Chuẩn hóa nguồn nhân lực phục vụ du lịch

Toàn cảnh Khu du lịch sinh thái Thung Nham. Ảnh: Ngọc Linh

Nâng chất nguồn nhân lực từ thực tiễn

Sau khi mở rộng không gian phát triển, Ninh Bình hiện có hơn 70 khu, điểm du lịch; trên 1.500 cơ sở lưu trú, với gần 22.400 phòng nghỉ, gồm nhiều loại hình từ khách sạn 1-5 sao, homestay, căn hộ du lịch đến các mô hình lưu trú đặc thù. Trong 8 tháng năm 2026, toàn tỉnh đón gần 19,8 triệu lượt khách, tổng thu từ hoạt động du lịch đạt trên 20.600 tỷ đồng, vượt kế hoạch doanh thu cả năm.

Sự gia tăng nhanh về số lượng điểm đến và lượng khách đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với chất lượng nguồn nhân lực du lịch, từ đội ngũ quản lý, hướng dẫn viên đến lao động trực tiếp tại các cơ sở lưu trú, nhà hàng và điểm tham quan. Theo Sở du lịch, tổng số lao động trong ngành dịch vụ du lịch trên địa bàn tỉnh hiện ước đạt trên 41.000 người, trong đó lao động trực tiếp chiếm khoảng 34%. Đội ngũ này đang góp phần duy trì hoạt động ổn định tại các khu, điểm du lịch, cơ sở lưu trú, đồng thời đáp ứng nhu cầu phục vụ du khách, nhất là trong thời gian cao điểm.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, công tác đào tạo, bồi dưỡng nhân lực đang được ngành du lịch Ninh Bình triển khai theo hướng chú trọng kỹ năng sát với công việc. Từ đầu năm 2026 đến nay, Sở du lịch đã tổ chức các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ lễ tân, quản lý điều hành cơ sở lưu trú, nghiệp vụ buồng và du lịch cộng đồng cho hàng trăm học viên tại khu vực ven biển. Cùng với đó, Sở du lịch còn thường xuyên cử cán bộ, công chức, viên chức tham gia các lớp đào tạo, tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ, lý luận chính trị, chuyển đổi số do các bộ, ngành tổ chức. Qua đó, đội ngũ cán bộ từng bước được cập nhật kiến thức mới, nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng quản lý, khả năng ứng dụng công nghệ, đáp ứng tốt hơn yêu cầu nhiệm vụ trong bối cảnh ngành du lịch đang phát triển theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại.

Ninh Bình đang phát triển du lịch văn hóa, sinh thái, nghỉ dưỡng gắn với cộng đồng, làng nghề và nông nghiệp trải nghiệm; đồng thời tiếp tục bảo tồn, phát huy giá trị Quần thể danh thắng Tràng An. Do đó, người làm du lịch không chỉ cần kỹ năng phục vụ mà còn phải hiểu về lịch sử, văn hóa, môi trường, di sản và có khả năng truyền tải những giá trị đó tới du khách một cách chính xác, hấp dẫn.

Vì vậy, thời gian qua, Sở du lịch cũng đã tổ chức các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý, bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch bền vững cho cán bộ quản lý, cộng đồng dân cư và doanh nghiệp; đồng thời tổ chức các chương trình tuyên truyền nâng cao nhận thức bảo vệ di sản gắn với phát triển du lịch tại các trường học trong khu di sản. Đây là hướng đào tạo có ý nghĩa lâu dài, bởi cộng đồng dân cư vừa là chủ thể tham gia hoạt động du lịch, vừa là lực lượng trực tiếp góp phần gìn giữ cảnh quan, văn hóa và môi trường tại điểm đến.

Cùng với kỹ năng nghề, ngoại ngữ và công nghệ số đang trở thành những yêu cầu không thể thiếu đối với nguồn nhân lực du lịch. Xác định rõ điều đó, ngành du lịch đã và đang đẩy mạnh ứng dụng các nền tảng số trong quảng bá, cung cấp thông tin, đặt dịch vụ, thanh toán và hỗ trợ du khách. Hiện, toàn tỉnh đang duy trì 5 kiosk thông tin tại một số điểm du lịch và 32 điểm phát wifi miễn phí; đồng thời xây dựng học liệu số gồm 12 clip, mã hóa QR hướng dẫn kỹ năng số cho người dân và doanh nghiệp.

