Chủ tịch Fed bị điều tra hình sự giữa lúc căng thẳng với ông Trump

Các công tố viên liên bang đã mở cuộc điều tra hình sự liên quan đến dự án cải tạo trị giá 2,5 tỷ USD trụ sở Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tại Washington, DC.

Trong một đoạn video đặc biệt do chính Chủ tịch Fed Jerome Powell đăng tải vào tối 11/1, ông gọi cuộc điều tra này là “cái cớ”, xuất phát từ cuộc đối đầu kéo dài giữa ông và chính quyền về chính sách lãi suất. Theo ông Powell, đây là hệ quả của những “đe dọa và sức ép liên tục” từ phía chính quyền.

Cuộc điều tra phát đi một thông điệp lạnh gáy không chỉ với ông Powell mà còn với bất kỳ ai có thể lãnh đạo Fed trong tương lai. Những cuộc công kích của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm vào Chủ tịch Fed đã làm lung lay nguyên tắc độc lập chính trị vốn có của ngân hàng trung ương Mỹ, cho thấy người kế nhiệm ông Powell khi nhiệm kỳ kết thúc vào tháng 5 tới đây nhiều khả năng sẽ tiếp tục đối mặt với áp lực. Ông Trump thậm chí từng tuyên bố ông nên có tiếng nói trong các quyết định về lãi suất.

Tuy nhiên, giới đầu tư và các nhà kinh tế coi sự độc lập của Fed là yếu tố then chốt, bảo đảm rằng các nhà hoạch định chính sách sẽ cân nhắc hệ quả dài hạn thay vì chạy theo những toan tính chính trị ngắn hạn khi điều hành nền kinh tế.

Hôm Chủ nhật vừa qua, ông Powell trực tiếp liên hệ cuộc điều tra với vấn đề độc lập của Fed và khả năng thiết lập lãi suất mà không bị can thiệp chính trị.

“Nguy cơ bị truy tố hình sự là hệ quả của việc Fed đặt lãi suất dựa trên đánh giá tốt nhất của chúng tôi về lợi ích công chúng, thay vì làm theo sở thích của Tổng thống”, ông Powell tuyên bố tối Chủ nhật. “Vấn đề ở đây là liệu Fed có thể tiếp tục thiết lập lãi suất dựa trên bằng chứng và điều kiện kinh tế hay không – hay chính sách tiền tệ sẽ bị chi phối bởi sức ép hoặc sự đe dọa mang tính chính trị”.

Người phát ngôn Bộ Tư pháp Mỹ Chad Gilmartin từ chối bình luận về cuộc điều tra, nhưng cho biết trong tuyên bố gửi các hãng truyền thông rằng Bộ trưởng Tư pháp muốn “ưu tiên điều tra mọi hành vi lạm dụng tiền thuế của người dân”.

Trong cuộc phỏng vấn với NBC News hôm Chủ nhật, ông Trump nói rằng ông không biết về cuộc điều tra: “Tôi không biết gì về chuyện đó, nhưng rõ ràng ông ta không làm tốt công việc ở Fed, và cũng không giỏi trong việc xây dựng công trình”.

Trước đây, ông Trump từng đe dọa kiện ông Powell liên quan đến dự án cải tạo. Tháng trước, Tổng thống Mỹ nói ông đang cân nhắc “khởi kiện ông Powell vì sự kém cỏi”.

Trong suốt một năm qua, ông Trump và các đồng minh liên tục chỉ trích ông Powell vì không cắt giảm lãi suất theo mong muốn của Tổng thống. Dù Fed đã hạ lãi suất ba lần liên tiếp trong nửa cuối năm ngoái, các quan chức gần đây cho biết họ khó có khả năng tiếp tục giảm lãi suất trong thời gian tới.

Chiến dịch gây sức ép của ông Trump bao gồm hàng loạt lời công kích cá nhân nhắm vào ông Powell, dần leo thang thành những lời đe dọa sa thải Chủ tịch Fed. Tuy nhiên, ông Powell vẫn khẳng định Tổng thống không có thẩm quyền cách chức ông.

