Châu Âu bảo vệ quyền tự chủ tình báo trên không gian

Thu thập, phân tích nhanh dữ liệu

Theo kế hoạch, 2 vệ tinh IRIS sẽ thay thế năng lực của 3 vệ tinh CSO vào khoảng năm 2030. Tập đoàn hàng không vũ trụ châu Âu Airbus là nhà thầu chính, phụ trách hệ thống mặt đất, nền tảng vệ tinh và điều khiển tích hợp.

Công ty liên doanh giữa Thales (Pháp) và Leonardo (Italy) Thales Alenia Space cung cấp tải trọng quang học cùng cảm biến hồng ngoại, radar thế hệ mới. IRIS có thể quan sát mặt đất qua mây mù, trong đêm, phát hiện ngụy trang quân sự với độ phân giải dưới 20cm và hỗ trợ định vị mục tiêu động theo thời gian thực cho các dòng vũ khí chính xác.

Vệ tinh CSO của Pháp. Ảnh: ESA

Trong giai đoạn chuyển tiếp, Pháp sẽ kết hợp năng lực vệ tinh quốc gia với dữ liệu thương mại. Năm 2029, nước này dự kiến đưa vào sử dụng một thiết bị trình diễn công nghệ chụp ảnh radar để duy trì khả năng quan sát trước khi hệ thống mới hoạt động.

Paris cũng xem xét bổ sung các vệ tinh nhỏ nhằm tăng tần suất tái quan sát và kết hợp với dữ liệu từ các chương trình hợp tác, tổ chức quốc tế và nhà cung cấp thương mại. Các dự án này nhằm thu thập, tổng hợp và phân tích nhanh dữ liệu phục vụ tình báo.

Ngoài Pháp, nhiều nước châu Âu cũng nâng cấp hạ tầng viễn thám không gian để tăng tự chủ chiến lược. Đức triển khai chùm vệ tinh radar mảng pha SARah thay cho dòng SAR-Lupe, cho phép quan sát trong mọi điều kiện thời tiết và theo dõi biến đổi địa hình ở cấp độ milimét.

Italy vận hành thành công hệ thống COSMO-SkyMed kết hợp vệ tinh quang học OPTSAT-3000, tạo thành chùm vệ tinh đa năng có thể tái quan sát mục tiêu cực nhanh ở Địa Trung Hải. Trong khi đó, Anh đầu tư vào dự án Tyche và chuỗi vệ tinh nhỏ phân tán thuộc chương trình ISTARI, kết hợp trinh sát quang học với thu thập tin tức tình báo tín hiệu vô tuyến.

Hợp tác đa quốc gia

Để trao đổi dữ liệu giữa các quân chủng mà vẫn bảo đảm tiêu chuẩn bảo mật quốc gia, các nước đã xây dựng khuôn khổ pháp lý. Nổi bật là Hệ thống Turin (2001) và Thỏa thuận Schwerin (2002), do Pháp lần lượt ký với Italy và Đức, thiết lập cơ chế chia sẻ dữ liệu và năng lực quan sát Trái đất từ không gian, phục vụ quốc phòng và an ninh chung.

Theo trang tin công nghệ quốc phòng Army Technonoly (Mỹ), 2 thỏa thuận này đặt nền móng giúp châu Âu nâng cao tính tự chủ chiến lược trong giám sát không gian, giảm phụ thuộc vào hạ tầng tình báo của Mỹ. Dù có cạnh tranh công nghiệp, mô hình trao đổi dữ liệu từ Turin và Schwerin vẫn là cơ sở cho chương trình hợp tác không gian đa quốc gia sau này.

Trong khi đó, sáng kiến Giám sát không gian liên tục (APSS) kết nối nguồn dữ liệu từ các vệ tinh do thám của Pháp, Đức, Italy, Anh với chùm vệ tinh thương mại như ICEYE hay Planet Labs, cùng nguồn dữ liệu viễn thám mở từ chương trình Copernicus của Liên minh châu Âu. Dữ liệu thô được đưa về Trung tâm Tình báo không gian NATO để trí tuệ nhân tạo tự động phân tích, lọc nhiễu và lập bản đồ đe dọa theo thời gian thực cho các bộ chỉ huy tác chiến.

Theo trang thông tin vũ trụ, hàng không, quốc phòng Avation Week (Mỹ), APSS giúp rút ngắn thời gian vệ tinh chụp mục tiêu đến khi thông tin tới bộ chỉ huy từ vài giờ xuống còn vài phút.