Chấn chỉnh tình trạng lạm thu trong các cơ sở giáo dục

Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Quảng Ninh ban hành Công văn số 3343/SGDĐT-KHTC về việc chấn chỉnh việc thu, chi, vận động đóng góp trong các cơ sở giáo dục. Ảnh minh họa: giadinhonline.vn

Trước phản ánh của người dân, cha mẹ học sinh về việc thu, sử dụng một số khoản đóng góp được gọi là “quỹ”, Sở yêu cầu các cơ sở giáo dục rà soát, chấn chỉnh, kịp thời xử lý các khoản thu sai quy định, lạm thu, bảo đảm quyền lợi của học sinh và cha mẹ học sinh.

Theo Công văn, các cơ sở giáo dục công lập chỉ được tổ chức thu các dịch vụ thuộc danh mục quy định; không đổi tên, tách khoản hoặc lập các loại “quỹ” để thu ngoài danh mục. Trước khi thu, phải có kế hoạch, dự toán riêng cho từng dịch vụ, xác định rõ đối tượng sử dụng, nội dung chi, nguồn kinh phí hỗ trợ và mức thu; thực hiện thỏa thuận bằng văn bản, đăng ký tự nguyện và công khai theo hướng dẫn của Sở.

Mức thu phải căn cứ chi phí hợp lý, không vượt mức tối đa; không lấy mức tối đa nhân với số học sinh để lập dự toán; không thu trùng nội dung đã được ngân sách hoặc nguồn khác chi trả; không thu đối với học sinh không đăng ký, không sử dụng dịch vụ.

Các khoản thu của nhà trường phải có chứng từ, hạch toán đầy đủ, theo dõi và quyết toán riêng; không giao giáo viên chủ nhiệm tự giữ, tự chi, không để ngoài sổ sách kế toán. Số dư dịch vụ được hoàn trả hoặc xử lý theo thỏa thuận bằng văn bản với người đã nộp theo Công văn số 3098/SGDĐT-KHTC; không tự chuyển sang khoản thu khác hoặc năm học sau.

Đối với kinh phí hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh, Sở yêu cầu không ấn định mức đóng góp bình quân, mức tối thiểu hoặc giao chỉ tiêu. Ban đại diện không được huy động kinh phí để chi cho bảo vệ, an ninh, trông giữ xe, vệ sinh trường lớp, khen thưởng cán bộ, giáo viên, nhân viên, mua sắm thiết bị, đồ dùng dạy học, hỗ trợ quản lý, dạy học, hoạt động giáo dục hoặc sửa chữa, nâng cấp, xây dựng công trình của nhà trường. Việc cha mẹ học sinh thống nhất cũng không làm phát sinh quyền thu các khoản này.

Ban đại diện cha mẹ học sinh phải xây dựng kế hoạch sử dụng kinh phí phù hợp nhiệm vụ, thống nhất đúng trình tự của Điều lệ và công khai quyết toán. Kinh phí được quản lý riêng với các khoản thu của nhà trường. Nhà trường, giáo viên chủ nhiệm có trách nhiệm phối hợp, hướng dẫn, kiểm tra; không dùng danh nghĩa Ban đại diện để thu hộ các khoản trái quy định; không coi việc phụ huynh quản lý tiền là lý do để bỏ qua trách nhiệm của giáo viên, nhà trường.

Ban đại diện cũng không được sử dụng kinh phí để biếu, tặng, thăm hỏi cán bộ, giáo viên, nhân viên hoặc người thân của cha mẹ học sinh. Việc hỗ trợ học sinh phải phù hợp nhiệm vụ, xác định rõ người được hỗ trợ, được thống nhất và công khai; không hình thành nghĩa vụ đóng tiền của tất cả cha mẹ học sinh. Nhà trường bảo đảm việc khen thưởng học sinh theo quy định và nguồn kinh phí hợp pháp, không gắn quyền được khen thưởng, tham gia hoạt động giáo dục với việc đóng góp.

Đối với tài trợ cho cơ sở giáo dục, phải có kế hoạch vận động được phê duyệt đúng thẩm quyền trước khi thực hiện; tổ chức tiếp nhận, sử dụng, hạch toán và công khai theo quy định. Không quy định mức tài trợ bình quân hoặc tối thiểu, không ép buộc và không coi tài trợ là điều kiện cung cấp dịch vụ giáo dục. Các cơ sở giáo dục không được vận động tài trợ để chi thù lao giảng dạy, các khoản chi trực tiếp cho cán bộ, giáo viên, nhân viên; an ninh, bảo vệ; trông giữ xe; vệ sinh; khen thưởng cán bộ, giáo viên, nhân viên hoặc hỗ trợ quản lý nhà trường; không chuyển các khoản không được phép thu thành khoản “tài trợ”.

Đáng chú ý, các cơ sở giáo dục phải rà soát toàn bộ khoản thu đã thông báo, đang thu và đã thu từ đầu năm học 2026-2027, kể cả các khoản do giáo viên, Ban đại diện cha mẹ học sinh hoặc cá nhân vận động trong trường, lớp. Đồng thời, chấm dứt việc tự lập các loại “quỹ lớp”, “quỹ trường”, “quỹ hoạt động”, “quỹ khen thưởng”, “quỹ khuyến học” hoặc tên gọi khác để thu từ cha mẹ học sinh.

Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Quảng Ninh yêu cầu không công khai danh sách học sinh, cha mẹ học sinh chưa đóng tiền trong nhóm lớp để gây áp lực. Hiệu trưởng phải nắm được các hoạt động vận động, đóng góp liên quan đến trường, lớp; kịp thời yêu cầu dừng và báo cáo cơ quan quản lý khi phát hiện sai phạm.

Khi xác định khoản thu sai, cơ sở giáo dục phải dừng ngay việc thu và sử dụng số tiền, lập phương án hoàn trả đúng người đã nộp, công khai căn cứ, số tiền và thời hạn hoàn trả; đồng thời làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu, người tham mưu, người trực tiếp thu, quản lý và sử dụng tiền.

Các cơ sở giáo dục phải hoàn thành tự rà soát, báo cáo cơ quan quản lý trực tiếp trong 7 ngày làm việc kể từ khi nhận công văn. UBND các xã, phường, đặc khu và các cơ sở giáo dục trực thuộc Sở gửi báo cáo kết quả về Sở Giáo dục và Đào tạo qua Phòng Kế hoạch - Tài chính trước ngày 15/10/2026.