Cuối năm ngoái, ông Trump tiếp tục nhắm vào Thống đốc Fed, bà Lisa Cook, người được Tổng thống khi đó là ông Joe Biden bổ nhiệm. Ông Trump và các đồng minh cáo buộc bà Cook gian lận thế chấp. Tổng thống viện dẫn các cáo buộc này khi sa thải bà vào tháng 8, dù bà Cook chưa bị truy tố hình sự. Tòa án Tối cao Mỹ dự kiến sẽ nghe tranh luận trong tháng này về việc liệu ông Trump có quyền sa thải bà Cook hay không.

Dự án cải tạo trụ sở Fed cũng là tâm điểm tranh cãi kéo dài. Ông Powell từng điều trần trước Quốc hội vào tháng 6 năm ngoái, cho biết dự án được triển khai phối hợp với nhiều cơ quan và chi phí đã thay đổi theo thời gian.

Các đồng minh của ông Trump, như Giám đốc Cơ quan Tài chính Nhà ở Liên bang Bill Pulte và Giám đốc Văn phòng Quản lý và Ngân sách Russ Vought, cáo buộc dự án bị quản lý yếu kém. Tuy nhiên, Fed khẳng định việc nâng cấp các tòa nhà đã tồn tại hàng chục năm là cần thiết, bao gồm tháo dỡ amiăng và nâng cấp hệ thống điện, thông gió.

Căng thẳng bùng phát công khai vào tháng 7, khi ông Trump cùng ông Powell tham quan công trình. Trước mặt các phóng viên, ông Powell đã sửa lại con số chi phí mà ông Trump nêu ra, cho thấy rõ sự đối đầu giữa hai người.

Cuộc điều tra liên bang diễn ra trong bối cảnh ông Trump chuẩn bị công bố lựa chọn người kế nhiệm ông Powell khi nhiệm kỳ kết thúc vào tháng 5. Quyết định này sẽ khép lại quá trình tìm kiếm kéo dài nhiều tháng cho một trong những vị trí có ảnh hưởng lớn nhất đối với nền kinh tế toàn cầu.

Ông Trump từng gợi ý rằng Chủ tịch Fed tiếp theo có thể là Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Kevin Hassett, nhưng cũng đã phỏng vấn ông Kevin Warsh, cựu Thống đốc Fed, và dự kiến phỏng vấn Giám đốc đầu tư thu nhập cố định toàn cầu của BlackRock, ông Rick Rieder. Tổng thống cho biết ông sẽ công bố lựa chọn của mình “sớm” trong năm nay.

Sau khi cuộc điều tra được công khai vào tối Chủ nhật, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis viết trên mạng xã hội X rằng ông sẽ “phản đối việc phê chuẩn bất kỳ ứng viên nào cho Fed – bao gồm cả vị trí Chủ tịch Fed sắp tới – cho đến khi vấn đề pháp lý này được giải quyết hoàn toàn”. Ông Tillis hiện không tái tranh cử.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Elizabeth Warren cũng lên tiếng trong tuyên bố hôm Chủ nhật: “Thượng viện không nên tiếp tục xem xét bất kỳ ứng viên nào của ông Trump cho Fed, kể cả Chủ tịch Fed”.

Giới đầu tư và các nhà phân tích cũng bày tỏ lo ngại về cuộc điều tra và những hệ lụy tiềm tàng đối với nền kinh tế lớn nhất thế giới.

“Chúng tôi thực sự choáng váng trước diễn biến hết sức đáng lo ngại này, xuất hiện bất ngờ sau một giai đoạn mà căng thẳng giữa ông Trump và Fed dường như đã được kiềm chế”, ông Krishna Guha, Phó Chủ tịch Evercore ISI, viết trong một ghi chú. “Tại thời điểm này, chúng tôi vẫn đang tìm kiếm thêm thông tin và bối cảnh, nhưng thoạt nhìn, có vẻ như chính quyền và ngân hàng trung ương đang bước vào một cuộc đối đầu công khai…”

Theo CNN

Huyền Chi