Chủ động triển khai các biện pháp giám sát, phòng chống dịch bệnh do vi rút Nipah trên thế giới

Vi rút Nipah được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1999 tại Malaysia. Đến năm 2001, bệnh do vi rút Nipah được ghi nhận trên người tại Bangladesh và sau đó tiếp tục xuất hiện rải rác tại Ấn Độ. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, thường chỉ ghi nhận các ca bệnh đơn lẻ hoặc ổ dịch quy mô nhỏ, song có tỷ lệ tử vong cao, dao động từ 40–75% đối với các trường hợp nhập viện. Hiện nay, bệnh chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu cho cả người và động vật.

Để chủ động phòng bệnh, cần chú ý nâng cao sức khỏe, bảo đảm an toàn thực phẩm, rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn. Ảnh minh họa.

Theo thông tin từ hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, trong khoảng thời gian từ ngày 27-12-2025 đến ngày 26-01-2026, Ấn Độ ghi nhận 05 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do vi rút Nipah, trong đó có 02 trường hợp được xét nghiệm khẳng định, xảy ra tại một bệnh viện thuộc bang Tây Bengal. Trước tình hình này, nhiều quốc gia trong khu vực đã nâng cao cảnh giác và tăng cường các biện pháp phòng, chống dịch bệnh.

Bệnh do vi rút Nipah thuộc nhóm bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm (nhóm A). Vi rút lây truyền chủ yếu từ động vật sang người, trong đó dơi ăn quả được xác định là ổ chứa tự nhiên của vi rút, đặc biệt tại Ấn Độ và Bangladesh. Con người có thể bị lây nhiễm khi tiếp xúc trực tiếp với động vật mang mầm bệnh, sử dụng thực phẩm hoặc đồ uống bị nhiễm vi rút, hoặc thông qua tiếp xúc gần với người bệnh. Ngoài ra, bệnh cũng có thể lây truyền từ người sang người qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của người mắc bệnh.

Thời gian ủ bệnh của vi rút Nipah thường kéo dài từ 4 đến 14 ngày. Các triệu chứng ban đầu bao gồm đau đầu, đau cơ, nôn mửa và đau họng. Khi bệnh tiến triển nặng, người bệnh có thể xuất hiện chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức, lú lẫn, co giật và các dấu hiệu thần kinh nghiêm trọng, cho thấy tình trạng viêm não cấp tính, đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Đến ngày 26-01-2026, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do vi rút Nipah. Tuy nhiên, trước nguy cơ bệnh có thể xâm nhập, Bộ Y tế đã và đang chỉ đạo các địa phương trên cả nước tăng cường giám sát dịch tễ, đặc biệt tại các cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng. Ngành Y tế cũng yêu cầu các đơn vị chủ động xây dựng phương án sẵn sàng đáp ứng, phát hiện sớm, cách ly và xử lý kịp thời các trường hợp nghi ngờ nhằm ngăn chặn nguy cơ lây lan.

Bộ Y tế cho biết sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ tình hình dịch bệnh trên thế giới, phối hợp với WHO và các quốc gia liên quan để kịp thời cập nhật thông tin, đánh giá nguy cơ và chỉ đạo triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp, hiệu quả.

Để chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện nghiêm các biện pháp phòng, chống bệnh do vi rút Nipah. Cụ thể, người dân cần hạn chế đến các khu vực đang có dịch nếu không thực sự cần thiết. Trường hợp trở về từ vùng có dịch, cần tự theo dõi sức khỏe trong vòng 14 ngày; nếu xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn hoặc co giật, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất, hạn chế tiếp xúc với người xung quanh và thông báo đầy đủ tiền sử dịch tễ cho nhân viên y tế.

Bên cạnh đó, người dân cần bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, thực hiện “ăn chín, uống sôi”, rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn; không sử dụng các loại trái cây có dấu hiệu bị động vật như dơi, chim cắn hoặc gặm nhấm; tránh uống các loại nhựa cây sống hoặc chưa qua chế biến. Đồng thời, cần hạn chế tiếp xúc gần với các loài động vật có nguy cơ lây truyền cao, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi tiếp xúc với động vật.

Đối với việc chăm sóc, điều trị người nghi ngờ hoặc mắc bệnh, cần tuân thủ nghiêm các biện pháp phòng hộ cá nhân như đeo khẩu trang, găng tay và trang phục bảo hộ, sau đó rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn nhằm phòng tránh nguy cơ lây nhiễm.

Mọi thông tin liên quan đến công tác phòng, chống dịch bệnh do vi rút Nipah, người dân có thể liên hệ với Cục Phòng bệnh – Bộ Y tế để được hướng dẫn kịp thời.

Mai Hoa