Chi tiêu toàn cầu cho AI tiếp tục bùng nổ và kỳ vọng của thế giới cho năm 2027

Công ty nghiên cứu và tư vấn công nghệ hàng đầu thế giới Gartner cũng cho rằng con số này sẽ tiếp tục tăng lên khoảng 3,34 nghìn tỉ USD vào năm 2027, củng cố vị thế của AI (trí tuệ nhân tạo) như một trong những động lực chính cho nền kinh tế số trong thập niên tới.

Sự tăng trưởng mạnh mẽ này cho thấy AI đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm ban đầu, đang bước vào giai đoạn được đầu tư nghiêm túc, quy mô lớn và mang tính dài hạn, nhằm giúp doanh nghiệp đổi mới cách vận hành, nâng cao năng suất, cải thiện trải nghiệm khách hàng và tăng sức cạnh tranh trong nền kinh tế số.

Theo Gartner, chi tiêu toàn cầu cho AI tiếp tục bùng nổ trong thời gian tới - Ảnh: Internet

1. Giải mã con số tăng 44%: Chuyện gì đang diễn ra?

Con số tăng 44% không chỉ là thông điệp về tốc độ tăng vốn đầu tư, mà còn phản ánh chiến lược mới của các doanh nghiệp và tổ chức:

Từ thử nghiệm đến triển khai thực tế

Trong giai đoạn 2022–2024, nhiều doanh nghiệp tiếp cận AI chủ yếu để thử nghiệm, nghiên cứu hoặc sử dụng công nghệ mới. Tuy nhiên đến năm 2026, AI không còn dừng ở mức thử nghiệm mà đã trở thành một phần quan trọng trong chiến lược số hóa, đặc biệt ở các lĩnh vực có nhiều dữ liệu như tài chính, sản xuất và y tế.

Gartner cho biết doanh nghiệp hiện không còn đầu tư theo phong trào, mà ưu tiên các giải pháp AI đã chứng minh được hiệu quả, giúp tiết kiệm chi phí, tăng năng suất và phục vụ khách hàng tốt hơn.

AI trở thành mục tiêu chiến lược của lãnh đạo doanh nghiệp

Hiện nay, quyết định đầu tư vào AI không còn chỉ do bộ phận công nghệ thông tin hay kỹ thuật đề xuất. Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp đã coi AI là yếu tố then chốt để tăng sức cạnh tranh, giúp vận hành hiệu quả hơn, tiết kiệm chi phí và tạo ra mô hình kinh doanh mới. Vì vậy, dòng vốn đầu tư cho AI không chỉ đến từ các công ty khởi nghiệp hay quỹ đầu tư mạo hiểm, mà còn cả từ tập đoàn lớn, quỹ đầu tư toàn cầu và cả chính phủ nhiều nước trong quá trình thúc đẩy chuyển đổi số.

Kinh tế bất ổn không kìm hãm AI

Dù kinh tế thế giới giai đoạn 2024 đến đầu 2026 chịu tác động của lạm phát và nhiều biến động tài chính, chi tiêu cho AI vẫn tăng mạnh. Điều này cho thấy doanh nghiệp tin rằng AI là động lực tăng trưởng lâu dài, giúp họ ứng phó với thách thức kinh tế bằng giải pháp tối ưu hóa quy trình, tự động hóa và đổi mới mô hình kinh doanh.

2. Dòng vốn đổ mạnh vào đâu trong lĩnh vực AI?

Gartner chia nhỏ chi tiêu AI ra các hạng mục khác nhau, cho thấy bức tranh đầu tư rõ ràng (đơn vị triệu USD):

Hạ tầng AI chiếm phần lớn chi tiêu

Trong tổng chi tiêu 2,5278 nghìn tỉ USD dự kiến cho AI năm 2026, hạ tầng AI chiếm khoảng 54%, tương đương 1,3663 nghìn tỉ USD, tăng mạnh so với 965 tỉ USD năm 2025. Gartner dự báo con số này có thể đạt 1,75 nghìn tỉ USD vào năm 2027.

Hạ tầng AI bao gồm:

- Máy chủ tối ưu cho AI: Dự kiến chi tiêu tăng 49% trong năm 2026 và chiếm khoảng 17% tổng chi phí đầu tư AI.

- Trung tâm dữ liệu và hệ thống mạng để hỗ trợ xử lý khối lượng dữ liệu và mô hình AI.

- Cơ sở lưu trữ dữ liệu và điện toán biên phục vụ các ứng dụng yêu cầu độ trễ thấp.

