Chung tay vì mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam sẽ không còn người tử vong do bệnh dại

Quang cảnh Lễ mít-tinh và diễn tập liên ngành phòng, chống bệnh dại cấp quốc gia năm 2026, hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống bệnh dại 28/9. (Ảnh: CÔNG LÝ)

Sáng 26/9, tại phường Buôn Ma Thuột, Bộ Y tế phối hợp Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk tổ chức Lễ mít-tinh và diễn tập liên ngành phòng, chống bệnh dại cấp quốc gia năm 2026, hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống bệnh dại 28/9.

Dự hội nghị có đại diện lãnh đạo Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Viện vệ sinh Dịch tễ Trung ương, Tổ chức Y tế thế giới, Tổ chức Nông lương thế giới, Tổ chức FHI 360, các chuyên gia trong ngành y tế, Sở Y tế, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật, Chi cục Chăn nuôi và Thú y các tỉnh, thành phố trong cả nước…

Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, Võ Hải Sơn phát biểu tại Lễ mít-tinh. (Ảnh: CÔNG LÝ)

Phát biểu tại lễ mít-tinh, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, Võ Hải Sơn cho biết: Bệnh dại là căn bệnh gần như chắc chắn dẫn đến tử vong khi đã xuất hiện triệu chứng, nhưng đồng thời cũng là một trong những bệnh mà tử vong hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu người bị phơi nhiễm được xử trí đúng và tiêm phòng kịp thời.

Thế nhưng trên thế giới, mỗi năm vẫn có khoảng 59.000 người tử vong do bệnh dại tại hơn 150 quốc gia, phần lớn tại châu Á và châu Phi. Đáng lưu ý, khoảng 40% nạn nhân là trẻ em dưới 15 tuổi.

Tại Việt Nam, bệnh dại vẫn đang đặt ra một thách thức rất lớn đối với ngành y tế. Năm 2025, cả nước ghi nhận 77 trường hợp tử vong do bệnh dại. Trong 9 tháng đầu năm 2026, đã có 55 trường hợp tử vong. Bên cạnh đó, trong năm 2025, có hơn 1 triệu người dân đã phải tiêm phòng dại sau phơi nhiễm, tăng gần gấp đôi so với những năm đầu thập niên 2020. Chi phí cho riêng việc mua vaccine phòng dại, huyết thanh kháng dại trong năm 2025 là hơn 2.000 tỷ đồng mỗi năm, gấp 3 lần so với giai đoạn 2017-2021.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn phát biểu tại Lễ mít-tinh. (Ảnh: CÔNG LÝ)

Đằng sau đó là hơn 1 triệu người phải đối mặt với nỗi lo mắc bệnh, hàng triệu lượt đi lại, tiêm chủng, theo dõi và một gánh nặng kinh tế rất lớn đối với người dân và xã hội. Nhưng điều khiến ngành y tế trăn trở nhất vẫn là: Tại sao khi đã có vaccine và biện pháp dự phòng hiệu quả nhưng vẫn còn những người tử vong vì bệnh dại?

Thực tế cho thấy nhiều trường hợp tử vong vẫn liên quan đến việc không đi tiêm vaccine, đi tiêm muộn, xử trí vết thương chưa đúng hoặc còn sử dụng các biện pháp điều trị chưa được khoa học chứng minh. Khó khăn tiếp cận dịch vụ tại một số địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa cũng là vấn đề chúng ta cần tiếp tục giải quyết.

Vì vậy, công tác phòng, chống bệnh dại hiệu quả, ngành y tế đề nghị tập trung vào việc không để người dân tử vong chỉ vì không biết phải làm gì sau khi bị chó, mèo cắn. Cần tiếp tục đẩy mạnh thông tin giáo dục truyền thông, thông điệp phải thật đơn giản và đến được với từng gia đình: rửa kỹ vết thương ngay bằng xà phòng và nước; đến ngay cơ sở y tế để được tư vấn và tiêm phòng; tuyệt đối không tự điều trị hoặc sử dụng các biện pháp chưa được chứng minh để thay thế vaccine.

Đoàn xe diễu hành cổ động, tuyên truyền phòng, chống bệnh dại. (Ảnh: CÔNG LÝ)

Đưa dịch vụ dự phòng sau phơi nhiễm đến gần người dân hơn. Các địa phương cần rà soát mạng lưới điểm tiêm, bảo đảm người dân, đặc biệt ở miền núi, vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số có thể tiếp cận vaccine và huyết thanh kháng dại kịp thời khi có chỉ định. Trong đó, cần quan tâm hơn đến trẻ em, người nghèo và những nhóm dễ bị tổn thương, để không ai mất cơ hội được bảo vệ chỉ vì hoàn cảnh kinh tế hoặc nơi mình sinh sống.

Mỗi trường hợp tử vong do bệnh dại phải giúp ngăn chặn trường hợp tử vong tiếp theo. Ngành y tế cần tiếp tục nâng cao chất lượng giám sát, điều tra đầy đủ từng trường hợp tử vong, xác định rõ người bệnh đã bị phơi nhiễm ở đâu, vì sao không được dự phòng kịp thời và khoảng trống nào của hệ thống cần được khắc phục.

