Chuyện buồn không của riêng Trấn Thành

Mới đây, việc Trấn Thành lên tiếng về tình trạng phim Thỏ Ơi!! bị một số khán giả quay lén nhiều cảnh đắt giá, phát tán tràn lan trên mạng xã hội không chỉ là phản ứng cá nhân của một đạo diễn bảo vệ tác phẩm, mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về một thực trạng dai dẳng của điện ảnh Việt: phim vừa ra rạp đã đứng trước nguy cơ bị “xé nhỏ” để phục vụ lượt xem.

Trong chia sẻ của mình, Trấn Thành lựa chọn cách nói điềm tĩnh, kêu gọi khán giả dừng lại hành vi quay lén để không ảnh hưởng đến bộ phim cũng như công sức của cả ê-kíp. Thế nhưng, đằng sau lời kêu gọi ấy là một vấn đề không hề đơn giản, thậm chí đã trở thành “căn bệnh mãn tính” của thị trường phim chiếu rạp trong kỷ nguyên mạng xã hội.

Trấn Thành vừa lên tiếng mong khán giả đừng quay lén những cảnh đắt giá của phim Thỏ Ơi!! rồi phát tán lên mạng xã hội.

Khi rạp chiếu không còn là không gian khép kín

Thực tế, đây không chỉ là nỗi buồn của riêng Trấn Thành bởi quay lén phim không phải câu chuyện mới. Nhiều năm qua, không ít tác phẩm điện ảnh Việt từng rơi vào tình cảnh tương tự như Cô Ba Sài Gòn, Lật Mặt, Con Nhó Mót Chồng... Những đoạn cao trào, cảnh gây cười hay thậm chí nút thắt quan trọng bị cắt ra, đăng tải công khai chỉ sau vài ngày công chiếu.

Điều đáng nói là, phần lớn các clip này không đến từ các trang web lậu chuyên nghiệp, mà xuất phát từ chính khán giả trong rạp - những người cầm sẵn điện thoại, chỉ chờ khoảnh khắc “đắt giá” để bấm quay.

Nhiều nhà làm phim như Thu Trang hay Lý Hải từng lên tiếng khi tác phẩm bị phát tán trái phép, dù rạp chiếu đã treo biển cấm và khán giả đều ý thức rõ đây là hành vi vi phạm. Song, giữa không gian tối của rạp và thói quen “xem gì cũng quay”, những quy định ấy dường như dễ dàng bị bỏ qua.

Thu Trang, Lý Hải từng lên tiếng khi phim bị khán giả quay lén, tung lên mạng xã hội.

Một trong những điểm then chốt của tình trạng nhiều phim Việt bị quay lén còn nằm ở vai trò của mạng xã hội. Với thuật toán ưu tiên video ngắn, nội dung gây tò mò, các nền tảng này vô tình trở thành “bệ phóng” cho clip quay lén. Một đoạn phim vài chục giây, được gắn mác “xem trước cho biết”, nhanh chóng thu về hàng trăm nghìn lượt xem, chia sẻ và bình luận.

Người quay có thể chỉ nghĩ đơn giản rằng mình đang “review nhanh” hay “chia sẻ cảm xúc” nhưng khi nội dung bị lan truyền ngoài tầm kiểm soát, nó đã trở thành một bản sao lậu, ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm của những khán giả khác và doanh thu phòng vé. Đáng lo hơn, nhiều người xem clip quay lén lại không cảm thấy áy náy, thậm chí coi đó là điều hiển nhiên trong thời đại số.

Không thể chỉ trông chờ vào “ý thức”

Không phải nhà làm phim nào cũng chọn cách kêu gọi nhẹ nhàng. Trước đây, Ngô Thanh Vân từng gây chú ý khi quyết liệt nhờ cơ quan chức năng vào cuộc, xử lý tài khoản phát tán phim Cô Ba Sài Gòn trái phép. Động thái này phần nào cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề và sự cần thiết của các biện pháp mạnh tay hơn.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, việc xử lý vi phạm vẫn gặp nhiều khó khăn khi tốc độ lan truyền trên mạng xã hội quá nhanh. Một clip bị gỡ xuống thì hàng loạt bản sao khác đã kịp xuất hiện ở nhiều nền tảng khác nhau.

Ngô Thanh Vân từng nhờ cơ quan chức năng vào cuộc khi phim Cô Ba Sài Gòn bị khán giả quay lén, tung lên mạng.

Quay trở lại với câu chuyện Trấn Thành lên tiếng về tình trạng một số cảnh đắt giá của phim Thỏ Ơi!! bị quay lén rồi phát tán trên mạng, một lần nữa đặt ra câu hỏi liệu điện ảnh Việt có thể chỉ dựa vào lời kêu gọi ý thức?

Rõ ràng là không. Bên cạnh việc nâng cao nhận thức của khán giả, cần sự phối hợp đồng bộ hơn giữa nhà sản xuất, rạp chiếu, nền tảng mạng xã hội và cơ quan quản lý để kiểm soát, xử lý vi phạm một cách hiệu quả.

Song, yếu tố then chốt vẫn nằm ở khán giả. Mỗi lượt xem, mỗi lần chia sẻ clip quay lén đều góp phần tiếp tay cho hành vi xâm phạm bản quyền. Ngược lại, việc từ chối xem, không lan truyền những nội dung ấy chính là cách thiết thực nhất để bảo vệ phim Việt.

Bởi nếu hôm nay sự dễ dãi còn tiếp diễn, thì ngày mai, không chỉ Thỏ Ơi!! mà bất kỳ bộ phim nào cũng có thể trở thành nạn nhân. Và khi đó, thiệt hại không chỉ thuộc về một ê-kíp, mà là cả nền điện ảnh đang nỗ lực tìm chỗ đứng vững chắc trong lòng khán giả.

Minh Huy