Chuyển đổi số phải tạo ra giá trị thực chất, mang lại lợi ích cho người dân

Đây là yêu cầu được đặt ra trong quá trình triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Thực tiễn tại các địa phương cho thấy, hiệu quả chuyển đổi số cần được đánh giá bằng kết quả vận hành, khả năng khai thác dữ liệu và những lợi ích thiết thực đối với người dân, doanh nghiệp.

Dữ liệu trở thành nền tảng đổi mới quản trị

Các đại biểu thực hiện nghi lễ ra mắt nền tảng giao tiếp số giữa chính quyền với người dân và doanh nghiệp IBacninh. Ảnh: Thanh Thương/TTXVN

Tại Bắc Ninh, việc đưa dữ liệu vào hoạt động điều hành đang trở thành một hướng đi quan trọng. Phó Chủ tịch UBND thành phố Bắc Ninh Đào Thanh Trường cho biết, trong 9 tháng của năm 2026, toàn bộ thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình; tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt 93,1%; tỷ lệ hồ sơ giải quyết trước hạn và đúng hạn đạt 98,93%. Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh (IOC) của thành phố đã vận hành 15 kịch bản điều hành, theo dõi 30 chỉ tiêu kinh tế - xã hội và hơn 130 chỉ số. Ở lĩnh vực y tế, 100% cơ sở y tế có giường bệnh đã triển khai bệnh án điện tử. Tỷ trọng kinh tế số năm 2025 của thành phố đạt 46,3% GRDP; Chỉ số Đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2026 của Bắc Ninh xếp thứ 5 cả nước.

Tuy nhiên, một số ngành, lĩnh vực của thành phố chưa cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình; một số cơ quan, đơn vị chưa chủ động trong triển khai, trong khi một số cơ sở dữ liệu chưa được chuẩn hóa. Để khắc phục tình trạng này, Bắc Ninh định hướng xây dựng mô hình “thành phố điều hành bằng dữ liệu”. Theo đó, các hệ thống và ứng dụng mới phải kết nối với nền tảng dùng chung, hạn chế đầu tư manh mún, trùng lặp. Dữ liệu cần được hình thành ngay trong quá trình thực hiện nghiệp vụ hằng ngày, bảo đảm yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống”.

Cùng với nền tảng dữ liệu, thành phố Bắc Ninh triển khai ứng dụng “Trợ lý nhân dân” nhằm hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính. Tính đến ngày 8/9/2026, ứng dụng đã hỗ trợ 2.234 hồ sơ. Cũng nhờ ứng dụng này, tại phường Bắc Giang, thời gian hoàn thiện một hồ sơ hiện đã giảm từ khoảng 8-10 phút xuống còn 2-3 phút. Bắc Ninh cũng xác định cần tiếp tục hoàn thiện công nghệ, đặc biệt là khả năng nhận dạng giấy tờ viết tay, đồng thời bảo đảm an toàn thông tin và dữ liệu cá nhân trước khi xem xét mở rộng phạm vi triển khai.

Do hiệu quả từ những thay đổi trong đời sống

Cán bộ Chi nhánh số 6 Trung tâm Phục vụ hành chính công Hà Nội tại xã Gia Lâm hướng dẫn người dân dùng Ki ốt AI cấp bản sao số điện tử miễn phí, dùng trọn đời. Hệ thống giúp thao tác một lần, kết quả tự động tích hợp vào ví iHanoi mà không cần gặp trực tiếp cán bộ chuyên trách. Ảnh: Phan Phương/TTXVN

Tại Hà Nội, chuyển đổi số được thể hiện qua các nền tảng tiếp nhận phản ánh, cung cấp thông tin và hỗ trợ giải quyết nhu cầu hằng ngày của người dân.

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, tính đến nay đã có 263.395 phản ánh, kiến nghị đã tiếp nhận, xử lý qua iHanoi. Nếu ước lượng thời gian bỏ ra để tìm hiểu quy định pháp luật và viết, gửi đơn lên cơ quan chức năng là 2 tiếng, thì hiện tại chỉ với 15 phút mở ứng dụng iHanoi, chụp ảnh và mô tả vấn đề phát sinh, iHanoi đã tiết kiệm cho người dân Thủ đô gần 500.000 giờ.

Về tiếp cận thông tin, trước khi triển khai HanoiCheck, các phụ huynh chưa có một kênh tập trung, chính thống để trực tiếp tra cứu thông tin nguồn gốc về bữa ăn của con tại các trường học. Nay, với gần 1,5 triệu học sinh được kết nối trên hệ thống và 247.339 lượt truy cập từ 1/9/2026 - 8/10/2026, phụ huynh đã có một kênh chính thức để chủ động tiếp cận và theo dõi thông tin. Về mức độ tích hợp, từ 73 ứng dụng, điểm tiếp cận riêng lẻ với nhiều tiện ích như Smart Police, đặt lịch dịch vụ công, camera giao thông… nay các công cụ đã được tích hợp về một điểm tiếp cận trên iHanoi, giúp người dân sử dụng nhiều dịch vụ trên cùng một nền tảng. Ông Nguyễn Anh Tuấn khẳng định, đây mới chỉ là bước đầu; iHanoi còn nhiều dư địa để tiếp tục kết nối, tích hợp thêm các dịch vụ phục vụ người dân trong thời gian tới.

Qua thực tiễn triển khai, ông Nguyễn Anh Tuấn nhận thấy, xây dựng nền tảng chỉ là bước đầu. Để có thể nhân rộng, chuyển đổi số phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của người sử dụng. Một điểm tiếp cận phải đi cùng một quy trình vận hành và quy định trách nhiệm rõ ràng phía sau. Cùng với đó, dữ liệu phải được cập nhật, chuẩn hóa và sử dụng thực chất. Nền tảng chỉ tạo ra giá trị khi có được dữ liệu chính xác, đầy đủ và các cơ quan, đơn vị thực sự vận hành dịch vụ trên đó.

