Chuyên gia lý giải tại sao Iran lại muốn hòa giải Saudi Arabia và Houthi

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi. Ảnh: THX/TTXVN

Theo truyền thông Qatar ngày 12/10, ông Trita Parsi, Phó Chủ tịch điều hành Viện Quincy về Chính sách Nhà nước có trách nhiệm, nhận định rằng Iran đã đề nghị làm trung gian vì nước này có những lý do chính đáng để tìm cách ngăn chặn tình hình tiếp tục vượt ngoài tầm kiểm soát.

Ông bình luận: “Mặc dù Iran hưởng lợi khi lực lượng Houthi có thể gia tăng sức ép lên thị trường dầu mỏ, nhưng Iran cũng lo ngại tình hình vượt ngoài tầm kiểm soát”.

Một phần nguyên nhân dẫn đến mối lo ngại này xuất phát từ những hạn chế trong tầm ảnh hưởng của Iran. Theo ông Parsi, mặc dù Iran ủng hộ lực lượng Houthi, nhưng rõ ràng Houthi không phải là lực lượng phụ thuộc vào Iran. Họ hoạt động độc lập. Vì vậy, phía Iran có phần lo ngại rằng tình hình có thể vượt ngoài tầm kiểm soát theo hướng không có lợi cho mình”.

Ông Parsi lưu ý rằng trong bản ghi nhớ ký với Mỹ hồi tháng 6, Iran đã thúc đẩy lệnh ngừng bắn trên toàn khu vực. Ông nói: “Khi đó, nội dung này chủ yếu đề cập đến Liban. Nhưng hiện nay, lệnh ngừng bắn đó cũng sẽ bao gồm cả Yemen”.

Dù vậy, ông Parsi cảnh báo rằng ảnh hưởng của Iran có những giới hạn. Ông nhận định: “Chưa rõ liệu Iran có đủ sức gây sức ép buộc lực lượng Houthi chấp nhận ngừng bắn hay không nếu lực lượng này không đạt được điều họ mong muốn, đó là việc Saudi Arabia dỡ bỏ lệnh phong tỏa”.

Trước đó, Iran nhiều lần tuyên bố không mong muốn căng thẳng tiếp tục leo thang và cho rằng Saudi Arabia cùng lực lượng Houthi nên lựa chọn đàm phán thay vì tiếp tục đối đầu quân sự. Lập trường này được Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tái khẳng định trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Saudi Arabia ngày 11/10.

Iran cho rằng không thể giải quyết các cuộc khủng hoảng hiện nay tại Trung Đông bằng biện pháp quân sự và việc tiếp tục sử dụng vũ lực thay vì tìm kiếm giải pháp chính trị sẽ khiến tình hình khu vực thêm phức tạp.

Theo thông tin chính phủ Iran công bố trên Telegram, trong cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Saudi Arabia, ông Araghchi đã bày tỏ quan ngại về tình trạng căng thẳng leo thang trong khu vực, đồng thời nhấn mạnh rằng tiếp tục kiên trì cách tiếp cận quân sự trong khi phớt lờ các giải pháp chính trị sẽ khiến tình hình hiện nay trở nên phức tạp hơn.

Đáng chú ý, Ngoại trưởng Araghchi tuyên bố Iran sẵn sàng hỗ trợ các nỗ lực đối thoại giữa Saudi Arabia và Yemen nhằm tìm kiếm giải pháp chính trị cho cuộc xung đột. Ông Araghchi khẳng định: “Cộng hòa Hồi giáo Iran sẵn sàng cung cấp mọi hỗ trợ cần thiết nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho đối thoại giữa Saudi Arabia và Yemen, qua đó góp phần đạt được giải pháp chính trị”.

Ông Araghchi cũng khẳng định Iran không mong muốn xảy ra chiến tranh toàn diện với các nước láng giềng, mặc dù Iran cho rằng một số quốc gia trong khu vực vẫn tiếp tục hỗ trợ Mỹ và Israel.

Không lâu sau đề nghị làm trung gian nói trên, Houthi tiếp tục tấn công sân bay quốc tế King Khalid ở thủ đô Riyadh trong chiều 11/10 (giờ địa phương). Cơ quan quản lý Hàng không dân dụng của Saudi Arabia (GACA) xác nhận ít nhất một người đã thiệt mạng trong vụ tấn công mới nhất của lực lượng Houthi.

Cơ quan này cũng xác nhận một vụ tấn công khác vào sân bay quốc tế King Fahd tại thành phố Damman, miền Đông Saudi Arabia, song chưa có thông tin về thương vong. Hiện phía Saudi Arabia đang đánh giá mức độ thiệt hại do các vụ tấn công của Houthi gây ra.