Chặn buôn lậu thuốc lá, bảo vệ thị trường

Đội Quản lý thị trường số 2 kiểm tra thuốc lá tại một điểm bán ở chợ Vĩnh Bảo, phường Rạch Giá. Ảnh: KIỀU DIỄM

Thủ đoạn ngày càng tinh vi

An Giang có tuyến biên giới đất liền dài, cùng hệ thống cửa khẩu, đường mòn, lối mở và kênh, rạch chằng chịt. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển giao thương, kinh tế biên mậu, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức đối với công tác phòng, chống buôn lậu, nhất là mặt hàng thuốc lá.

Hoạt động buôn lậu thuốc lá tập trung tại các khu vực biên giới Vĩnh Xương, Tịnh Biên, An Phú, Châu Đốc, Hà Tiên, Giang Thành và một số tuyến đường bộ, đường thủy. Các đối tượng thường lợi dụng đêm tối, rạng sáng để vận chuyển thuốc lá qua biên giới bằng xe máy, ghe, xuồng máy hoặc thuê người đai vác. Sau khi đưa hàng vào nội địa, chúng cất giấu tại nhà dân, kho bãi, khu vực vắng người trước khi chuyển đến các điểm tiêu thụ. Để tránh bị phát hiện, các đối tượng chia nhỏ hàng hóa, bố trí người cảnh giới, sử dụng điện thoại, mạng xã hội để liên lạc, đồng thời thường xuyên thay đổi phương tiện và địa điểm giao nhận.

Theo Ban Chỉ đạo chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tỉnh An Giang (Ban Chỉ đạo 389/AG), tháng 9/2026, các lực lượng thành viên Ban Chỉ đạo 389/AG phát hiện 90 vụ vi phạm, gồm 44 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu, thuốc lá lậu; 26 vụ gian lận thương mại và 20 vụ vi phạm về hàng giả. Các cơ quan chức năng chuyển xử lý hình sự 6 vụ với 12 bị can.

Cũng trong tháng 9/2026, Công an tỉnh An Giang kiểm tra, phát hiện 20 vụ, với 26 đối tượng vi phạm liên quan đến nhiều loại hàng hóa, trong đó có 19.003 gói thuốc lá điếu nhập lậu và 147 điếu thuốc lá điện tử. Chi cục Quản lý thị trường tỉnh kiểm tra 162 vụ, phát hiện 56 vụ vi phạm, xử lý 41 vụ, trong đó phát hiện, bắt giữ hơn 600 gói thuốc lá nhập lậu.

Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh An Giang Nguyễn Trung Tiến cho biết: “Không chỉ hoạt động trên các tuyến biên giới, việc mua bán thuốc lá nhập lậu còn có xu hướng chuyển sang môi trường trực tuyến. Các đối tượng lợi dụng mạng xã hội, thương mại điện tử, dịch vụ chuyển phát nhanh để giao dịch và phân phối thuốc lá điện tử cùng các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới, gây khó khăn cho công tác phát hiện, thu thập chứng cứ và xử lý vi phạm”.

Tăng cường ngăn chặn

Trước diễn biến phức tạp của hoạt động buôn lậu thuốc lá, tỉnh An Giang xác định cần tăng cường trao đổi thông tin, xác minh và đấu tranh với các đường dây, đầu nậu tổ chức buôn lậu, thay vì chỉ tập trung phát hiện, xử lý người trực tiếp vận chuyển hàng hóa. Thực hiện Chỉ thị số 25/CT-TTg, ngày 9/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ, UBND tỉnh An Giang chỉ đạo các sở, ngành, địa phương đẩy mạnh phòng, chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ và sử dụng trái phép thuốc lá trong tình hình mới. Đây được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện.

Các lực lượng công an, bộ đội biên phòng, hải quan, quản lý thị trường và cảnh sát biển tiếp tục phối hợp, chia sẻ thông tin, tổ chức tuần tra, kiểm soát tại các tuyến, địa bàn trọng điểm. Lực lượng chức năng sẽ chú trọng kiểm tra khu vực biên giới, cửa khẩu, đường mòn, lối mở, tuyến đường thủy và những nơi có nguy cơ trở thành điểm tập kết, trung chuyển thuốc lá nhập lậu.

Trong tháng 9/2026, Ban Chỉ đạo 389/AG tổ chức tiêu hủy tập trung hơn 48.700 gói thuốc lá nhập lậu bị tịch thu, ngăn chặn nguy cơ tang vật quay trở lại thị trường. Số thuốc lá này do Công an tỉnh, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, Chi cục Hải quan khu vực XX và Chi cục Quản lý thị trường tỉnh tịch thu trong quá trình đấu tranh, kiểm tra, xử lý vi phạm.

Các lực lượng chức năng kiểm đếm, giám sát số thuốc lá điếu nhập lậu bị tịch thu trước khi tiêu hủy. Ảnh: KIỀU DIỄM

Ông Trần Lê Minh, Phó Ban Kiểm soát thị trường, Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam cho biết tỷ trọng thuốc lá nhập lậu trong tổng dung lượng thị trường giảm từ 16,66% năm 2019 xuống còn 10,3% năm 2025. Tuy nhiên, thuốc lá lậu vẫn gây thất thu khoảng 6.000 tỷ đồng thuế tiêu thụ đặc biệt mỗi năm, làm thất thoát khoảng 400 triệu USD và ảnh hưởng đến việc làm của người lao động.

Đáng chú ý, hoạt động mua bán thuốc lá nhập lậu đang có xu hướng chuyển sang môi trường trực tuyến. Bên cạnh các nhãn hiệu quen thuộc, thị trường còn xuất hiện nhiều sản phẩm thuốc lá dạng viên bấm, có hương vị, dễ tiếp cận giới trẻ. Việc chào bán qua mạng xã hội đặt ra thêm thách thức cho công tác phát hiện, kiểm soát và xử lý vi phạm. Thực tế này đòi hỏi các biện pháp chống buôn lậu thuốc lá phải được triển khai đồng bộ, từ kiểm soát tuyến biên giới, hoạt động vận chuyển, phân phối đến các điểm bán lẻ và kênh giao dịch trực tuyến.

Theo ông Nguyễn Thống Nhất, Giám đốc Sở Công Thương, Phó trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo 389/AG, tỉnh An Giang tiếp tục nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu, tăng cường phối hợp giữa các lực lượng, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý, kiểm tra, xử lý vi phạm. Tỉnh kiến nghị các bộ, ngành Trung ương sớm hoàn thiện quy định về tiếp nhận, bảo quản, giám định, tiêu hủy thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung và tăng cường tập huấn nghiệp vụ cho lực lượng thực thi.

Thời gian tới, cùng với kiểm soát chặt các tuyến biên giới, lực lượng chức năng tiếp tục kiểm tra cơ sở kinh doanh, điểm tập kết, phương tiện vận chuyển và hoạt động mua bán hàng hóa trên môi trường mạng; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân, nhất là cư dân biên giới, không tham gia vận chuyển, tiếp tay hoặc tiêu thụ thuốc lá nhập lậu; tích cực cung cấp thông tin, tố giác hành vi vi phạm, góp phần giữ vững an ninh, trật tự khu vực biên giới.