Cảnh giác bẫy 'bao trúng', 'suất ngoại giao' nhà ở xã hội

"Đường tắt" mua nhà xã hội thành cạm bẫy
Ngày 12-9-2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hà Nội đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam Phạm Thị Mai (sinh năm 1974) và Phan Thùy Linh (sinh năm 1983), cùng có hộ khẩu thường trú tại xã Thiên Lộc, Hà Nội, để điều tra về hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” xảy ra tại Dự án nhà ở CT3 Kim Chung. Các quyết định tố tụng đã được Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội phê chuẩn.

Hai đối tượng Phan Thùy Linh, Phạm Thị Mai. Ảnh: Công an thành phố Hà Nội.

Theo thông tin Công an thành phố Hà Nội công bố, trong khoảng thời gian từ tháng 10-2025 đến tháng 7-2026, Phạm Thị Mai đưa ra thông tin gian dối rằng có thể giúp khách hàng “chắc chắn mua được”, “trúng 100%” căn hộ nhà ở xã hội và căn hộ thương mại tại CT3 Kim Chung để nhận tiền đặt cọc.

Cơ quan điều tra xác định Mai và Linh không có quan hệ, không liên hệ và không đặt cọc mua các căn hộ với chủ đầu tư. Số tiền nhận từ khách hàng được sử dụng vào mục đích cá nhân. Linh được xác định có hành vi móc nối, liên hệ với bên kinh doanh đặt cọc mua các căn hộ để bán lại cho khách hàng. Công an thành phố Hà Nội đang tiếp tục củng cố tài liệu, chứng cứ và mở rộng điều tra vụ án.

Những thông tin trên cho thấy “suất ngoại giao”, “suất nội bộ”, “bao trúng” không phải là những khái niệm thuộc quy trình đăng ký mua nhà ở xã hội. Đây cũng chính là điểm người dân cần đặc biệt lưu ý khi tiếp cận những lời mời chào tưởng như có thể giúp “đi đường tắt” vào một dự án đang được nhiều người quan tâm.

Tháng 3-2026, Công an thành phố Hà Nội từng xử phạt các trường hợp sử dụng mạng xã hội để rao bán, chuyển nhượng “suất ngoại giao”, “suất nội bộ”, “suất mua sớm” tại một số dự án nhà ở xã hội. Theo cơ quan Công an, các chủ đầu tư được xác minh không bán, chuyển nhượng hoặc ủy quyền cho những cá nhân, tổ chức này thực hiện việc trên.

Như vậy, những lời quảng cáo về một “suất” đặc biệt, được cam kết chắc chắn dù chưa qua quy trình xét duyệt, không chỉ là câu chuyện về môi giới không chính thức. Trong một số trường hợp, đó có thể trở thành điểm khởi đầu của hành vi chiếm đoạt tài sản.

Tin lời hứa hẹn, mất trắng hàng chục tỷ đồng

Trước đó, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội nhận được đơn của công dân phản ánh về việc liên quan đến Phạm Thị Mai.

Theo nội dung đơn, có 63 công dân đứng tên, đại diện là bà Trần Thị Phương Nhung. Những người này cho biết trong khoảng năm 2025-2026, khi tìm hiểu cơ hội mua căn hộ tại Dự án nhà ở xã hội CT3 Kim Chung, họ được giới thiệu với Phạm Thị Mai.

Hai đối tượng tại cơ quan điều tra. Ảnh: Công an thành phố Hà Nội.

Theo phản ánh, Mai giới thiệu rằng mình có mối quan hệ với chủ đầu tư Viglacera và Handico, có khả năng giúp khách hàng mua được căn hộ. Người dân được đề nghị ký các giấy tờ như “Hợp đồng đặt cọc suất mua ngoại giao”, “Hợp đồng tư vấn hồ sơ” và chuyển tiền theo các thỏa thuận này.

Theo bảng tổng hợp do những người làm đơn tự lập, tổng số tiền họ cho biết đã giao cho Mai khoảng 27 tỷ đồng. Đây là con số do người làm đơn tự tổng hợp, chưa phải số liệu được cơ quan tiến hành tố tụng kết luận.

Sau các đợt xét duyệt, bốc thăm và thực hiện thủ tục liên quan đến việc mua căn hộ, những người này cho biết không nhận được căn hộ như cam kết. Họ tìm đến chủ đầu tư để xác minh và theo nội dung đơn phản ánh, được thông tin rằng Mai không có quan hệ hoặc hợp đồng với chủ đầu tư để thực hiện việc này.

Đơn thư cũng phản ánh việc nhiều lần yêu cầu hoàn trả tiền nhưng không được giải quyết. Khoảng giữa tháng 8-2026, người dân cho biết không còn liên lạc được với Mai.

Những phản ánh này hiện cần được xem xét trong tổng thể tài liệu, chứng cứ của vụ án mà Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hà Nội đang tiến hành. Việc xác định số tiền thực tế, phương thức nhận tiền, vai trò của từng cá nhân cũng như các tình tiết liên quan phải căn cứ vào kết quả điều tra và các tài liệu được cơ quan có thẩm quyền thu thập.

