Chuyển động quân sự quốc tế: Anh đề xuất mở rộng ô hạt nhân, Mỹ điều tàu sân bay đến Trung Đông

Cục diện an ninh và quân sự quốc tế tiếp tục ghi nhận các biến chuyển kỹ thuật và chiến lược đáng chú ý trên nhiều khu vực. Tâm điểm hướng về đề xuất mở rộng phạm vi răn đe hạt nhân của Anh cho các quốc gia đồng minh ven biển Baltic và Bắc Âu, trong khi Mỹ duy trì năng lực tác chiến viễn chinh tại Trung Đông và viện trợ phòng không tầm trung tiếp tục được bổ sung cho Ukraine.

Khả năng mở rộng ô hạt nhân của Anh tại khu vực Bắc Âu và Baltic

Chính phủ Anh vừa đưa ra đề xuất mở rộng bảo đảm răn đe hạt nhân tới các thành viên thuộc Lực lượng Viễn chinh Chung (JEF) - nhóm liên minh tác chiến gồm 10 quốc gia do London dẫn dắt. Động thái này được đại diện quốc phòng hai bên thảo luận trong chuyến thăm của Tư lệnh Hải quân Hoàng gia Anh Gwyn Jenkins tới Phần Lan và làm việc cùng Ủy ban Quốc phòng thuộc quốc hội nước sở tại.

Về mặt tổ chức, JEF bao gồm Anh, Phần Lan, Thụy Điển, Na Uy, Đan Mạch, Iceland, Estonia, Latvia, Litva cùng Hà Lan. Nhóm được xây dựng nhằm phản ứng nhanh trước các tình huống khủng hoảng quân sự ở Bắc Đại Tây Dương, vùng Baltic và Bắc Âu. Điểm cốt lõi của sáng kiến là hình thành cơ chế răn đe hạt nhân bổ trợ, có thể vận hành linh hoạt mà không phụ thuộc tuyệt đối vào quy trình kích hoạt Điều 5 của Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Tên lửa đạn đạo Trident II D5 được phóng từ tàu ngầm, trụ cột răn đe hạt nhân trên biển của Anh. Ảnh: Hải quân Anh

Trọng tâm kỹ thuật trong năng lực răn đe chiến lược của Anh nằm ở biên đội tàu ngầm hạt nhân lớp Vanguard trang bị tên lửa đạn đạo Trident II D5. Kể từ năm 1969, Hải quân Hoàng gia duy trì ít nhất một tàu ngầm mang vũ khí hạt nhân tuần tra trực chiến liên tục trên biển. London cũng đang tiến hành nghiên cứu thế hệ đầu đạn mới mang tên Astraea để thay thế dòng Mk4A hiện hữu, phối hợp thiết kế với chương trình W93/Mk7 của Mỹ nhằm tối ưu hóa phương tiện tái nhập khí quyển.

Hải quân Mỹ luân chuyển cụm tác chiến tàu sân bay tại Trung Đông

Tại chiến trường biển cự ly xa, tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân USS Theodore Roosevelt (CVN-71) đã rời cảng San Diego để bắt đầu hải trình triển khai tới khu vực quản lý của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM). Đợt chuyển quân này diễn ra theo kế hoạch luân phiên nhằm thay thế tàu sân bay USS George Washington (CVN-73), vốn được điều động từ Nhật Bản tới phụ trách địa bàn từ tháng 8.

Tàu sân bay USS Theodore Roosevelt trên Thái Bình Dương trong năm 2026. Ảnh: Hải quân Mỹ

Cụm tác chiến tàu sân bay số 9 (CSG-9) bao gồm tàu sân bay lớp Nimitz Theodore Roosevelt, Không đoàn tàu sân bay 11, Hải đội khu trục 23 và tuần dương hạm mang tên lửa điều khiển USS Chosin. Lực lượng này đảm bảo khả năng kiểm soát không phận và mặt biển quy mô lớn nhờ năng lực vận hành đồng thời các phi đội tiêm kích đa năng, máy bay cảnh báo sớm tầm xa E-2D Hawkeye và khí tài tác chiến điện tử chuyên dụng.

Sự hiện diện liên tục của các nhóm tác chiến tàu sân bay tại Trung Đông gây áp lực bảo trì kỹ thuật và nhân lực rất lớn. Điển hình, tàu sân bay USS Abraham Lincoln vừa hoàn thành đợt hoạt động kéo dài 311 ngày xa căn cứ. Đợt triển khai mới của USS Theodore Roosevelt dự kiến sẽ kéo dài từ bảy đến tám tháng nhằm duy trì áp lực răn đe quân sự thường trực trong khu vực.

Ukraine bổ sung tổ hợp NASAMS và bài toán tiêu hao đạn dược AMRAAM

Ở mảng phòng không mặt đất, quân đội Ukraine chính thức tiếp nhận thêm một hệ thống NASAMS cùng cơ số đạn tên lửa từ Mỹ và Na Uy. Đồng thời, các đối tác châu Âu gồm Đức và Pháp cũng bàn giao bổ sung các loại tên lửa đánh chặn tầm thấp và tầm trung để củng cố lưới lửa bảo vệ cơ sở hạ tầng.

Hệ thống phòng không NASAMS trong một cuộc triển khai tại Na Uy. Ảnh: Kongsberg

Về cấu hình chiến thuật, hệ thống NASAMS do Kongsberg (Na Uy) phối hợp Raytheon (Mỹ) phát triển, sở hữu kiến trúc mở bao gồm radar phát hiện mục tiêu, đài điều khiển hỏa lực trung tâm và các bệ phóng phân tán mang 6 ống phóng. Vũ khí chủ lực tích hợp trên bệ phóng là dòng tên lửa đối không tầm trung AIM-120 AMRAAM. Đây là loại vũ khí sở hữu đầu dò radar chủ động, chuyên trị tên lửa hành trình, chiến đấu cơ và các loại máy bay không người lái (UAV) tốc độ cao.

Để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ vũ khí trên toàn cầu, tập đoàn Raytheon đã ký kết hợp đồng trị giá tối đa 20,7 tỉ USD với quân đội Mỹ nhằm mở rộng dây chuyền sản xuất tên lửa AMRAAM lên mức kỷ lục, hướng tới sản lượng tối thiểu 1.900 quả mỗi năm. Đối với chiến trường Ukraine, việc phân bổ mục tiêu cho AMRAAM là yếu tố sống còn: các khẩu đội NASAMS cần ưu tiên hỏa lực cho các mục tiêu nguy hiểm và phức tạp, thay vì dùng loại đạn đắt đỏ này để tiêu diệt các thiết bị bay không người lái tự sát giá rẻ.