Chiến đấu cơ Yak-130M Nga lọt vào tầm ngắm của khách hàng châu Á
Máy bay chiến đấu hạng nhẹ Yak-130M của Nga đang nhận được sự quan tâm ngày càng lớn từ các khách hàng nước ngoài.
Tại Triển lãm Hàng không Quốc tế El Alamein 2026 ở Ai Cập, nhiều quốc gia thuộc châu Á và châu Âu đã bày tỏ sự quan tâm tới phiên bản nâng cấp của dòng máy bay vốn được phát triển trên nền tảng huấn luyện chiến đấu Yak-130.
Máy bay Yak-130M tại Triển lãm Hàng không Quốc tế El Alamein. (Ảnh: MW)
Phi công thử nghiệm Alexander Guskov tại PJSC Yakovlev (thuộc Tập đoàn Máy bay Thống nhất Nga) cho biết, sự chú ý từ các nước châu Phi tại triển lãm là rất đáng kể, trong khi khách hàng châu Á cũng dành nhiều chú ý cho Yak-130M. Điểm khác biệt quan trọng của phiên bản mới nằm ở việc Nga tập trung nâng cao khả năng chiến đấu, thay vì chỉ duy trì vai trò máy bay huấn luyện tiên tiến như Yak-130 cơ bản.
Yak-130M được định vị là máy bay chiến đấu hạng nhẹ kết hợp khả năng huấn luyện, qua đó cạnh tranh trên thị trường quốc tế với những mẫu máy bay như T-7 của Mỹ, FA-50 của Hàn Quốc và JL-10 của Trung Quốc.
Tăng cường khả năng phát hiện và tấn công
Một trong những thay đổi đáng chú ý trên Yak-130M là hệ thống cảm biến được nâng cấp đáng kể. Máy bay được tích hợp radar trên khoang, cho phép phát hiện mục tiêu trên không và mặt đất, đồng thời hỗ trợ giám sát địa hình cũng như điều kiện thời tiết.
Radar mới được kết hợp với hệ thống quang điện tử, ảnh nhiệt và chỉ thị laser đặt trên giá treo. Sự kết hợp này giúp phi công có được khả năng quan sát và phát hiện mục tiêu trong nhiều điều kiện khác nhau, cả ngày lẫn đêm.
Yak-130M cũng được chú trọng về khả năng cơ động và hoạt động trong dải tốc độ rộng. Đặc điểm này cho phép máy bay thực hiện nhiệm vụ chống lại những mục tiêu bay chậm. Nga đồng thời đã xem xét phương án trang bị thêm bốn bệ pháo, qua đó tăng khả năng sử dụng hỏa lực pháo trong chiến đấu.
Yak-130M thực hiện chuyến bay thử nghiệm đầu tiên vào ngày 25/6, trong bối cảnh thị trường máy bay chiến đấu chiến thuật hạng nhẹ đang tiếp tục mở rộng.
Từ máy bay huấn luyện đến nền tảng chiến đấu
Yak-130 ban đầu được phát triển với trọng tâm là huấn luyện chiến đấu và đã trở thành một trong những dòng máy bay huấn luyện tiên tiến được Nga cùng nhiều khách hàng nước ngoài sử dụng.
Với Yak-130M, trọng tâm được chuyển mạnh hơn sang khả năng tác chiến. Máy bay được hướng tới những nhiệm vụ như không chiến, chống máy bay không người lái và tấn công chính xác, qua đó mở rộng đáng kể phạm vi sử dụng so với vai trò huấn luyện truyền thống.
Một trong những nâng cấp quan trọng nhất là radar mảng quét điện tử chủ động AESA BRLS-130R. Hệ thống này cung cấp khả năng phát hiện và theo dõi các mục tiêu trên không cũng như trên mặt đất, điều mà các phiên bản Yak-130 trước đây không có ở mức tương tự.
Radar được kết hợp với hệ thống ngắm bắn quang điện tử SOLT-130K, tạo thành tổ hợp cảm biến hiện đại hơn cho Yak-130M. Nhờ đó, máy bay có thể khai thác hiệu quả hơn các loại vũ khí dẫn đường chính xác để tấn công mục tiêu mặt đất.
Việc trang bị những hệ thống cảm biến tiên tiến có ý nghĩa đặc biệt đối với máy bay chiến đấu hạng nhẹ. Dù có kích thước và tải trọng nhỏ hơn các tiêm kích hạng trung hoặc hạng nặng, Yak-130M có thể bù đắp một phần hạn chế này bằng khả năng phát hiện mục tiêu và nhận thức tình huống tốt hơn. Các hệ thống cảm biến hiện đại cũng mở rộng khả năng tấn công mục tiêu ngoài tầm nhìn, vốn trước đây thường gắn với những máy bay lớn hơn được trang bị radar mạnh hơn.
