Chương mới trong quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện tăng cường Việt Nam-Ấn Độ

Lòng tin tạo đà cho quan hệ song phương

Phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS. TS. Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, nhấn mạnh, quan hệ Việt Nam-Ấn Độ có nền tảng hữu nghị sâu sắc, được vun đắp qua nhiều thập kỷ và ngày càng phát triển thực chất.

PGS. TS. Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu khai mạc Hội thảo. (Ảnh: Trung Anh)

Từ những dấu mốc lịch sử gắn với Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãnh tụ Ấn Độ Mahatma Gandhi và Thủ tướng Jawaharlal Nehru, quan hệ hai nước đã từng bước được nâng tầm, từ thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1972 đến Đối tác chiến lược năm 2007 và Đối tác chiến lược toàn diện năm 2016.

Theo PGS. TS. Lê Hải Bình, việc hai nước tiếp tục nâng cấp quan hệ trong chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Ấn Độ tháng 5/2026 cho thấy mức độ tin cậy chính trị ngày càng được củng cố, đồng thời mở ra không gian hợp tác rộng lớn hơn trên nhiều lĩnh vực.

Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh khẳng định, một trong những chuyển biến đáng chú ý của quan hệ Việt Nam-Ấn Độ thời gian qua là sự thay đổi về chất, thể hiện ngày càng rõ trong các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội và giao lưu nhân dân.

Tuy nhiên, ông cũng cho rằng, khoảng cách giữa tầm mức chính trị, chiến lược và năng lực hiện thực hóa hợp tác vẫn cần được thu hẹp, nhất là trong các lĩnh vực kinh tế, công nghệ, đổi mới sáng tạo, logistics, thanh toán và kết nối thông tin thị trường.

Trong bối cảnh khu vực và quốc tế biến đổi nhanh chóng, PGS. TS. Lê Hải Bình nhấn mạnh, quan hệ Việt Nam-Ấn Độ cần chuyển từ mở rộng phạm vi sang nâng cao chất lượng, từ cam kết sang kết quả và từ khai thác tiềm năng sang cùng kiến tạo năng lực, không gian phát triển mới.

Theo đó, Hội thảo cần tập trung làm rõ nội hàm của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, xác lập tầm nhìn dài hạn trong cấu trúc khu vực đang chuyển đổi, đồng thời tìm kiếm những khâu đột phá về kinh tế, khoa học - công nghệ và kết nối.

Bên cạnh đó, việc củng cố nền tảng tri thức, văn hóa và xã hội, tăng cường trao đổi học giả, đào tạo nhân lực và xây dựng cơ chế thực thi hiệu quả sẽ góp phần chuyển lòng tin thành gắn kết lợi ích, biến tiềm năng thành năng lực hợp tác và đưa các cam kết chiến lược thành những kết quả cụ thể, có sức lan tỏa.

Phó Đại sứ Ấn Độ tại Việt Nam Bastian Nonginiyil Chacko khẳng định, những kết quả cụ thể trong thương mại, hợp tác phát triển, quốc phòng - an ninh và giao lưu nhân dân đang tạo thêm động lực cho quan hệ hai nước. (Ảnh: Trung Anh)

Tại Hội thảo, Phó Đại sứ Ấn Độ tại Việt Nam Bastian Nonginiyil Chacko nhấn mạnh, qua hơn nửa thế kỷ, quan hệ Việt Nam-Ấn Độ đã trở thành một trong những mối quan hệ ổn định và gắn bó tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Theo Phó Đại sứ Bastian Nonginiyil Chacko, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Ấn Độ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tháng 5/2026 đánh dấu bước phát triển mới khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện tăng cường, trên nền tảng Đối tác chiến lược toàn diện được thiết lập năm 2016, Tầm nhìn chung về Hòa bình, Thịnh vượng và Người dân năm 2020 và Kế hoạch hành động giai đoạn 2024-2028.

Đánh giá cao những kết quả nổi bật của quan hệ song phương, Phó Đại sứ Ấn Độ tại Việt Nam cho biết, thương mại hai chiều đã vượt 18 tỷ USD trong năm tài chính 2025-2026, tăng gần 16% so với năm trước, với các nhóm hàng hóa và sản phẩm đa dạng từ thủy sản, cà phê đến điện tử, máy móc và hàng chế tạo.

Hai nước đặt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại lên 25 tỷ USD vào năm 2030, đồng thời thúc đẩy các cơ chế thương mại thuận lợi hơn.

Bên cạnh đó, hai nước duy trì các chương trình hợp tác phát triển, đào tạo nhân lực, bảo tồn di sản và hỗ trợ nhân đạo, qua đó góp phần tăng cường kết nối và nâng cao năng lực hợp tác song phương.

