Cơ hội nào cho doanh nghiệp từ đề xuất hạ tầng ASEAN đến năm 2040?

Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh và Đầu tư ASEAN. Ảnh: chinhphu.vn

Tại Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh và Đầu tư ASEAN 2026 (ABIS 2026) diễn ra tại Manila, Philippines vào ngày 14/11/2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã phác thảo lộ trình kết nối mới cho khu vực gần 700 triệu dân.

Theo Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), khối kinh tế có quy mô tổng sản phẩm quốc nội (GDP) vượt 4.200 tỷ USD này đang cần khoảng 210 tỷ USD đầu tư hạ tầng mỗi năm để duy trì đà tăng trưởng. Trong báo cáo công bố ngày 10/11, tổ chức này thậm chí ước tính tổng nhu cầu vốn hạ tầng của Đông Nam Á từ nay đến năm 2040 lên tới 7.100 tỷ USD, trong khi ngân sách công chỉ đáp ứng được khoảng 45%.

Khoảng trống nguồn lực khổng lồ này đặt ra một thực tế rõ ràng cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong khu vực: cơ hội mở rộng thị trường sẽ bị kìm hãm nếu các nút thắt về giao thông, năng lượng và thủ tục biên giới không sớm được tháo gỡ. 

Giải bài toán này không chỉ là câu chuyện xây thêm nhiều cầu đường, mà là kiến tạo một không gian kinh tế liền mạch, nơi dòng chảy hàng hóa, dữ liệu và năng lượng vận hành trơn tru như trong cùng một thị trường nội địa.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đến dự Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh và Đầu tư ASEAN 2026 (ABIS 2026). Ảnh: chinhphu.vn

Để hiện thực hóa tầm nhìn đó, người đứng đầu Chính phủ Việt Nam đề xuất Kế hoạch Chiến lược Kết nối ASEAN giai đoạn 2026-2035 cần tập trung vào 4 ưu tiên cốt lõi. 

Trụ cột đầu tiên là chuyển từ phát triển các công trình giao thông đơn lẻ sang hình thành những hành lang kinh tế liên thông, gắn kết sản xuất, logistics, thương mại và đô thị thông minh có khả năng chống chịu tốt trước biến đổi khí hậu. 

Song hành với hạ tầng cứng là kết nối năng lượng với trọng tâm là Lưới điện ASEAN nhằm đa dạng hóa nguồn cung và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng bền vững.

Ở không gian phi vật lý, ưu tiên kết nối số đặt mục tiêu xây dựng hệ sinh thái dữ liệu thông suốt và an toàn. Hiệp định Khung ASEAN về Kinh tế số được ký kết tại hội nghị lần này được kỳ vọng sẽ hài hòa hóa chính sách, cắt giảm chi phí giao dịch và giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất. 

Mảnh ghép thứ tư là kết nối thể chế và con người thông qua việc chuẩn hóa quy trình, phát huy Cơ chế một cửa ASEAN, Hệ thống quá cảnh hải quan ASEAN và Thỏa thuận công nhận lẫn nhau về doanh nghiệp ưu tiên.

Nhằm đưa các ưu tiên này vượt ra khỏi phạm vi cam kết trên giấy, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh 4 định hướng hành động cụ thể, bắt đầu bằng việc lập danh mục các dự án hạ tầng ưu tiên đến năm 2040 và tăng cường cơ chế điều phối xuyên biên giới. Cùng với đó, khu vực cần phát triển hệ sinh thái chuẩn bị dự án bài bản để khơi thông dòng vốn, đồng thời coi khu vực tư nhân là đối tác thực chất không chỉ ở khía cạnh tài chính mà còn ở năng lực quản trị, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đối với Việt Nam, những đề xuất mang tầm khu vực này gắn liền với chiến lược bứt phá nội tại khi Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số từ năm 2026 trở đi. 

Nằm ở vị trí giao điểm của nhiều hành lang kinh tế trọng yếu, Việt Nam đang dồn lực hoàn thiện hệ thống đường bộ cao tốc, cảng biển, đường sắt trọng điểm, cảng hàng không quốc tế cùng mạng lưới truyền tải điện. Đáng chú ý, hạ tầng số trong nước đã ghi nhận bước tiến lớn với mạng 5G phủ sóng hơn 90% dân số và công nghệ 6G đang được chủ động nghiên cứu phát triển, tạo nền tảng vững chắc để doanh nghiệp Việt hòa nhịp vào chuỗi cung ứng khu vực.

Khi các rào cản hữu hình lẫn vô hình từng bước được xóa bỏ bằng những dự án cụ thể, bức tranh kinh tế Đông Nam Á năm 2040 hứa hẹn sẽ vận hành như một cỗ máy thống nhất. Sự đồng bộ giữa hạ tầng giao thông, năng lượng xanh và nền tảng số không chỉ giúp khối kinh tế trẻ trung này nâng cao sức cạnh tranh toàn cầu, mà còn mở ra cơ hội bứt phá thực chất cho từng doanh nghiệp và người dân trong khu vực.