Thay đổi thói quen sử dụng dịch vụ số của người dân

Người dân trải nghiệm các thiết bị, giải pháp công nghệ tại khu vực trưng bày dịch vụ hành chính công trong khuôn khổ hoạt động ra mắt Không gian đổi mới sáng tạo phường Bình Phước, ngày 10/10/2026. Ảnh: Đậu Tất Thành/TTXVN

Tại phường Bình Phước, thành phố Đồng Nai, bài toán trọng tâm lại là thay đổi thói quen sử dụng dịch vụ số của người dân. Theo ông Ngô Hồng Khang, Chủ tịch UBND phường Bình Phước, nhiều người dân vẫn quen chuẩn bị hồ sơ giấy, đến trực tiếp cơ quan nhà nước để được hướng dẫn; dù có điện thoại thông minh nhưng còn e ngại khi nộp hồ sơ trực tuyến vì sợ sai hoặc khó thao tác.

Từ thực tế đó, phường triển khai phong trào “Bình dân học vụ số”, mô hình dân vận khéo “Mỗi người dân là một công dân số”, kết hợp tuyên truyền và hướng dẫn trực tiếp. Trọng tâm là giúp người dân biết cách tra cứu thủ tục, nộp hồ sơ, theo dõi kết quả và thực hiện thanh toán trên môi trường điện tử.
Trong 9 tháng năm 2026, Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Bình Phước tiếp nhận và xử lý 19.028 hồ sơ trực tuyến; tỷ lệ số hóa đạt 100%; đã có 18.661 hồ sơ được giải quyết đúng hoặc trước hạn, không có hồ sơ quá hạn. Cùng thời gian, Trung tâm hướng dẫn 65.860 lượt người dân, tổ chức và doanh nghiệp thực hiện thủ tục hành chính.

Đối với thanh toán trực tuyến, 11.437/11.437 hồ sơ phát sinh thanh toán được thực hiện theo phương thức này với tổng số tiền 774.024.000 đồng. Tính đến ngày 5/10/2026, ứng dụng Công dân số Đồng Nai - Đồng Nai City có 18.287 lượt cài đặt.

Hoàn thiện chính sách, lấy kết quả thực chất làm thước đo

Uỷ viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân và đại biểu tham quan gian trưng bày thành tựu khoa học, chuyển đổi số. tại Lễ chào mừng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026 Ảnh: Hoàng Hiếu/TTXVN

Tại Chương trình chào mừng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng hàng đầu của phát triển.

Nhìn vào thực tiễn, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhận định vẫn còn 5 thách thức lớn ở chuyển đổi số. Đó là về dữ liệu, tiến độ xây dựng dữ liệu ở một số lĩnh vực, một số bộ, ngành vẫn còn chậm. Về nền tảng, hiện nay đã có nhiều nền tảng, tuy nhiên việc phát triển các nền tảng vẫn chưa đồng đều, tiến độ chậm và đôi khi vẫn còn theo hướng riêng của các bộ, các ngành. Về hạ tầng, đề cập đến hạ tầng điện tử, hạ tầng tính toán hiệu năng cao để phục vụ nghiên cứu về AI, dữ liệu; hạ tầng tại các vùng lõm sóng, hiện nay cả nước vẫn còn một số vùng lõm chưa xử lý được. Đối với doanh nghiệp, AI phát triển rất nhanh, nhưng việc đưa vào ứng dụng, đặc biệt tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ, vẫn chưa đạt tiến độ như mong muốn. Về nguồn nhân lực, hiện nay nhân lực phụ trách chuyển đổi số tại các bộ, ngành, các địa phương và đặc biệt là tại các xã vẫn đang thiếu những người có chuyên môn sâu về chuyển đổi số và cũng cần đào tạo, huấn luyện một cách bài bản để có thể đảm đương được công việc trong tương lai.

Từ 5 thách thức này, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề nghị thời gian tới cần tập trung hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực và đổi mới cách thức quản lý. Mỗi chương trình cần được cụ thể hóa thành nhiệm vụ, có sản phẩm, thời gian và trách nhiệm xác định rõ ràng; kết quả cần được đo bằng dữ liệu hoạt động thực tế mức độ sử dụng, tỉ lệ dữ liệu, chia sẻ, thời gian và chi phí. Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, hướng dẫn và công cụ giám sát; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các bộ, ngành, địa phương.

Cùng với đó, trong phát triển hạ tầng số, nền tảng số và dữ liệu đồng bộ, dùng chung, các cơ quan cần bám sát Khung kiến trúc quốc gia số, ưu tiên kế thừa, tích hợp và dùng chung; chỉ đầu tư mới khi thực sự cần thiết. Hạ tầng băng rộng, 5G, điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu phải được phát triển theo hướng xanh, an toàn. Dữ liệu phải đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và được chia sẻ theo phân quyền. Trí tuệ nhân tạo phải xuất phát từ bài toán thực tiễn, dựa trên dữ liệu chất lượng, có kiểm soát rủi ro và đo được kết quả.

Thực tiễn tại các địa phương cho thấy, chính sách chỉ phát huy hiệu quả khi được cụ thể hóa thành quy trình, trách nhiệm và kết quả có thể kiểm chứng. Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng, chuyển đổi số phải đến được cơ sở, thu hẹp khoảng cách giữa các vùng, miền, không ai bị bỏ lại phía sau; cần phổ cập kỹ năng số, nâng cao năng lực cho cán bộ cấp xã, đào tạo nhân lực công nghệ chiến lược và hình thành văn hóa số.