Chờ đợi gì ở mỹ nhân 24 tuổi Jenna Ortega?

Ra mắt năm 2021, Klara and the Sun là tiểu thuyết đầu tiên của Ishiguro sau khi ông nhận giải Nobel Văn học năm 2017. Tác phẩm từng được báo giới phương Tây ca ngợi là một “kiệt tác” sắp tới đây được đưa lên màn ảnh trong bộ phim do Taika Waititi viết kịch bản kiêm đạo diễn, với Jenna Ortega (24 tuổi) vào vai chính Klara.

Tình bạn kỳ lạ

Trong một bài trả lời phỏng vấn tờ The Guardian, Kazuo Ishiguro tiết lộ ý tưởng của cuốn tiểu thuyết bắt đầu từ một cốt truyện thiếu nhi. Dựa trên một câu chuyện mà ông từng kể cho con gái mình khi còn nhỏ, Klara and the Sun ban đầu được Ishiguro dự định là bước ngoặt trong địa hạt sáng tác của ông khi hướng tới độc giả nhỏ tuổi.

Lấy bối cảnh nước Mỹ giả tưởng, câu chuyện được kể qua góc nhìn của Klara, một AF (Artificial Friend) - người máy chạy bằng năng lượng mặt trời, được các bậc phụ huynh mua để làm bạn với những đứa con tuổi teen của họ. Klara ngồi trước cửa hàng mỗi ngày, quan sát hành vi của những người đi ngang qua và chờ đợi ai đó mua mình về.

Thế rồi Klara được chọn bởi Josie - một cô gái mong manh, mang trong mình căn bệnh quái ác đe dọa đến tính mạng. Josie cùng mẹ đưa Klara về một ngôi nhà ở vùng nông thôn.

Klara cố gắng tìm hiểu chủ nhân và làm mọi cách để giúp cô bé. Tình cảm giữa hai nhân vật dần trở thành trung tâm của câu chuyện, đồng thời mở ra những suy ngẫm về ranh giới giữa con người và máy móc. Klara có thể quan sát, ghi nhớ và tìm cách an ủi người khác, nhưng robot không nhìn nhận thế giới theo cách thông thường. Thế giới trong con mắt của Klara như một chuỗi hình vuông, hình hộp, đôi khi trục trặc khiến góc nhìn bị lệch lạc.

Klara and The Sun là tiểu thuyết đầu tiên Kazuo Ishiguro viết sau khi đoạt giải Nobel. Ảnh: Mancunion.

Đây cũng là nét đặc trưng trong sáng tác của Ishiguro. Nhà văn thường đặt nhân vật vào những thế giới khép kín, nơi họ bị giới hạn bởi hoàn cảnh, thân phận hoặc những điều bản thân chưa thể nhận thức đầy đủ. Ông chăm chút những chi tiết tưởng như vụn vặt, để cảm xúc và những mâu thuẫn lớn dần hé lộ qua lời kể dung dị, gần gũi.

Với Klara and the Sun, câu chuyện có vẻ giản dị về một robot làm bạn với con người dần dẫn dắt người đọc đến những vấn đề phức tạp hơn về tình yêu, sự sống.

Taika Waititi đối diện thách thức chuyển thể

Bên cạnh trí tuệ nhân tạo, tiểu thuyết còn đề cập đến những hệ quả của công nghệ sinh học. Rick, người hàng xóm và cũng là bạn thân của Josie, là một chàng trai tử tế, có niềm đam mê thiết kế máy bay không người lái. Tuy nhiên, cậu không thuộc nhóm trẻ em được cải thiện về mặt di truyền, một lợi thế giúp các em có cơ hội vươn lên trong xã hội. Sự khác biệt ấy ảnh hưởng đến tương lai của Rick, dù năng lực và phẩm chất cá nhân của cậu không hề thua kém người khác.

Qua nhân vật này, Ishiguro đặt ra câu hỏi về một xã hội mà cơ hội sống và thành công ngày càng phụ thuộc vào điều kiện sinh học. Khi cha mẹ có thể can thiệp vào gene của con cái để giúp chúng thông minh hoặc có năng lực vượt trội, việc lựa chọn ấy cũng trở thành một canh bạc. Mong muốn mang lại tương lai tốt đẹp cho con có thể đẩy các gia đình vào những rủi ro khó lường, đồng thời tạo ra khoảng cách giữa những người được tiếp cận công nghệ và những cá nhân không có điều kiện.

Klara and the Sun vì thế không chỉ xoay quanh nỗi lo về AI hay biến đổi khí hậu. Cuốn sách còn chạm đến công nghệ chỉnh sửa gene, big data, bất bình đẳng và quyền tự quyết của con người. Dù đề cập đến nhiều vấn đề rộng lớn, Ishiguro không biến tiểu thuyết thành một bài luận phức tạp về công nghệ, khoa học. Lối hành văn giản dị, gần gũi giúp những câu hỏi về tương lai nhân loại hiện lên tự nhiên, để người đọc tự suy ngẫm về cái giá của tiến bộ và những điều con người có thể đánh mất trên hành trình tìm kiếm một cuộc sống hoàn hảo.

Jenna Ortega vào vai chính Klara trong phim. Ảnh: Sony Pictures.

Chiều sâu của nội dung cuốn sách là điều đã thôi thúc Taika Waititi bắt tay vào thực hiện phiên bản chuyển thể. Song, công việc này không hề đơn giản. Thử thách lớn nằm ở cách đưa ngôn ngữ văn chương đầy tiết chế của Ishiguro lên màn ảnh mà vẫn truyền tải được đầy đủ những thông điệp mà nguyên tác đưa ra.

“Càng đọc cuốn sách và càng cố gắng đào sâu vào các mối quan hệ, bạn càng khám phá ra nhiều điều và mọi thứ càng trở nên phức tạp hơn... Đây có lẽ thậm chí là bộ phim kịch tính nhất mà tôi thực hiện. Ban đầu, khi viết kịch bản, tôi đã nghĩ, 'Hãy làm phim theo phong cách Taika và đầy những trò đùa robot ngớ ngẩn'. Nhưng điều đó không thực sự hiệu quả khi tôi viết kịch bản. Nó làm mất đi giá trị của cuốn sách, và tôi tự hỏi, 'Tại sao mình lại chuyển thể một cuốn sách tuyệt vời như vậy rồi lại cố gắng phá vỡ nó?'”, Taika Waititi chia sẻ về bộ phim trong cuộc phỏng vấn với tờ Vanity Fair.