Quan hệ quốc phòng, an ninh cũng được củng cố thông qua hợp tác nâng cao năng lực hàng hải, các khoản tín dụng quốc phòng, chuyển giao tàu hộ vệ tên lửa INS Kirpan và các hoạt động huấn luyện chung giữa lực lượng hai nước.

Theo Phó Đại sứ Ấn Độ, chiều sâu của quan hệ Việt Nam-Ấn Độ còn được thể hiện qua giao lưu nhân dân và những kết nối ngày càng gần gũi giữa hai xã hội.

Năm 2025, Xá lợi Đức Phật được cung thỉnh và tôn trí tại chín tỉnh, thành phố của Việt Nam, thu hút hơn 15 triệu Phật tử và người dân đến chiêm bái. Cùng với đó, Yoga ngày càng phổ biến tại Việt Nam, với hàng trăm câu lạc bộ được duy trì trên cả nước.

Ở lĩnh vực giao lưu nhân dân, gần 90 chuyến bay mỗi tuần kết nối các thành phố của hai nước, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đi lại và tăng cường tiếp xúc trực tiếp. Cộng đồng khoảng 8.000 người Ấn Độ đang sinh sống tại Việt Nam cũng trở thành một cầu nối quan trọng, góp phần làm sâu sắc thêm quan hệ giữa hai dân tộc.

Phó Đại sứ Bastian Nonginiyil Chacko cho rằng, Việt Nam và Ấn Độ là hai nền văn minh lâu đời, đồng thời là những quốc gia đang phát triển với tầm nhìn tự tin về tương lai, cùng chia sẻ quan điểm về một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do, rộng mở và tôn trọng luật pháp quốc tế.

Định vị tầm vóc chiến lược Việt Nam-Ấn Độ

TS. Bùi Việt Hương nhận định, thách thức của giai đoạn mới nằm ở khả năng thu hẹp ba khoảng cách. (Ảnh: Trung Anh)

Cũng trong khuôn khổ Hội thảo, TS. Bùi Việt Hương, Phó Viện trưởng Viện Chính trị và Quan hệ quốc tế, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ, cho rằng, sau 10 năm Đối tác chiến lược toàn diện, quan hệ Việt Nam-Ấn Độ đã chuyển từ nền tảng hữu nghị lịch sử sang mức độ hội tụ lợi ích ngày càng rõ nét.

TS. Bùi Việt Hương và Phó Đại sứ Ấn Độ tại Việt Nam Bastian Nonginiyil Chacko đồng chủ trì Phiên thảo luận thứ nhất của Hội thảo. (Ảnh: Trung Anh)

Theo bà, “hội tụ chiến lược” không đồng nghĩa với sự đồng nhất về chính sách hay liên minh, mà thể hiện ở phần giao thoa ngày càng lớn về nhận thức, lợi ích dài hạn và định hướng hành động, trong khi hai nước vẫn duy trì tính tự chủ trong hoạch định chính sách.

Từ đó, TS. Bùi Việt Hương nhận định, thách thức của giai đoạn mới nằm ở khả năng thu hẹp ba khoảng cách (1) giữa tầm mức chính trị - chiến lược và nền tảng kinh tế, (2) giữa cam kết và năng lực thực thi, (3) giữa hợp tác liên chính phủ và kết nối doanh nghiệp, địa phương, hệ sinh thái tri thức.

Bà đề xuất chuyển trọng tâm từ mở rộng danh mục hợp tác sang kiến tạo năng lực phát triển, trong đó hiệu quả quan hệ cần được đo bằng khả năng tạo thêm năng lực về công nghệ, chuỗi cung ứng, nhân lực, sức chống chịu và không gian tự chủ cho mỗi nước.

Cũng theo TS. Bùi Việt Hương, hợp tác công nghệ trong giai đoạn mới cần chuyển từ trao đổi và tiếp nhận sang mô hình “đồng nghiên cứu, đồng phát triển, đồng sản xuất, đồng tiếp cận thị trường”, qua đó hình thành năng lực và giá trị mới tại cả hai nước.

TS. Vipra Pandey, Tổng Lãnh sự Ấn Độ tại TP. Hồ Chí Minh chia sẻ góc nhìn từ Ấn Độ. (Ảnh: Trung Anh)

Từ góc nhìn của Ấn Độ, TS. Vipra Pandey, Tổng Lãnh sự Ấn Độ tại Thành phố Hồ Chí Minh, đánh giá Việt Nam giữ vị trí đặc biệt trong Chính sách “Hành động hướng Đông”, Tầm nhìn MAHASAGAR và định hướng Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của New Delhi, đồng thời là một trong những đối tác quan trọng của Ấn Độ tại ASEAN.

