Chất lượng nguồn nhân lực trong kỷ nguyên mới

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao góp phần nâng cao năng suất, thúc đẩy phát triển kinh tế nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong giai đoạn tới. Ảnh: Quang Vinh.

Tinh gọn, lựa chọn cán bộ hội tụ đủ đức, tài

Đại hội XIV xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới của dân tộc. Sứ mệnh lịch sử đó đặt ra yêu cầu rất cao trong công tác chuẩn bị nhân sự của Đảng, phải xây dựng một đội ngũ cán bộ chủ chốt có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín để lãnh đạo, chỉ đạo hoàn thành thắng lợi các nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Nhìn lại hơn 1 năm thực hiện cuộc cách mạng sắp xếp tổ chức bộ máy đến nay, ông Nguyễn Thanh Bình - Phó trưởng Ban Tổ chức Trung ương khẳng định: Việc sắp xếp tinh gọn không chỉ giảm số lượng về tổ chức, đơn vị, giảm biên chế, giảm kinh phí chi thường xuyên mà quan trọng hơn là đã nâng cao hiệu lực, hiệu quả của bộ máy, giảm tầng nấc trung gian, phân cấp phân quyền được đẩy mạnh theo hướng gần dân, sát dân, phục vụ nhân dân tốt hơn; đã mở ra không gian, khơi thông nguồn lực, tạo dư địa để phát triển kinh tế - xã hội cho giai đoạn tiếp theo. Đặc biệt việc xây dựng, hoàn thiện tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị thể hiện tầm nhìn chiến lược về cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy, coi đây là chìa khóa để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình.

Để bộ máy thực sự vận hành thông suốt, hiệu lực, hiệu quả, ông Bình cho rằng, cần tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm như tiếp tục hoàn thiện, đồng bộ thể chế, quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước phù hợp với mô hình tổ chức mới; xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức trong từng cơ quan, đơn vị; đẩy mạnh và thực hiện hiệu quả phân cấp, phân quyền giữa Trung ương và địa phương theo hướng nâng cao năng lực tự chủ, tự chịu trách nhiệm của địa phương. Đẩy mạnh chuyển đổi số, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ phát triển đất nước. Hoàn thiện các quy định về công tác cán bộ; đổi mới nhận thức, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ cơ sở. Hoàn thiện cơ chế, chính sách thu hút, trọng dụng và phát huy người có tài; rà soát, xây dựng và hoàn thiện vị trí việc làm; giao biên chế phù hợp chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, tổ chức trong giai đoạn 2026-2030.

Phó trưởng Ban Tổ chức Trung ương Hoàng Đăng Quang cho hay, công tác chuẩn bị nhân sự Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV đã được Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII chủ động tiến hành sớm, theo đúng các quy định của Đảng, bảo đảm khoa học, chặt chẽ, toàn diện, khách quan, minh bạch, phát huy dân chủ, trí tuệ, có sự hợp lý giữa tiêu chuẩn và cơ cấu, giữa kế thừa, ổn định và phát triển.

Đại hội XIV đã bầu ra Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV gồm 180 đồng chí Ủy viên chính thức, 20 đồng chí Ủy viên dự khuyết, tiêu biểu cho hơn 5,6 triệu đảng viên. Đây đều là những “hạt nhân” của Đảng, như lời Tổng Bí thư Tô Lâm trong diễn văn bế mạc Đại hội: Đây là những đồng chí hội đủ tiêu chuẩn về phẩm chất, đạo đức, uy tín, năng lực, trình độ để gánh vác trọng trách trước Đảng và nhân dân trong nhiệm kỳ mới - nhiệm kỳ khởi đầu cho kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Chủ trì buổi họp báo quốc tế, Tổng Bí thư cũng khẳng định thông điệp mạnh mẽ trước quốc tế rằng: Các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng khóa XIV là đại diện tiêu biểu cho khoảng 5,6 triệu đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, hội tụ đủ các tiêu chuẩn về phẩm chất đạo đức, uy tín, năng lực, trình độ, và được Đại hội tín nhiệm cao bầu vào các cơ quan lãnh đạo của Đảng giữa hai kỳ Đại hội để gánh vác trọng trách trước Đảng, trước nhân dân trong giai đoạn cách mạng mới.

Nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt để thực hiện mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong giai đoạn tới.

Làm sao để có nguồn nhân lực chất lượng?

Đại hội XIV đã xác định 3 đột phá chiến lược cần tập trung trong nhiệm kỳ. Trong đó đối với nguồn nhân lực yêu cầu tập trung chuyển đổi cơ cấu và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, trình độ cao; góp phần nâng cao năng suất, chất lượng lao động; đẩy mạnh thu hút và trọng dụng nhân tài; khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ, bảo đảm công bằng, công khai, minh bạch, khách quan, dân chủ, thực chất, hiệu quả, nhất là công tác thẩm định, đánh giá cán bộ theo đúng chủ trương “có vào, có ra”, “có lên, có xuống”.

