Châu Âu bất lực, Ukraine phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống cảnh báo tên lửa của Mỹ
Dù quan hệ song phương đối mặt nhiều sóng gió, Ukraine vẫn không thể tìm kiếm phương án thay thế ngoài nguồn dữ liệu trinh sát và cảnh báo sớm tên lửa đạn đạo duy nhất từ Mỹ.
Tổng thống Volodymyr Zelensky xác nhận Ukraine tiếp tục nhận cảnh báo sớm về các đợt tập kích tên lửa của Nga sau trao đổi với giới chức Mỹ, bao gồm cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Marco Rubio.
Trước đó một tuần, Kiev khẳng định bị gián đoạn thông tin cảnh báo tên lửa đạn đạo, dù chính quyền Tổng thống Donald Trump tuyên bố vẫn duy trì chia sẻ tình báo. Sự cố này cho thấy sự phụ thuộc tuyệt đối của Ukraine vào năng lực cảnh báo sớm từ Washington.
Hệ thống vệ tinh phát hiện tên lửa đạn đạo của Mỹ vận hành dựa trên cảm biến hồng ngoại, giúp ghi nhận nguồn nhiệt lớn từ luồng xả động cơ chỉ vài giây sau khi phát nổ.
Dữ liệu được truyền về radar và trạm xử lý mặt đất để xác định chủng loại, quỹ đạo cùng điểm va chạm dự kiến trước khi gửi tới Bộ tư lệnh Phòng không Bắc Mỹ (NORAD).
Mỹ bắt đầu phát triển công nghệ này từ Chương trình Hỗ trợ Quốc phòng (DSP) thập niên 1970 với hơn 20 vệ tinh trên quỹ đạo địa đồng bộ (GSO).
Hiện nay, vai trò chủ lực thuộc về Hệ thống Hồng ngoại Không gian (SBIRS) gồm 6 vệ tinh địa tĩnh (GEO) phóng giai đoạn 2011-2022, kết hợp các vệ tinh quỹ đạo elip cao (HEO) và thiết bị DSP.
Mạng lưới này cho phép giám sát liên tục 24/7, phát hiện từ tên lửa đạn đạo chiến thuật đến tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM).
Dù vậy, hệ thống không thể theo dõi tên lửa hành trình do diện tích phản xạ nhiệt nhỏ và độ cao bay thấp.
Giải thích về đợt gián đoạn thông tin vừa qua, Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết "lỗi phần mềm" liên quan đến hệ thống cảnh báo sớm đã xảy ra và Bộ tư lệnh Lực lượng Mỹ tại châu Âu (EUCOM) đang rà soát.
Tình báo Mỹ cũng thừa nhận mạng lưới trinh sát không thể đảm bảo chính xác tuyệt đối và từng bỏ lọt các vụ phóng của Nga.
Hiện tại, cả Ukraine lẫn các đồng minh châu Âu đều phụ thuộc hoàn toàn vào Hệ thống Cảnh báo sớm Chung (SWES) của NATO do Mỹ cung cấp.
Dù triển khai các dự án thử nghiệm như SPIRALE của Pháp, TWISTER hay JEWEL của Pháp và Đức, châu Âu vẫn cần ít nhất 10 năm nữa mới có thể xây dựng mạng lưới vệ tinh cảm biến hồng ngoại độc lập.