Điểm đáng chú ý ở đây không chỉ nằm ở số tiền mà người dân phản ánh đã giao, mà còn ở cách những lời hứa về “suất mua” có thể tạo ra tâm lý tin tưởng. Với người đang tìm kiếm một căn hộ vừa khả năng tài chính, lời quảng cáo “bao trúng 100%” có thể khiến họ tin rằng mình đã tìm được một cơ hội đặc biệt, trong khi thực tế quyền mua nhà ở xã hội phải được xác lập theo một quy trình hoàn toàn khác.

Theo quy định, người có nhu cầu mua nhà ở xã hội phải nộp hồ sơ đăng ký theo quy trình, được xem xét điều kiện và thực hiện các bước tiếp theo với chủ đầu tư. Quy định hiện hành cũng yêu cầu thông tin về dự án phải được công khai; hồ sơ đăng ký mua được tiếp nhận và xem xét theo trình tự pháp luật quy định.

Vì vậy, một cá nhân tự nhận có thể “giữ suất”, “bao hồ sơ”, “bao đậu” hoặc “bao trúng” không thể thay thế cho quy trình xét duyệt chính thức.

Không để chính sách an sinh thành “mảnh đất” trục lợi

Luật Nhà ở năm 2023 và các quy định hướng dẫn đã đặt ra trình tự cụ thể đối với việc bán, cho thuê mua, cho thuê nhà ở xã hội. Chính phủ cũng đã yêu cầu tăng cường tính công khai, minh bạch và phòng ngừa tiêu cực trong việc xét duyệt, mua bán, cho thuê mua nhà ở xã hội.

Ảnh minh họa.

Đáng chú ý, Chỉ thị 34/CT-TTg ngày 11-12-2025 của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tăng cường quản lý, kiểm tra, xử lý tình trạng môi giới, trục lợi chính sách; đồng thời lưu ý người dân tìm hiểu kỹ quy định và thực hiện thủ tục trực tiếp với chủ đầu tư, không thông qua những cá nhân, tổ chức không có cơ sở pháp lý rõ ràng.

Dưới góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Hải Lăng, Công ty Luật TNHH Hồng Hạnh Vân Canh, cho rằng không phải mọi trường hợp nhận tiền đặt cọc rồi không thực hiện được cam kết đều mặc nhiên cấu thành hành vi lừa đảo. Để xem xét dấu hiệu của tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, cần làm rõ hành vi gian dối và mối quan hệ giữa hành vi đó với việc người bị hại giao tài sản.

Trong những trường hợp như tại CT3 Kim Chung, một vấn đề quan trọng là phải làm rõ tại thời điểm nhận tiền, người nhận tiền có biết mình không có căn hộ, không có quyền mua hoặc không có thỏa thuận với chủ đầu tư nhưng vẫn đưa ra thông tin về khả năng “bao trúng”, “chắc chắn mua được” để người dân tin tưởng giao tiền hay không.

Vai trò của từng người cũng cần được nhìn nhận trên cơ sở hành vi cụ thể. Việc làm trung gian, môi giới hay giới thiệu khách hàng tự thân không đồng nghĩa với trách nhiệm hình sự; vấn đề nằm ở hành vi thực tế, nhận thức, mục đích và sự tham gia của từng người trong từng giao dịch.

Đối với người dân, cảnh báo quan trọng nhất là không coi những khoản tiền “giữ suất”, “đặt cọc suất ngoại giao” hay “phí bao hồ sơ” cho cá nhân là một bước chính thức để được mua nhà ở xã hội.

Trước khi giao tiền, cần kiểm tra thông tin dự án, điều kiện mua, quy trình đăng ký, chủ thể có thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ và căn cứ pháp lý của khoản tiền được yêu cầu. Đặc biệt, cần thận trọng khi người nhận tiền là cá nhân, tài khoản cá nhân hoặc một tổ chức không được chủ đầu tư xác nhận có quyền tiếp nhận khoản tiền đó.
Vụ án tại CT3 Kim Chung tiếp tục cho thấy một thực tế cần được cảnh báo: khi nhu cầu nhà ở xã hội lớn, những lời hứa về “suất ngoại giao”, “suất nội bộ”, “bao trúng” rất dễ trở thành công cụ để dẫn dụ những người có nhu cầu an cư thực sự.

Trong vụ án này, cơ quan điều tra đang tiếp tục làm rõ hành vi của các bị can và dòng tiền liên quan. Nhưng về nguyên tắc, không có “suất ngoại giao” nào thay thế được quy trình pháp luật; càng không có chuyện một cá nhân có thể “bao trúng 100%” quyền mua nhà ở xã hội bằng một thỏa thuận riêng. Khi một lời hứa không có căn cứ pháp lý được đặt cao hơn quy trình chính thức, rủi ro không còn nằm ở việc “mất cơ hội mua nhà”, mà có thể là mất cả khoản tiền dành cho kế hoạch an cư.