Chương trình hạt nhân Iran: Vì sao Mỹ vẫn treo thưởng hàng triệu USD dù đã tuyên bố xoá sổ?

Nhà máy điện hạt nhân Bushehr của Iran. Ảnh: IRNA/TTXVN

Theo đài truyền hình CNN, ngày 6/11, chương trình “Phần thưởng vì Công lý” (Rewards for Justice - RFJ) thuộc Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo trên mạng xã hội rằng cơ quan này đang tìm kiếm thông tin về các cơ sở hạt nhân, thiết bị và nhân sự có liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran.

Trong cuộc xung đột kéo dài 12 ngày hồi năm ngoái, Tổng thống Trump từng tuyên bố các cơ sở làm giàu urani trọng yếu của Iran đã bị “xóa sổ hoàn toàn”. Ông tiếp tục nhắc lại quan điểm này trong nhiều dịp sau đó, đồng thời chỉ trích các cơ quan truyền thông đặt nghi vấn về mức độ thiệt hại đối với các cơ sở hạt nhân của Iran.

Trong cuộc xung đột năm nay, Mỹ và Israel tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào những cơ sở hạt nhân của Iran. Ngày 6/11, khi trao đổi với phóng viên, ông Trump tiếp tục khẳng định đã giải quyết được mối đe dọa từ Iran, đồng thời tuyên bố: “Nếu chúng ta không tấn công Iran, thì ngày nay đã chẳng còn Israel nữa”. Tuy nhiên, việc Bộ Ngoại giao Mỹ tiếp tục tìm kiếm thông tin về chương trình hạt nhân Iran, cùng với những đánh giá độc lập về vấn đề này, cho thấy các quan ngại liên quan vẫn chưa được giải quyết. Trong khi đó, Tehran luôn khẳng định chương trình hạt nhân của nước này chỉ phục vụ các mục đích hòa bình.

Theo tuyên bố của RFJ, năm ngoái, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) báo cáo Iran đang làm giàu urani ở mức 60%, tiến gần đến mức 90% thường được sử dụng trong chế tạo vũ khí hạt nhân.

Tuyên bố của RFJ nêu rõ: “Iran là quốc gia duy nhất không sở hữu vũ khí hạt nhân nhưng lại sản xuất urani ở mức độ làm giàu cao như vậy. Các chuyên gia ước tính rằng nếu tiếp tục làm giàu, lượng urani này có thể đủ để chế tạo một số vũ khí hạt nhân”.

Phía Mỹ cũng đề cập đến việc không còn duy trì được khả năng giám sát liên tục đối với quá trình sản xuất và kho dự trữ các thành phần quan trọng của Iran, trong đó có máy ly tâm. Theo Washington, tình trạng này xuất phát từ việc Tehran không tuân thủ các quy định của IAEA.

Ngăn chặn Iran phát triển vũ khí hạt nhân được xác định là một trong những mục tiêu trọng tâm của Washington trong cuộc đối đầu với Tehran. Trong tuần này, Tổng thống Trump tiếp tục đề cập khả năng Mỹ tiến hành tấn công khu vực núi Pickaxe của Iran, một địa điểm được cho là cơ sở hạt nhân ngầm. Israel nhận định Tehran đang lưu trữ tại đây một phần kho urani làm giàu cùng các máy ly tâm thế hệ tiên tiến.

Về phía Iran, Tehran cảnh báo bất kỳ cuộc tấn công nào của Mỹ nhằm vào các cơ sở hạt nhân của nước này đều sẽ bị coi là hành động làm leo thang xung đột trong khu vực. Iran khẳng định nước này có quyền phát triển năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình, trong đó có hoạt động làm giàu urani.

Kể từ khi xung đột bùng phát hồi tháng 2, chương trình RFJ cũng đã công bố các khoản tiền thưởng nhằm thu thập thông tin về những quan chức cấp cao trong chính quyền Iran.

Các bên trung gian hiện vẫn nỗ lực thúc đẩy một thỏa thuận giữa Iran và Mỹ. Tuy nhiên, hai bên chưa cho thấy dấu hiệu sẵn sàng nhượng bộ về những vấn đề được coi là giới hạn không thể vượt qua trong đàm phán. Trong đó, Tehran coi quyền làm giàu urani là vấn đề thuộc chủ quyền quốc gia. Trong khi các nỗ lực ngoại giao tiếp diễn, Tổng thống Trump đã ra lệnh tiến hành các đợt tấn công mới nhằm vào Iran trong đêm, song mô tả đây chỉ là những cuộc tấn công “quy mô nhỏ”.

Theo hãng tin Reuters, dẫn nguồn truyền thông Iran ngày 7/11, các vụ nổ đã được ghi nhận tại đảo Qeshm và cảng Jask ở miền Nam Iran. Tuy nhiên, Reuters cho biết phía Iran chưa đưa ra xác nhận chính thức về nguyên nhân gây ra các vụ nổ này.

Trước đó cùng ngày, hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran đưa tin hai tên lửa đã rơi xuống đảo Qeshm, song chưa có thông tin chính thức về thiệt hại. Đến tối cùng ngày, Tasnim dẫn lời một nguồn tin Iran cho biết các vụ nổ trên đảo không liên quan đến các cuộc tấn công bằng tên lửa.

Trong một diễn biến khác, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã thành lập một lực lượng đặc nhiệm nhằm ngăn chặn Iran tiếp cận các tuyến đường bộ có thể được sử dụng để vận chuyển vũ khí tiên tiến và những loại vật liệu khác.

Bên cạnh đó, Mỹ cũng thiết lập lệnh phong tỏa hải quân trong khuôn khổ các biện pháp gây sức ép đối với Iran, tập trung vào ngành công nghiệp dầu mỏ - lĩnh vực có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế nước này.