Chủ động đối chiếu dữ liệu, bảo vệ quyền lợi bảo hiểm thất nghiệp

Khi chấm dứt hợp đồng lao động và đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp, thời gian tham gia, đóng bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) là một trong những căn cứ quan trọng để xem xét quyền lợi. Vì vậy, người lao động cần chủ động kiểm tra quá trình đóng ngay khi còn làm việc, không nên đợi đến lúc nghỉ việc mới rà soát. Việc phát hiện sớm những tháng chưa được ghi nhận, thông tin tiền lương chưa chính xác hoặc thời gian đóng bị gián đoạn sẽ giúp hạn chế vướng mắc khi giải quyết chế độ.

Tại TP. Cần Thơ, công tác đối chiếu, xác minh thông tin được chú trọng trong quá trình thực hiện chính sách. Theo báo cáo của Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố, trong 9 tháng đầu năm 2026, đơn vị đã tiếp nhận 20.912 hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp, trong đó có 4.625 hồ sơ nộp qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia. Trung tâm trình Sở Nội vụ ban hành 20.257 quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp, với tổng số tiền chi trả hơn 420,29 tỷ đồng.

Đáng chú ý, trong cùng thời gian, Trung tâm nhận 41 công văn từ cơ quan Bảo hiểm xã hội liên quan đến các trường hợp người lao động đang hưởng trợ cấp thất nghiệp nhưng phát sinh đóng BHXH, BHTN. Trung tâm cũng gửi 98 công văn đến doanh nghiệp để xác minh tình trạng việc làm của những người khai báo đã có việc làm nhưng chưa giao kết hợp đồng lao động trong hai tháng liên tục. Hoạt động phối hợp này giúp rà soát thông tin giữa quá trình tham gia bảo hiểm và tình trạng việc làm thực tế, hạn chế việc giải quyết hoặc tiếp tục chi trả trợ cấp không đúng quy định.

Các số liệu trên không đồng nghĩa với việc có 41 trường hợp vi phạm hay 98 trường hợp hưởng sai trợ cấp. Đây là số công văn trao đổi, xác minh giữa các cơ quan và doanh nghiệp, cho thấy vai trò của việc đối chiếu dữ liệu trong quản lý, giải quyết chính sách. Qua đó, quyền lợi của người lao động được xem xét trên cơ sở thông tin đầy đủ hơn, đồng thời góp phần bảo đảm tính minh bạch trong sử dụng Quỹ BHTN.

Người lao động tìm cơ hội việc làm tại Trung tâm DVVL TP Cần Thơ. Ảnh: Kiến Quốc

Để tự bảo vệ quyền lợi, người lao động có thể chủ động tra cứu quá trình tham gia bảo hiểm thông qua ứng dụng VssID - BHXH số, ứng dụng VNeID, Cổng thông tin điện tử BHXH Việt Nam hoặc tổng đài hỗ trợ 1900 9068. Khi tra cứu, cần chú ý thời gian tham gia, tên đơn vị sử dụng lao động và các giai đoạn đóng. Nếu phát hiện tháng làm việc chưa được ghi nhận hoặc thông tin không khớp với thực tế, người lao động nên liên hệ bộ phận nhân sự của doanh nghiệp và cơ quan BHXH để được kiểm tra, hướng dẫn điều chỉnh.

Theo hướng dẫn của BHXH Việt Nam, người lao động có thể đăng nhập VssID, chọn mục “Quá trình tham gia” để xem thông tin. Trên VNeID, sau khi đăng nhập, chọn “Ví giấy tờ”, tiếp tục chọn “Bảo hiểm xã hội”. Ngoài ra, người lao động có thể truy cập Cổng thông tin điện tử BHXH Việt Nam, chọn chức năng tra cứu trực tuyến và thực hiện xác thực theo hướng dẫn. Khi thông tin chưa đầy đủ, cần kiểm tra lại dữ liệu cá nhân, thời gian làm việc và liên hệ cơ quan BHXH để xác minh.

Một lưu ý quan trọng là người lao động không nên chỉ quan tâm đến tổng thời gian tham gia mà cần đối chiếu cả những khoảng thời gian cụ thể. Trường hợp doanh nghiệp chậm đóng, đóng thiếu hoặc chưa đăng ký tham gia cho người thuộc diện, dữ liệu có thể chưa phản ánh đầy đủ quá trình làm việc. Người lao động nên lưu giữ hợp đồng lao động, bảng lương, quyết định nghỉ việc và các tài liệu liên quan để làm căn cứ đối chiếu khi phát sinh vướng mắc.

Trong thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp, người lao động cũng cần thực hiện đúng trách nhiệm thông báo về tình trạng tìm kiếm việc làm và kịp thời thông báo khi có việc làm mới thuộc trường hợp phải chấm dứt hưởng trợ cấp. Việc chủ động cung cấp thông tin trung thực giúp cơ quan chức năng cập nhật dữ liệu, giải quyết chế độ đúng quy định và hạn chế phát sinh khoản trợ cấp phải thu hồi.

Luật Việc làm năm 2025 và Nghị định số 374/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 tiếp tục hoàn thiện quy định về tham gia, đóng và hưởng BHTN. Trong đó, việc ghi nhận quá trình tham gia bảo hiểm trong sổ BHXH là cơ sở để giải quyết các chế độ. Do vậy, bên cạnh trách nhiệm đóng đầy đủ, đúng hạn của doanh nghiệp, việc người lao động thường xuyên theo dõi dữ liệu của mình và sự phối hợp xác minh giữa cơ quan BHXH với Trung tâm Dịch vụ việc làm có ý nghĩa thiết thực.

Từ thực tiễn tại Cần Thơ, có thể thấy bảo vệ quyền lợi BHTN không chỉ bắt đầu khi người lao động mất việc và làm hồ sơ hưởng trợ cấp. Việc kiểm tra, đối chiếu quá trình đóng ngay trong thời gian làm việc sẽ giúp phát hiện sớm sai lệch, giảm vướng mắc khi giải quyết chế độ và bảo đảm chính sách an sinh được thực hiện kịp thời, minh bạch.