Chuyển từ 'có hoạt động đổi mới sáng tạo' sang 'có kết quả đổi mới sáng tạo'

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu chỉ đạo, Ảnh: MST.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh chỉ đạo tại Lễ hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026 với chủ đề “Đổi mới sáng tạo - Động lực phát triển của toàn xã hội” do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức ngày 4/10. 

4.000 STARTUP, 208 QUỸ ĐẦU TƯ MẠO HIỂM VÀ HƠN 1.400 TỔ CHỨC HỖ TRỢ 

Phó Thủ tướng cho hay Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng lớn hơn, mục tiêu cao hơn và yêu cầu phát triển nhanh hơn, bền vững hơn. Mục tiêu tăng trưởng hai con số trong những năm tới không chỉ là con số về tốc độ; đó trước tiên là yêu cầu đổi mới phương thức phát triển, nâng cao chất lượng và tạo ra những động lực tăng trưởng mới.

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia, góp phần đưa đất nước phát triển bứt phá trong kỷ nguyên mới.

Trong bối cảnh yêu cầu đó, “đổi mới sáng tạo” không chỉ là một lĩnh vực cần được quan tâm thúc đẩy, mà còn là một động lực cần được kích hoạt mạnh mẽ trong toàn bộ nền kinh tế và xã hội.

Các đại biểu thực hiện nghi thức phát động Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026. Ảnh: MST.

Đối với nền kinh tế, “đổi mới sáng tạo” phải góp phần tăng năng suất, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và nguồn lực, tạo ra sản phẩm, dịch vụ, ngành nghề và thị trường mới.

Đối với Nhà nước, “đổi mới sáng tạo” phải góp phần đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng dịch vụ công và giải quyết tốt hơn những vấn đề phát triển.

Đối với doanh nghiệp, “đổi mới sáng tạo” phải giúp ứng dụng, đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng, giảm chi phí, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Đối với người dân, thành quả cuối cùng của “đổi mới sáng tạo” phải là việc làm tốt hơn, thu nhập cao hơn, sản phẩm và dịch vụ tốt hơn, chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng lên.

Những kết quả quốc tế những năm qua cho thấy Việt Nam đã có bước tiến đáng ghi nhận về năng lực đổi mới sáng tạo. Theo “Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu” (GII) năm 2026, Việt Nam xếp thứ 43/139 nền kinh tế, tăng 01 bậc so với năm 2025, đạt mục tiêu Chính phủ đặt ra tại Nghị quyết số 02/NQ-CP ngày 8/1/2026.

Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo từng bước được hình thành và phát triển. Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo có trên 4.000 doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân khởi nghiệp; khoảng 208 quỹ đầu tư mạo hiểm và hơn 1.400 tổ chức hỗ trợ; 34,6% doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo, có 20 sàn giao dịch khoa học và công nghệ đang hoạt động.

Mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo, cơ sở ươm tạo, tổ chức thúc đẩy kinh doanh, viện nghiên cứu, trường đại học, quỹ đầu tư, chuyên gia và doanh nghiệp lớn từng bước được hình thành, tạo điều kiện kết nối nghiên cứu với sản xuất, kinh doanh.

Hoạt động đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp ngày càng đa dạng, không chỉ tập trung vào đổi mới công nghệ mà còn mở rộng sang đổi mới sản phẩm, dịch vụ, quy trình sản xuất, phương thức quản trị và mô hình kinh doanh.

Tuy nhiên, kết quả đạt được vẫn chưa tương xứng với yêu cầu phát triển và mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Mặc dù hệ thống chính sách và các thiết chế hỗ trợ đã từng bước được hoàn thiện, tỷ lệ doanh nghiệp trong nước có hoạt động đổi mới công nghệ vẫn rất thấp, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam tập trung ở các khâu gia công, lắp ráp, giá trị gia tăng thấp và chưa làm chủ được công nghệ lõi. Hoạt động của thị trường khoa học và công nghệ, sàn giao dịch công nghệ còn hạn chế.