Về thành phần như trung tâm dữ liệu và điện toán biên, Gartner không đưa ra tỷ lệ phần trăm cụ thể trong báo cáo.

Hạ tầng được xem là xương sống của mọi chiến lược AI, bởi không có một mô hình AI nào hoạt động hiệu quả nếu thiếu tài nguyên tính toán đủ mạnh.

Ngoài ra, các dữ liệu từ Gartner cũng cho thấy doanh thu chip bán dẫn toàn cầu tăng 21% trong năm 2025, phần lớn nhờ thị trường AI và chip đặc thù, góp phần tăng tốc xây dựng hạ tầng trong dài hạn.

Phần mềm và dịch vụ AI

Bên cạnh hạ tầng, chi tiêu cho dịch vụ và phần mềm AI cũng tăng nhanh, cho thấy doanh nghiệp không chỉ xây nền tảng kỹ thuật mà còn đẩy mạnh đưa AI vào sử dụng thực tế.

Gartner dự báo chi tiêu cho dịch vụ AI có thể đạt khoảng 588,6 tỉ USD vào năm 2026, trong khi phần mềm AI ước đạt 452,5 tỉ USD.

Dịch vụ AI chủ yếu phục vụ nhu cầu tư vấn, triển khai và tích hợp AI vào hoạt động doanh nghiệp, giúp các tổ chức nhanh chóng ứng dụng công nghệ này mà không phải tự xây dựng mọi thứ từ đầu.

Trong khi đó, phần mềm AI phản ánh nhu cầu ngày càng lớn với các nền tảng phát triển ứng dụng AI, công cụ tự động hóa và hệ thống xây dựng, quản lý mô hình AI, nhằm đưa công nghệ này vào các quy trình kinh doanh hằng ngày.

An ninh mạng và các lĩnh vực phụ trợ tăng nhanh

Theo báo cáo của Gartner, chi tiêu cho an ninh mạng ứng dụng AI được dự báo tăng từ khoảng 25,9 tỉ USD năm 2025 lên 51,3 tỉ USD năm 2026 và tiếp tục tăng lên 85,9 tỉ USD vào năm 2027. Con số này thể hiện sự gia tăng nhanh chóng của nhu cầu bảo vệ hệ thống khỏi các rủi ro mới do AI gây ra, cũng như sử dụng công nghệ này để nâng cao hiệu quả bảo mật.

Các khoản đầu tư vào mô hình AI và nền tảng hỗ trợ phát triển cũng đang tăng trưởng mạnh. Mức chi cho mô hình AI dự kiến tăng từ 14,4 tỉ USD năm 2025 lên 26,4 tỉ USD năm 2026 và lên tới 43,4 tỉ USD vào 2027.

Các khoản đầu tư vào nền tảng phân tích dữ liệu và học máy cũng tăng đáng kể, từ 21,9 tỉ USD năm 2025 lên 31,1 tỉ USD năm 2026, và hướng tới 44,5 tỉ USD vào 2027.

3. Những kỳ vọng của thế giới vào AI trong 2027

Dự báo của Gartner cho thấy năm 2027 sẽ là một cột mốc quan trọng trong xu hướng đầu tư và triển khai AI trên toàn cầu.

AI được đưa vào hầu hết hoạt động kinh doanh

Trong vài năm tới, doanh nghiệp ở hầu hết lĩnh vực như tài chính, logistics, sản xuất, y tế và bán lẻ đều coi AI là trọng tâm chiến lược.

AI được kỳ vọng giúp doanh nghiệp tự động hóa nhiều công việc, giảm sự phụ thuộc vào lao động thủ công; cắt giảm chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả hoạt động; tối ưu chuỗi cung ứng, từ dự báo nhu cầu đến quản lý tồn kho.

Trong từng lĩnh vực cụ thể, vai trò của AI ngày càng rõ rệt. Ở ngành tài chính, AI giúp phát hiện gian lận, đánh giá rủi ro và cá nhân hóa dịch vụ khách hàng. Trong y tế, AI hỗ trợ chẩn đoán sớm bệnh, theo dõi sức khỏe bệnh nhân và hỗ trợ bác sĩ ra quyết định chính xác hơn.

Những xu hướng này cho thấy doanh nghiệp trên toàn cầu đang từng bước đi theo một lộ trình “AI hóa” toàn diện, coi đây là công cụ tạo lợi thế cạnh tranh lâu dài.