Trong môi trường đó, người lao động du lịch không chỉ cần thành thạo nghiệp vụ mà còn phải có khả năng sử dụng công cụ số, tiếp cận nền tảng đặt phòng, quản lý thông tin khách hàng, quảng bá sản phẩm trên môi trường trực tuyến và giao tiếp với du khách quốc tế. Chính vì vậy, những tháng cuối năm 2026 và trong năm 2027, ngành du lịch tăng cường tập huấn về truyền thông số, marketing trên các nền tảng, quản lý và kinh doanh dịch vụ trên các nền tảng đặt phòng trực tuyến (OTA)… Cùng với đó, chú trọng bồi dưỡng nghiệp vụ chế biến món ăn, pha chế đồ uống, chuyển đổi số trong quản lý các cơ sở lưu trú vừa và nhỏ; tổ chức hội thi nghiệp vụ bàn giỏi, nghiệp vụ buồng giỏi dành cho cán bộ, nhân viên các cơ sở kinh doanh du lịch, hướng dẫn viên và người dân địa phương tham gia làm du lịch.

Tăng sức bật từ nguồn nhân lực chất lượng cao

Theo đánh giá của Sở du lịch, mặc dù lực lượng lao động trong lĩnh vực du lịch của tỉnh không ngừng tăng về số lượng nhưng vẫn còn thiếu nhân lực chất lượng cao, nhất là đội ngũ quản lý, chuyên gia marketing, nhân lực có trình độ ngoại ngữ, công nghệ thông tin và kỹ năng phục vụ theo tiêu chuẩn quốc tế.

Du khách quốc tế lưu lại những khoảnh khắc đẹp tại Khu du lịch sinh thái Thung Nham, phường Nam Hoa Lư. Ảnh: Ngọc Linh

Do vậy, việc thu hút nhân lực du lịch chất lượng cao ngày càng được tỉnh quan tâm. Ngày 25/6/2026, HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 12/2026/NQ-HĐND về thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao ở một số lĩnh vực và chính sách hỗ trợ nguồn nhân lực chất lượng cao, người có tài năng trong hoạt động công vụ trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030 (Nghị quyết số 12), trong đó lĩnh vực du lịch thuộc nhóm được quan tâm, bao gồm kinh tế du lịch và bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch. Chính sách này mở thêm cơ hội để tỉnh thu hút đội ngũ có trình độ chuyên môn cao, chuyên gia, nhà khoa học và những người có tài năng phục vụ các lĩnh vực cần thiết.

Nghị quyết số 07-NQ/TU, ngày 30/1/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch Ninh Bình đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 cũng đặt ra yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời tăng cường liên kết giữa Nhà nước - doanh nghiệp - cơ sở đào tạo - cộng đồng. Cách tiếp cận này nhằm khắc phục tình trạng đào tạo chưa sát với yêu cầu thực tế của thị trường lao động, hướng tới hình thành đội ngũ nhân lực đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển du lịch theo hướng chuyên nghiệp, xanh, bền vững và ứng dụng mạnh khoa học, công nghệ, chuyển đổi số.

Trong đó, Nhà nước giữ vai trò định hướng, xây dựng cơ chế, chính sách và tổ chức đào tạo, bồi dưỡng theo nhu cầu phát triển của ngành; các cơ sở đào tạo tham gia xây dựng chương trình, trang bị kiến thức, kỹ năng nghề, ngoại ngữ, công nghệ và kỹ năng mềm cho người học. Doanh nghiệp là nơi tiếp nhận, sử dụng và trực tiếp đánh giá chất lượng nguồn nhân lực, qua đó cung cấp thông tin về nhu cầu tuyển dụng, vị trí việc làm và những kỹ năng người lao động còn thiếu. Đối với cộng đồng, nhất là người dân tại các khu, điểm du lịch, làng nghề và địa bàn phát triển du lịch cộng đồng, việc được trang bị kiến thức về đón tiếp, giao tiếp, ứng xử, bảo vệ môi trường, giữ gìn bản sắc văn hóa và quảng bá điểm đến cũng là yêu cầu ngày càng cần thiết.

Đến năm 2030, tỉnh Ninh Bình phấn đấu công nghiệp văn hóa và du lịch đóng góp khoảng 10% GRDP; tỉnh đón trên 30 triệu lượt khách, trong đó có 4-4,5 triệu lượt khách quốc tế; tổng thu du lịch đạt trên 45.000 tỷ đồng. Quy mô phát triển ngày càng mở rộng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với nguồn nhân lực, cả về số lượng, chất lượng, kỹ năng nghề và khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường du lịch. Vì vậy, tỉnh Ninh Bình xác định, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực du lịch, nhất là thu hút nhân lực chất lượng cao là nhiệm vụ quan trọng.

Thời gian tới, tỉnh sẽ đẩy mạnh liên kết, đa dạng hóa hình thức đào tạo, kết nối với các cơ sở đào tạo uy tín trong nước và quốc tế; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, AI trong đào tạo trực tuyến và khuyến khích xã hội hóa hoạt động đào tạo nhân lực du lịch. Cùng với đó, chú trọng đào tạo theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và từng vị trí việc làm; nâng cao kỹ năng nghề, ngoại ngữ, công nghệ số, văn hóa ứng xử và kiến thức về bảo tồn, phát huy giá trị di sản cho người lao động, cộng đồng tham gia làm du lịch.