Diễn tập xác minh sự kiện và phối hợp liên ngành trong điều tra, giám sát, xử lý sự kiện chó nghi dại cắn người. (Ảnh: CÔNG LÝ)

Mục tiêu của Việt Nam là đến năm 2030 không còn người tử vong do bệnh dại lây truyền từ chó, mèo. Để đạt được mục tiêu đó, chúng ta không thể chỉ hành động khi đã có người bị phơi nhiễm, càng không thể đợi đến khi có một trường hợp tử vong mới bắt đầu tìm nguyên nhân. Phòng, chống bệnh dại là một minh chứng rất rõ cho cách tiếp cận Một sức khỏe-One Health: Sức khỏe con người gắn chặt với sức khỏe động vật và môi trường. Ngành y tế hay ngành thú y không thể làm một mình. Muốn không còn người tử vong do bệnh dại, chúng ta phải đồng thời kiểm soát nguồn bệnh trên động vật và bảo vệ kịp thời người bị phơi nhiễm.

Ngành y tế cam kết tiếp tục phối hợp chặt chẽ với ngành nông nghiệp và thú y từ Trung ương đến địa phương trong giám sát và chia sẻ thông tin; phát hiện, điều tra và xử lý ổ dịch; truyền thông nguy cơ, đồng thời bảo đảm người bị chó, mèo cắn được tư vấn, xử trí và dự phòng sau phơi nhiễm kịp thời.

Diễn tập triển khai tiêm phòng vaccine phòng dại cho chó, mèo. (Ảnh: CÔNG LÝ)

Đặc biệt, ngành y tế mong muốn tiếp tục đồng hành cùng 34 tỉnh, thành phố, đưa mục tiêu quốc gia về phòng, chống bệnh dại thành những hành động cụ thể tại từng địa phương, từng xã, phường và từng cộng đồng.

Phát biểu tại lễ mít-tinh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn cho biết: Công tác phòng, chống bệnh dại là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt thiết thực với tỉnh. Đắk Lắk có địa bàn rộng, dân cư phân bố tại nhiều khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa; việc quản lý vật nuôi, tiêm phòng cho chó, mèo; giám sát, phát hiện nguy cơ và bảo đảm người bị phơi nhiễm được tiếp cận kịp thời các biện pháp dự phòng đặt ra yêu cầu rất lớn đối với chính quyền và các ngành là chức năng của tỉnh.

Tỉnh Đắk Lắk xác định phòng, chống bệnh dại không phải nhiệm vụ riêng của ngành y tế hay ngành nông nghiệp và môi trường, mà cần sự phối hợp chặt chẽ, thường xuyên, thực chất của các ngành, địa phương và sự tham gia chủ động của cộng đồng.

Hưởng ứng những thông điệp và định hướng của Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong công tác phòng, chống bệnh dại, trong thời gian tới tỉnh Đắk Lắk tiếp tục tập trung chỉ đạo nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương, nhất là tại cơ sở, tăng cường quản lý đàn chó, mèo, tổ chức tiêm phòng và chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống bệnh dại trên địa bàn.

Tiếp tục củng cố cơ chế phối hợp giữa ngành y tế và ngành nông nghiệp và môi trường trong chia sẻ thông tin, giám sát, phát hiện và xử lý kịp thời các trường hợp có nguy cơ, đồng thời tạo điều kiện để người dân, nhất là tại các địa bàn còn khó khăn được tiếp cận thuận lợi với các biện pháp dự phòng sau phơi nhiễm.

Đẩy mạnh truyền thông theo hướng thiết thực, dễ hiểu, phù hợp từng địa bàn; nâng cao ý thức của người dân trong quản lý, tiêm phòng cho vật nuôi và chủ động đến cơ sở y tế để được tư vấn, xử trí kịp thời khi có nguy cơ phơi nhiễm.

Tiếp tục đầu tư nguồn lực và nâng cao năng lực phòng, chống bệnh dại ngay từ cơ sở, góp phần thực hiện mục tiêu không còn người tử vong do bệnh dại vào năm 2030.

Tư vấn người dân quản lý chó, mèo để phòng, chống bệnh dại. (Ảnh: CÔNG LÝ)

“Việc lựa chọn tỉnh Đắk Lắk tổ chức Lễ mít-tinh và diễn tập liên ngành phòng, chống bệnh dại cấp quốc gia năm 2026 là cơ hội để tỉnh học tập kinh nghiệm, củng cố năng lực và nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành trong công tác phòng, chống bệnh dại. Tỉnh Đắk Lắk cam kết tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp, tăng cường phối hợp liên ngành, phát huy trách nhiệm của chính quyền cơ sở và huy động sự tham gia của người dân, cùng cả nước hướng tới mục tiêu không còn người tử vong do bệnh dại vào năm 2030”, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn cam kết.

Ngay sau lễ mít-tinh, Ban tổ chức chương trình tổ chức đoàn xe diễu hành cổ động, tuyên truyền phòng, chống bệnh dại trên các tuyến đường trung tâm của phường Buôn Ma Thuột.

Đồng thời, tổ chức diễn tập liên ngành phòng, chống bệnh dại trên người và động vật tại thực địa với các nội dung: Diễn tập xác minh sự kiện và phối hợp liên ngành trong điều tra, giám sát, xử lý sự kiện chó nghi dại cắn người; diễn tập triển khai tiêm phòng vaccine phòng dại cho chó, mèo; diễn tập người dân bị chó nghi dại cắn đến tiêm phòng vaccine phòng bệnh dại; diễn tập họp Ban Chỉ đạo phòng chống dịch tổ chức chỉ đạo, điều hành liên ngành trong xử lý ổ dịch dại sau khi mẫu có kết quả xét nghiệm dương tính…