Ưu tiên an toàn, quản trị và tuân thủ

Khi AI được sử dụng ngày càng rộng rãi, các vấn đề liên quan đến an toàn, bảo mật và quản trị AI trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Doanh nghiệp và cơ quan quản lý ở nhiều quốc gia đang tập trung xây dựng các quy định về thu thập và sử dụng dữ liệu; hệ thống giám sát và kiểm soát hoạt động của AI; những tiêu chuẩn bảo mật và đạo đức mới phù hợp với công nghệ này.

Mục tiêu là đảm bảo AI được triển khai một cách đáng tin cậy, minh bạch và phù hợp với luật pháp, hạn chế rủi ro cho người dùng và xã hội.

Từ cơn sốt sang giá trị thực tế

Một điểm đáng chú ý trong nhận định của Gartner là AI đang rời xa giai đoạn chạy theo trào lưu. Thay vì đầu tư dàn trải vào những dự án nhiều hứa hẹn nhưng thiếu hiệu quả rõ ràng, doanh nghiệp đang chuyển sang lựa chọn các giải pháp AI đã chứng minh được giá trị thực tế.

Trong giai đoạn tới, các khoản đầu tư sẽ tập trung vào những ứng dụng AI có thể triển khai nhanh, mang lại hiệu quả đo lường được, gắn trực tiếp với mục tiêu kinh doanh như tăng năng suất, giảm chi phí hoặc cải thiện chất lượng dịch vụ.

Xu hướng này cho thấy AI đang bước vào giai đoạn phát triển bền vững hơn, nơi hiệu quả thực tế quan trọng hơn những kỳ vọng mang tính phô trương.

4. Liệu có tồn tại bong bóng AI?

Trước tốc độ tăng trưởng rất nhanh của chi tiêu cho AI, nhiều ý kiến lo ngại rằng lĩnh vực này có thể lặp lại kịch bản bong bóng công nghệ như thời kỳ dot-com cuối những năm 1990, khi đầu tư tăng quá nóng so với giá trị thực tạo ra. Những lo ngại này không phải không có cơ sở vì:

Hiệu quả đầu tư chưa đồng đều

Trên thực tế, không phải mọi khoản đầu tư vào AI đều mang lại kết quả như kỳ vọng. Nhiều doanh nghiệp đã bỏ ra số tiền lớn cho AI nhưng chưa thu lại được hiệu quả kinh tế rõ ràng.

Theo một số báo cáo độc lập, phần lớn các dự án AI trong năm 2025 chưa tạo ra lợi nhuận đáng kể hoặc chưa đạt được mức hiệu quả đầu tư mong muốn. Hiệu quả đầu tư, thường được gọi là tỷ suất sinh lời, phản ánh việc doanh nghiệp thu về được bao nhiêu giá trị so với số tiền đã bỏ ra. Khi hiệu quả này thấp hoặc chưa thể đo lường rõ, doanh nghiệp dễ rơi vào tâm lý thất vọng sau giai đoạn kỳ vọng ban đầu.

Nguy cơ kỳ vọng quá cao trong ngắn hạn

Một số chuyên gia tài chính cảnh báo rằng kỳ vọng vào AI đang bị đẩy lên quá cao trong thời gian ngắn. Nhiều nhà đầu tư mong đợi AI nhanh chóng mang lại doanh thu và lợi nhuận lớn, trong khi thực tế, việc triển khai công nghệ này hiệu quả thường cần thời gian, dữ liệu và sự thay đổi sâu trong cách vận hành doanh nghiệp.

Rủi ro này đặc biệt rõ ở các công ty khởi nghiệp, nơi mô hình kinh doanh chưa được kiểm chứng nhưng vẫn thu hút lượng vốn lớn nhờ câu chuyện AI.

Khác với bong bóng công nghệ trước đây

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng chỉ ra một điểm khác biệt quan trọng: AI hiện nay được ứng dụng rộng rãi trong hoạt động thực tế của doanh nghiệp, chứ không chỉ tồn tại trên ý tưởng hay kỳ vọng đầu cơ.

Nhiều hệ thống AI đã và đang giúp giảm chi phí vận hành, tự động hóa quy trình, nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng dịch vụ.

Nhờ đó, dòng vốn đầu tư vào AI ngày càng chuyển từ chạy theo trào lưu sang tập trung vào giá trị thực tế, tức là những giải pháp có thể triển khai ngay và mang lại lợi ích cụ thể cho doanh nghiệp. Điều này giúp giảm nguy cơ hình thành một bong bóng đầu tư thuần túy dựa trên tin đồn hay kỳ vọng quá mức.

Sơn Vân