa được UBND xã Yên Xuân cung cấp thêm tài liệu vì hồ sơ về quá trình này không được lưu trữ đầy đủ tại UBND xã.

Căn cứ giấy chứng nhận ghi đất trồng cây lâu năm, Trưởng phòng Kinh tế xã Yên Xuân Nguyễn Trung Kiên khẳng định, chủ sử dụng đất không vi phạm, việc xây bờ kè nhằm giữ đất và san gạt đồi để trồng cây. Tuy nhiên, lãnh đạo Phòng Kinh tế cũng xác nhận trong hồ sơ kiểm kê rừng năm 2015, diện tích này vẫn được ghi là đất rừng và đến nay vẫn nằm trong quy hoạch lâm nghiệp.

Sự khác biệt giữa các hồ sơ khiến việc quản lý khu đất của địa phương gặp khó khăn. Bởi, nếu là đất trồng cây lâu năm, hộ dân được thâm canh, canh tác, trồng cây nhưng không được xây dựng công trình không phù hợp. Nếu là đất rừng, diện tích này phải được quản lý theo quy định về đất lâm nghiệp, không được tùy tiện tác động.

Khu đồi đã biến dạng do chủ đất san gạt. Ảnh: Đức Duy

“Nhà nước đã cấp giấy chứng nhận đất trồng cây lâu năm thì rất khó cấm người dân cải tạo, khai thác cây. Hiện chưa có căn cứ rõ để xử lý dứt điểm các trường hợp này”, ông Nguyễn Trung Kiên băn khoăn.

Trên thực tế, đây không phải trường hợp cá biệt. Theo phản ánh của người dân địa phương, trước khi các xã Đông Xuân, Tiến Xuân, Yên Xuân và Yên Bình thuộc huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình trước đây chuyển về thành phố Hà Nội, có nhiều giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trồng rừng cũng đã được xác nhận chuyển mục đích sang đất trồng cây lâu năm.

Về thực tế này, Trưởng phòng Kinh tế xã Yên Xuân Nguyễn Trung Kiên xác nhận, trên địa bàn còn nhiều trường hợp tương tự, gây khó khăn cho công tác quản lý của địa phương. Hiện, xã đang rà soát các thửa đất có sự chồng lấn để báo cáo cấp có thẩm quyền phương án xử lý.

Như vậy, trên cùng một diện tích đất hiện có hai cách quản lý khác nhau do khoảng trống phát sinh từ sự không thống nhất về mục đích sử dụng. Điều cần thiết lúc này là phải xác định rõ từng loại đất để có phương án quản lý phù hợp. Từ trường hợp cụ thể này, đề nghị cơ quan chức năng xác định rõ diện tích chồng lấn đất rừng trên địa bàn xã Yên Xuân nói riêng và trên địa bàn toàn thành phố nói chung để xử lý nghiêm các sai phạm nếu có, bảo đảm kỷ cương trong quản lý đất đai và ngăn chặn nguy cơ thất thoát tài nguyên rừng.