Theo TS. Vipra Pandey, sự tương đồng về cách tiếp cận đối với các vấn đề quốc tế tạo thêm nền tảng để hai nước phối hợp trong thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, tôn trọng luật pháp quốc tế và tăng cường tiếng nói của các quốc gia đang phát triển.

Trong bối cảnh trật tự quốc tế tiếp tục chuyển dịch, Ấn Độ và Việt Nam có thể đóng vai trò chủ động hơn trong định hình môi trường khu vực thay vì chỉ thích ứng với những thay đổi bên ngoài.

TS. Vipra Pandey cũng nhấn mạnh tiềm năng hợp tác giữa hai nước trong khuôn khổ các cơ chế dành cho các quốc gia Nam bán cầu, đặc biệt sau khi Việt Nam tham gia BRICS với tư cách nước đối tác trong năm 2025 và Ấn Độ đảm nhiệm vai trò Chủ tịch BRICS 2026.

Tổng Lãnh sự Ấn Độ tại TP. Hồ Chí Minh khẳng định, đây là không gian để hai bên trao đổi kinh nghiệm và phối hợp về các vấn đề phát triển, khả năng chống chịu, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.

Về dài hạn, TS. Vipra Pandey cho rằng, quan hệ hai nước cần được vun đắp trên cơ sở tự chủ trong hoạch định chính sách, tôn trọng lợi ích của nhau và hướng tới những mục tiêu chung, qua đó tạo thêm động lực để Đối tác chiến lược toàn diện tăng cường phát huy vai trò trong cấu trúc khu vực đang định hình.

TS. Kiều Thanh Nga nhấn mạnh, một nền ngoại giao hiệu quả cần giữ vững nguyên tắc nhưng tránh cứng nhắc, bảo vệ lợi ích quốc gia song song với mở rộng đối thoại và tìm kiếm điểm đồng. (Ảnh: Trung Anh)

TS. Kiều Thanh Nga, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và châu Phi, Tổng Biên tập Tạp chí Nghiên cứu Á - Phi, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, cho rằng tư tưởng Hồ Chí Minh và Mahatma Gandhi vẫn mang giá trị tham chiếu sâu sắc đối với ngoại giao hiện đại, nhất là trong cách xử lý bất đồng và xây dựng quan hệ giữa các quốc gia.

Nếu tư tưởng Hồ Chí Minh nổi bật ở sự kết hợp giữa kiên định về độc lập, chủ quyền và lợi ích dân tộc với linh hoạt về sách lược, thì Gandhi đề cao sức mạnh của chân lý, bất bạo động và khả năng chuyển hóa đối phương bằng đối thoại, thuyết phục.

Điểm gặp gỡ giữa hai tư tưởng nằm ở quan niệm coi hòa bình, phẩm giá con người và lợi ích của dân tộc là những giá trị cần được đặt trong mối quan hệ hài hòa.

Từ những giá trị đó, TS. Kiều Thanh Nga nhấn mạnh, một nền ngoại giao hiệu quả cần giữ vững nguyên tắc nhưng tránh cứng nhắc, bảo vệ lợi ích quốc gia song song với mở rộng đối thoại và tìm kiếm điểm đồng.

Đặc biệt, tư tưởng về sức mạnh đạo đức, khoan dung và trách nhiệm đối với cộng đồng của lãnh tụ Mahatma Gandhi, kết hợp với quan điểm độc lập, tự chủ và “dĩ bất biến, ứng vạn biến” của Chủ tịch Hồ Chí Minh, có thể gợi mở cách tiếp cận nhân văn hơn trước các vấn đề quốc tế.

Đối với quan hệ Việt Nam-Ấn Độ, những tương đồng về giá trị tư tưởng tạo nên một nền tảng tinh thần có khả năng bổ trợ cho các lợi ích chiến lược, đồng thời mở thêm không gian để hai nước chia sẻ kinh nghiệm và phối hợp trong các vấn đề chung.

Hội thảo gồm ba phiên thảo luận chính, tập trung đánh giá chặng đường 10 năm Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Ấn Độ, những kết quả nổi bật trên các lĩnh vực hợp tác và triển vọng, động lực mới trong quan hệ hai nước.

Trong không khí trao đổi cởi mở, các đại biểu tích cực thảo luận, chia sẻ góc nhìn và đề xuất những định hướng nhằm đưa quan hệ Việt Nam-Ấn Độ phát triển ngày càng thực chất, hiệu quả và bền vững.

Một số hình ảnh khác tại Hội thảo: