Chuyện gọi yến về đảo 'bình phong' trước mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Từ khu mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhìn ra biển, Hòn Nồm nằm án ngữ trước Vũng Chùa như một bức bình phong. Hòn đảo từng được ví là “vương quốc yến sào” nay vẫn có chim yến bay qua, nhưng trong hang không còn thấy tổ. Một đề xuất hợp tác kéo dài 10 năm đang được đặt ra để gọi đàn yến về.

Chim còn bay quanh đảo, trong hang không còn thấy tổ

Hòn Nồm, còn gọi là đảo Yến, nằm ngoài khơi Vũng Chùa, xã Phú Trạch, tỉnh Quảng Trị. Từ bờ nhìn ra, dáng đảo trải ngang trước vịnh nhỏ, che chắn cho vùng nước phía trong. Cũng bởi thế, Hòn Nồm được ví như bức bình phong trước khu mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Hòn Nồm, hay còn gọi là Đảo Yến như một bình phong che chắn trước khu mộ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Hòn Nồm, hay còn gọi là Đảo Yến như một bình phong che chắn trước khu mộ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Cửa hang Yến quay về hướng đông, phía đón sóng biển mùa đông. Hang cao khoảng 10 m, rộng 8 m, ăn sâu vào lòng đảo chừng 50 m. Ngày 24/9/2026, đoàn khảo sát phối hợp với lực lượng biên phòng ghi nhận một số chim yến bay lượn quanh Hòn Nồm. Khi kiểm tra bên trong hang, đoàn chưa phát hiện tổ yến.

Cái tên đảo Yến gợi nhớ thời chim về làm tổ trên những vách đá trong hang. Có thời, người dân tự vào hang lấy tổ, việc thu hái thiếu kiểm soát. Đó là một trong những tác động được nhắc đến khi lý giải sự thưa vắng của đàn yến. Dự thảo đề án cho biết, cần xác minh phản ánh về việc tự ý vào hang và tiếp tục theo dõi ảnh hưởng của sóng gió, nước biển tràn vào, nhiệt độ và độ ẩm bên trong.

Cửa hang Yến quay về hướng đông, phía đón sóng biển mùa đông.

Cửa hang Yến quay về hướng đông, phía đón sóng biển mùa đông.

Hòn Nồm từng có một lần gây dựng lại đàn yến. Tháng 1/2011, Công ty Yến sào Khánh Hòa khảo sát và chưa ghi nhận dấu hiệu chim cư trú trong hang. Tháng 7 cùng năm, doanh nghiệp ký hợp đồng với UBND xã Quảng Đông, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình trước đây, đưa người và thiết bị ra đảo để bảo vệ hang, cải thiện điều kiện cư trú và dẫn dụ chim yến.

Trong thời gian hợp tác, Hòn Nồm từng ghi nhận khoảng 40 - 45 tổ mỗi năm. Hợp đồng được thanh lý vào tháng 9/2020. Đến tháng 3/2021, công ty bàn giao tài sản cho địa phương. Lực lượng bảo vệ thường trực do doanh nghiệp bố trí cũng dừng hoạt động sau khi kết thúc hợp tác.

Trong thời gian hợp tác, Công ty Yến sào Khánh Hoà từng ghi nhận trong hang Yến khoảng 40 - 45 tổ mỗi năm.

Trong thời gian hợp tác, Công ty Yến sào Khánh Hoà từng ghi nhận trong hang Yến khoảng 40 - 45 tổ mỗi năm.

Mười năm để gọi yến về

Từ khi Đại tướng Võ Nguyên Giáp về yên nghỉ tại Vũng Chùa, nhiều ý tưởng khôi phục đảo Yến được đặt ra. Đàn yến trở về có thể giúp gìn giữ nét riêng của vùng biển này, tạo thêm điểm nhấn cho du lịch Vũng Chùa - Đảo Yến và mở ra cơ hội phát triển kinh tế từ yến sào nếu quần thể phục hồi ổn định.

Trong đề án gửi địa phương xem xét, Công ty Yến sào Khánh Hòa đề xuất hợp tác 10 năm. Những việc đầu tiên là khảo sát hang, đo nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và theo dõi đường bay của chim theo mùa. Doanh nghiệp cũng dự kiến bố trí người bảo vệ thường trực, xem xét sửa nhà bảo vệ hiện có, lắp camera và thí điểm dùng âm thanh dẫn dụ yến. Kinh phí dự trù cho đợt triển khai ban đầu hơn 807 triệu đồng.

Các công trình đang hiện hữu trên đảo Yến.

Các công trình đang hiện hữu trên đảo Yến.

Theo thông báo ngày 9/11/2026 của Văn phòng UBND tỉnh Quảng Trị, doanh nghiệp được yêu cầu gửi đề án trong tháng 11, Sở Nông nghiệp và Môi trường tổng hợp, tham mưu trước ngày 15/12, hướng tới triển khai trong quý I/2027. Dự thảo cũng đề xuất nghiên cứu hành lang bảo vệ hang yến trên đất liền và vùng biển tiếp giáp, hạn chế tiếng ồn và các hoạt động có thể làm xáo trộn nơi chim cư trú.

Việc khai thác tổ yến chỉ được xem xét khi quần thể phục hồi và có chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền. Trước mắt, những người làm đề án sẽ theo dõi từ các dấu hiệu nhỏ nhất ở Hòn Nồm: chim có bay sát cửa hang, có vào hang trú và có để lại những tổ mới trên vách đá hay không.

Hoàng Nam

Nguồn Tiền Phong: https://tienphong.vn/chuyen-goi-yen-ve-dao-binh-phong-truoc-mo-dai-tuong-vo-nguyen-giap-post1894787.tpo