HÌNH THÀNH DÒNG CHẢY CÔNG NGHỆ  THỰC SỰ GIỮA CUNG VÀ CẦU 

Tại Phiên họp Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày 30/7/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo: “Mỗi bộ, ngành, địa phương đều phải trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực của mình”.

Đây là một yêu cầu rất rõ về trách nhiệm và phương thức tổ chức thực hiện. Từng bộ, ngành phải thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong ngành, lĩnh vực mình quản lý; từng địa phương phải sử dụng đổi mới sáng tạo để giải quyết bài toán phát triển trên địa bàn; từng doanh nghiệp phải coi đổi mới sáng tạo là điều kiện nâng cao năng suất và sức cạnh tranh; từng viện nghiên cứu, trường đại học phải đưa tri thức và công nghệ gần hơn với thực tiễn, dựa trên nhu cầu của doanh nghiệp; mỗi cán bộ, người lao động và người dân đều phải phát huy tinh thần sáng tạo trong công việc của mình.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cùng các đại biểu tham quan các gian hàng triển lãm công nghệ. Ảnh: MST.

Hệ thống thể chế, cơ chế và chính sách về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong thời gian qua đã có bước hoàn thiện rất quan trọng, tạo nền tảng pháp lý cho hoạt động đổi mới sáng tạo, ứng dụng, chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Vì vậy trọng tâm trong giai đoạn tới là phải chuyển mạnh sang tổ chức thực hiện; chuyển từ “có hoạt động đổi mới sáng tạo” sang “có kết quả đổi mới sáng tạo”; từng bước phát triển và hoàn thiện hệ sinh đổi mới sáng tạo.

Và doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình này. Doanh nghiệp chính là nơi nhận biết nhu cầu của thị trường, đặt bài toán, đầu tư nguồn lực, tiếp nhận và làm chủ công nghệ, tổ chức sản xuất và đưa sản phẩm tới người tiêu dùng. Chính sách đổi mới sáng tạo phải ngày càng hướng mạnh vào việc nâng cao năng lực đổi mới của doanh nghiệp.

Để các quan điểm và yêu cầu nêu trên trở thành kết quả thực tế, tôi đề nghị các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, cộng đồng doanh nghiệp và các chủ thể liên quan tập trung thực hiện tốt một số nhiệm vụ trọng tâm sau đây:

Thứ nhất, xác định rõ trách nhiệm đổi mới sáng tạo của từng bộ, từng ngành, từng địa phương và người đứng đầu. Mỗi bộ, ngành phải xác định các bài toán đổi mới sáng tạo trọng tâm của ngành mình; đưa mục tiêu, nhiệm vụ và chỉ tiêu đổi mới sáng tạo vào kế hoạch phát triển ngành, lĩnh vực phụ trách; bố trí nguồn lực thực hiện; định kỳ đánh giá kết quả và tác động.

Thứ hai, thúc đẩy mạnh mẽ đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp và phát triển thị trường khoa học, công nghệ. Từng bước hình thành dòng chảy thực sự giữa nhu cầu của doanh nghiệp với nguồn cung công nghệ, chuyên gia, tài chính, sở hữu trí tuệ, tổ chức trung gian và thị trường.

Thứ ba, phát triển hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia, nguồn nhân lực và hợp tác quốc tế. Các trung tâm đổi mới sáng tạo phải trở thành đầu mối kết nối doanh nghiệp, viện, trường, chuyên gia, nhà đầu tư và các nguồn lực; tập trung vào lợi thế, bài toán và nhu cầu thực tế. Các viện nghiên cứu, trường đại học phải vừa nâng cao chất lượng nghiên cứu, vừa thúc đẩy chuyển giao, thương mại hóa, phát triển doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Hội nhập quốc tế về đổi mới sáng tạo phải phục vụ trực tiếp cho việc nâng cao năng lực công nghệ trong nước và vị thế của Việt Nam trong các mạng lưới đổi mới sáng tạo toàn cầu.