Chuyển hướng từ 'huy động' sang 'khơi thông và nuôi dưỡng' các nguồn lực cho đầu tư phát triển hạ tầng

Đồng chí Trần Hồng Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng tham luận tại Đại hội

Theo đồng chí Trần Hồng Minh, ước tính tăng trưởng Ngành đạt trên 9%, đóng góp khoảng 17,1% trong GDP tương đương khoảng 1,96 điểm % vào tăng trưởng GDP cả nước. Quy mô, tốc độ, hiệu quả đầu tư hạ tầng được nâng lên rõ rệt, tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột trong phát triển kinh tế - xã hội, thể hiện qua 4 thành tựu nổi bật. Những kết quả này đã giúp giảm chi phí logistics từ 21% vào năm 2018, đến nay còn khoảng 17%GDP, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Bên cạnh đó, hệ thống sân bay đã và đang được tập trung đầu tư, nâng cấp hoàn thiện, như: Sân bay Long Thành, Gia Bình, Phú Quốc, hoàn thành nhà ga T2 Nội Bài, nhà ga T3 Tân Sơn Nhất; hệ thống đường sắt quốc gia (đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đường sắt kết nối đối ngoại, kết nối cảng biển, sân bay).

Hệ thống đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh đang được tích cực đẩy mạnh triển khai.

Ba là, hạ tầng đô thị, nhà ở, hạ tầng kỹ thuật - xã hội phát triển nhanh hơn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân và doanh nghiệp không gian đô thị được mở rộng, mở ra các cực tăng trưởng mới. So với thời điểm năm 2020, tỷ lệ đô thị hóa đến nay đạt 45% (tăng 5%); Dân cư đô thị được cấp nước sạch đạt 94% (tăng 3%); Diện tích nhà ở bình quân đạt 30m² sàn/người (tăng 5,6m²).

Cả nước đã triển khai hơn 682.000 căn nhà ở xã hội, chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát được hơn 334.200 căn. Đây là các "Công trình Quốc gia đặc biệt", "Công trình của ý Đảng, lòng Dân".

Bốn là, nền tảng cho hạ tầng xanh, hạ tầng số thích ứng biến đổi khí hậu, đô thị thông minh bước đầu được hình thành.

Đồng chí Trần Hồng Minh cho biết, phát triển hạ tầng chỉ đột phá khi có sự chuẩn bị kỹ về chiến lược, quy hoạch, có mô hình huy động phù hợp và sự vào cuộc mạnh mẽ của cả hệ thống chính trị. Để góp phần thực hiện thành công đột phá chiến lược về phát triển kết cấu hạ tầng xác định trong dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, Đảng ủy Bộ Xây dựng đã nghiên cứu và đề xuất một số nhiệm vụ, giải pháp 7 trọng tâm.

Theo đó, tiếp tục đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn, kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng; đề xuất cơ chế thí điểm, đặc thù cho các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia để rút ngắn thời gian chuẩn bị và thực hiện; phân cấp mạnh mẽ cho địa phương trong đầu tư, quản lý khai thác kết cấu hạ tầng; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cao nhất cho người dân, doanh nghiệp. Tiếp tục hoàn thiện hệ thống các quy hoạch ngành, hệ thống chỉ tiêu phát triển ngành với tầm nhìn dài hạn, đi trước một bước, mang tính ổn định lâu dài để dẫn dắt, định hướng, bảo đảm hiệu quả đầu tư, phát triển cân đối, hài hòa tổng thể giữa các lĩnh vực; Ưu tiên phân bổ nguồn lực cho kết cấu hạ tầng trọng điểm, có tính lan tỏa, liên kết vùng, tạo ra hành lang kinh tế mới, các dự án xây dựng xanh, phát thải thấp.

Bên cạnh đó, chuyển hướng từ “huy động” sang “khơi thông và nuôi dưỡng” các nguồn lực cho đầu tư phát triển hạ tầng.Hoàn thiện cơ chế “Lấy hạ tầng nuôi hạ tầng” thông qua việc khai thác hiệu quả quỹ đất để tái đầu tư; phát triển các công cụ tài chính mới để huy động nguồn vốn nhàn rỗi trong dân và các định chế tài chính quốc tế; Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận đất đai, hạ tầng, tín dụng và thông tin quy hoạch; khuyến khích đầu tư tư nhân, đầu tư theo hình thức PPP vào các lĩnh vực trọng yếu để tạo môi trường đầu tư thuận lợi.

Đặc biệt, đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia, tiến tới từng bước tự chủ về công nghệ. Đẩy mạnh nghiên cứu, thúc đẩy chuyển giao, ứng dụng và phát triển các giải pháp công nghệ tiên tiến.

Bộ Xây dựng đặt mục tiêu doanh nghiệp Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ thi công đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, giảm phụ thuộc vào nhà thầu nước ngoài, mà trước hết trong lĩnh vực vận hành khai thác và tiến tới từng bước làm chủ công nghệ thiết kế sản xuất linh kiện, toa xe. Đẩy mạnh phát triển đô thị thông minh và giao thông thông minh; Xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng số đồng bộ, coi đây là “hạ tầng cứng” của nền kinh tế số; Nghiên cứu phát triển các loại vật liệu tính năng cao, vật liệu tái chế nhằm tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Đồng thời đẩy mạnh hội nhập quốc tế trong tình hình mới, nghiên cứu, đề xuất tham gia các dự án hạ tầng để góp phần xây dựng mạng lưới giao thông vận tải kết nối đồng bộ và hiệu quả trong khu vực. Phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đất nước trên mọi lĩnh vực trong kỷ nguyên mới.Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm, chống thất thoát, lãng phí trong lĩnh vực xây dựng, giao thông, đặc biệt là kiểm tra, giám sát phòng ngừa từ sớm, từ xa.

Trong đó, đặc biệt chú trọng công tác xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, nhất là người đứng đầu đủ phẩm chất, trình độ, năng lực, có khả năng làm việc trong môi trường quốc tế, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới; Chú trọng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.

Anh Vũ - Việt Thắng