Chấm dứt nuôi nhốt gấu tại Hà Nội: Cần thêm giải pháp quyết liệt, khả thi

Gắn chíp không đồng nghĩa hợp pháp

Theo thống kê của Chi cục Kiểm lâm Hà Nội, hiện nay trên địa bàn thành phố có 17 hộ dân nuôi nhốt 64 cá thể gấu. Trong đó, riêng xã Phúc Thọ có 16 chủ hộ đang nuôi nhốt 62 cá thể gấu, và xã Yên Lãng có 2 cá thể gấu được một hộ dân nuôi nhốt.

Mặc dù từ năm 2020 đến nay, số lượng gấu nuôi nhốt trong cộng đồng trên địa bàn thành phố đã giảm hơn 110 cá thể, nhưng Hà Nội vẫn là địa phương có số lượng gấu nuôi nhốt trong cộng đồng lớn nhất cả nước.

Hà Nội hiện còn 64 cá thể gấu đang được nuôi nhốt tư nhân. Ảnh: CTV.

Trước đây, nhu cầu khai thác và buôn bán mật gấu vì mục đích thương mại đã thúc đẩy tình trạng săn bắt gấu trái phép, khiến số lượng gấu bị nuôi nhốt tại Việt Nam tăng mạnh lên tới hơn 4.300 cá thể vào năm 2005.

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, hoạt động săn bắt, nuôi nhốt, buôn bán gấu trái phép là hành vi vi phạm pháp luật, thậm chí có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật hiện hành. Thực tế, trong những năm gần đây, đã có nhiều đối tượng buôn bán, vận chuyển trái phép gấu và các sản phẩm từ gấu bị cơ quan chức năng xử phạt.

Tại Hà Nội, vào năm 2022, một chủ nuôi gấu tại huyện Phúc Thọ cũ (nay là xã Phúc Thọ) đã bị kết án 15 tháng tù nhưng cho hưởng án treo vì buôn bán, vận chuyển trái phép 350 lọ mật gấu. Đối tượng này sau đó khai nhận đã trích hút mật từ 7 cá thể gấu nuôi nhốt tại nhà.

Trưởng phòng Quản lý bảo vệ rừng và bảo tồn thiên nhiên (Chi cục Kiểm lâm Hà Nội) Bùi Công Khương cho biết, hiện nay toàn bộ số gấu đang nuôi nhốt trên địa bàn thành phố đã được lập hồ sơ, gắn chíp điện tử để quản lý theo quy định.

Mặc dù vậy, tại Quyết định số 02/QĐ-BNN của Bộ Nông nghiệp và PTNT (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), quy định: Sau khi lập hồ sơ quản lý, chủ hộ nuôi gấu có trách nhiệm tiếp tục chăm sóc nuôi dưỡng gấu cho đến hết đời của nó theo các quy định của pháp luật.

Cũng tại Khoản 4 của Quyết định số 02/QĐ-BNN: Việc lập hồ sơ quản lý và gắn chíp gấu nuôi nhốt không có nghĩa là nhà nước công nhận sự hợp pháp của chủ hộ nuôi gấu không có nguồn gốc hợp pháp, mà chỉ nhằm mục đích quản lý số lượng gấu đang nuôi nhốt, chấm dứt tình trạng săn bắt gấu từ tự nhiên.

Một hoạt động truyền thông về bảo vệ loài gấu diễn ra tại Hà Nội. Ảnh: CTV.

Sớm chấm dứt tình trạng nuôi nhốt gấu

Thực tế hiện nay, việc chấm dứt tình trạng nuôi nhốt gấu không chỉ ở Hà Nội, mà tại một số tỉnh, thành phố cũng đang gặp nhiều khó khăn, vướng mắc. Nguyên nhân là bởi chưa có văn bản quy phạm pháp luật nào quy định về việc tịch thu các cá thể gấu.

Tuy nhiên, để mang lại phúc lợi tốt hơn cho các cá thể gấu đã trải qua hàng chục năm nuôi nhốt, cũng như thực hiện cam kết quốc tế về bảo vệ động vật hoang dã nguy cấp, các cơ quan chức năng của Hà Nội cần tích cực triển khai thêm các giải pháp mạnh mẽ hơn nhằm từng bước chấm dứt tình trạng nuôi nhốt gấu.

Bà Bùi Thị Hà, Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) nhấn mạnh, hoạt động nuôi nhốt gấu hiện nay không những không mang lại giá trị kinh tế cho chủ nuôi, mà còn tạo gánh nặng cho công tác quản lý nhà nước và tiềm ẩn nguy cơ đối với cộng đồng. Việc chuyển giao gấu không chỉ là một lựa chọn nhân văn, mà còn là quyết định mang lại lợi ích thiết thực cho chính chủ nuôi.

ENV ghi nhận những nỗ lực từ phía các cơ quan chức năng của Hà Nội trong công tác quản lý, kiểm tra và vận động chủ gấu chuyển giao gấu thời gian vừa qua. Tuy nhiên, dù tổng số lượng gấu bị nuôi nhốt có giảm nhưng trên thực tế số lượng cơ sở nuôi nhốt gấu tại Hà Nội chưa có nhiều thay đổi trong hai năm qua.

Trong bối cảnh Việt Nam đang ở giai đoạn cuối cùng trên hành trình chấm dứt nuôi nhốt gấu, Chi cục Kiểm lâm Hà Nội, UBND xã Phúc Thọ và các cơ quan chức năng liên quan cần tiếp tục vào cuộc mạnh mẽ, đẩy mạnh hơn nữa công tác kiểm tra, giám sát và vận động các chủ nuôi chuyển giao gấu tới các trung tâm cứu hộ; đồng thời đồng thời đảm bảo xử lý nghiêm mọi hành vi khai thác mật, buôn bán gấu và các sản phẩm từ gấu trái phép.

Chỉ khi chính quyền địa phương, lực lượng thực thi pháp luật, các tổ chức bảo tồn và cộng đồng cùng hành động, Hà Nội mới sớm chấm dứt được tình trạng nuôi nhốt gấu tại các cơ sở tư nhân, để không còn là “điểm nóng” về nuôi nhốt gấu; qua đó cụ thể hóa các cam kết quốc tế về bảo vệ động vật hoang dã.