Với 2 mục tiêu 100 năm hết sức rõ ràng và mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên bắt đầu từ năm 2026 đòi hỏi rất lớn về chất lượng nguồn nhân lực trong giai đoạn tới. Muốn đạt được thành quả đó, yếu tố nguồn lực con người được coi là then chốt. Theo PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc - nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng, Văn kiện Đại hội XIV đặt ra những mục tiêu rất cao trong bối cảnh quốc tế biến động phức tạp, cạnh tranh gay gắt. Cán bộ các cấp phải đổi mới phong cách làm việc, khắc phục tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm, đồng thời dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Trung ương muốn nhấn mạnh rằng, nếu không có một đội ngũ cán bộ đủ trí tuệ, bản lĩnh, liêm chính và tinh thần hành động, thì mọi chiến lược lớn cũng khó đi vào cuộc sống.

Ông Đào Duy Quát - nguyên Phó trưởng Ban Thường trực Ban Tư tưởng văn hóa Trung ương (nay là Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương) nhìn nhận, mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030 đòi hỏi cán bộ phải rất chất lượng, nguồn nhân lực đào tạo cũng phải giỏi mới đáp ứng được yêu cầu trong giai đoạn tới. Theo đó, về đội ngũ cán bộ lãnh đạo cấp chiến lược, vừa qua Đại hội XIV đã lựa chọn được những đồng chí có tâm, có tầm, có năng lực, dám nghĩ dám làm, dám chịu trách nhiệm bao gồm ở cấp trung ương, bộ, ngành, và tỉnh.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, theo ông Quát, cần quan tâm tới đội ngũ cán bộ cấp cơ sở (cấp xã). Vừa qua việc thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp cho thấy còn “nhiều vấn đề”. Do vậy cần tiếp tục rà soát, đánh giá để đào tạo và bổ sung thêm lực lượng có chất lượng cho cấp cơ sở.

Hiện tỷ lệ lao động đã qua đào tạo có bằng, chứng chỉ đang thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực. Ngoài ra, năng suất lao động Việt Nam vẫn ở mức thấp so với khu vực, chỉ bằng 59,6% của Thái Lan, 52,8% của Malaysia... Đặc biệt, chúng ta đang thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân lực có trình độ cao. Do đó, trong bối cảnh đòi hỏi phát triển nhanh và tăng tốc hiện nay, bên cạnh năng lực của đội ngũ cán bộ lãnh đạo cấp chiến lược, ông Quát cho rằng, cần quan tâm tới nguồn nhân lực chất lượng cao tại các lĩnh vực mũi nhọn, công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học. “Bên cạnh việc đào tạo cần tăng cường chính sách thu hút chuyên gia nước ngoài, người Việt Nam ở nước ngoài về nước làm việc. Đồng thời tăng cường thu hút đầu tư nước ngoài để sản xuất các sản phẩm công nghệ gắn với chuyển giao công nghệ. Trong giáo dục không chỉ tập trung ở các trường đại học, viện nghiên cứu mà cần quan tâm đến các trường dạy nghề để đào tạo các công nhân có chuyên môn, tay nghề cao”- ông Quát bày tỏ.

PGS.TS Bùi Thị An - Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội cho hay, bối cảnh đất nước hiện nay đang cần nguồn nhân lực chất lượng cao. Do đó, quá trình đào tạo cần phù hợp với yêu cầu của thị trường. Nếu đào tạo trong nước không đáp ứng được thì đưa đi đào tạo ở nước ngoài. Còn trước mắt cần ngay nguồn nhân lực chất lượng cao phải thu hút các chuyên gia giỏi của nước ngoài đến Việt Nam làm việc.

“Mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên chúng ta phải dựa vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, làm chủ công nghệ lõi ở các lĩnh vực mũi nhọn chứ không đầu tư dàn trải. Phải đi lên từ đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ mới tạo được sự đột phá. Các nước phát triển bao giờ cũng phải tiến trên nền khoa học công nghệ hiện đại. Mỗi nước có những thế mạnh riêng. Do đó chúng ta cần xác định thế mạnh của mình để đầu tư phát triển mạnh lên chứ không nên đầu tư manh mún, dàn trải”- bà An nhấn mạnh.

PGS.TS Trần Thành Nam - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội.

PGS.TS Trần Thành Nam - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội: Đầu tư cho đội ngũ giáo viên trong giảng dạy khoa học STEM: Bây giờ các trường đại học có nhiệm vụ phải thu hút các học giả quốc tế. Đây là một trong những giải pháp để tăng cường chất lượng nguồn nhân lực. Ngoài ra phải có cả chính sách đồng bộ của các tỉnh, thành phố trong đầu tư, chú trọng cho đội ngũ giáo viên trong giảng dạy khoa học STEM, hay những khoa học về vật liệu mới được tiếp cận và “gieo mầm” ngay từ bậc phổ thông. Các trường đại học phải có những chính sách rất đột phá để thu hút được những nguồn giảng viên quốc tế theo mục tiêu đến năm 2030, thu hút và phát triển ít nhất 2.000 giảng viên giỏi, chuyên gia trình độ cao để nâng cao chất lượng giáo dục đại học nhằm thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, và tích hợp các lĩnh vực ưu tiên như AI, dữ liệu lớn vào chương trình đào tạo. Bên cạnh đó để có nguồn nhân lực chất lượng cần chú trọng vào công tác đào tạo giáo viên, cần thay đổi cấu trúc của chương trình đào tạo giáo viên, cập nhật cho các giáo viên những năng lực mới cần trao truyền cho học sinh trong kỷ nguyên mới về công nghệ thông tin, năng lực trí tuệ nhân tạo, năng lực đổi mới sáng tạo, và khởi nghiệp.

H.Vũ