Có nên chạy theo nhiều kỳ thi riêng trong mùa tuyển sinh 2026?

Các kỳ thi riêng phục vụ tuyển sinh đại học năm 2026

Theo các đề án tuyển sinh đã và đang được công bố, trong mùa tuyển sinh đại học năm 2026, bên cạnh kỳ thi tốt nghiệp THPT, thí sinh có thể tham gia nhiều kỳ thi và hình thức đánh giá riêng do các cơ sở đào tạo hoặc nhóm trường tổ chức.

Nổi bật trong số này là các kỳ thi đánh giá năng lực do ĐH Quốc gia Hà Nội và ĐH Quốc gia TP Hồ Chí Minh tổ chức; kỳ thi đánh giá tư duy của ĐH Bách khoa Hà Nội; cùng kỳ thi V-SAT - hình thức đánh giá đầu vào trên máy tính đang được một số trường đại học triển khai và mở rộng phạm vi sử dụng kết quả.

Thí sinh tham dự một ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp năm 2026.

Bên cạnh đó, nhiều trường đại học tiếp tục tổ chức các kỳ thi năng khiếu để tuyển sinh các ngành đặc thù như kiến trúc, mỹ thuật, thiết kế, âm nhạc, sân khấu - điện ảnh và thể dục thể thao. Khối trường Công an, Quân đội vẫn duy trì các bài kiểm tra, đánh giá riêng kết hợp với quy trình sơ tuyển nghiêm ngặt trước khi xét tuyển chính thức.

Đáng chú ý, trong những năm gần đây, một số trường đại học sư phạm cũng triển khai các hình thức đánh giá riêng như bài kiểm tra năng lực đầu vào, phỏng vấn đánh giá phẩm chất nghề nghiệp, thi năng khiếu hoặc xét tuyển kết hợp nhằm tuyển chọn thí sinh phù hợp với yêu cầu đào tạo giáo viên.

Chọn lọc thay vì dàn trải

Chia sẻ từ góc độ chuyên gia tuyển sinh, TS. Lê Đình Nam, Phó ban Tuyển sinh - Hướng nghiệp, Đại học Bách khoa Hà Nội cho rằng, điều quan trọng nhất là thí sinh cần hiểu đúng bản chất của các kỳ thi riêng, đặc biệt là các kỳ thi đánh giá năng lực và đánh giá tư duy.

Theo TS. Lê Đình Nam, nội dung các kỳ thi này chủ yếu dựa trên kiến thức nền tảng của chương trình THCS và THPT, tập trung đánh giá khả năng tư duy, đọc hiểu và xử lý vấn đề, chứ không yêu cầu học sinh phải học thêm kiến thức ngoài chương trình. Thực tế cho thấy, nhiều thí sinh đạt kết quả cao tại các kỳ thi riêng không tham gia các lớp học thêm, mà học tốt trên lớp, kết hợp tự ôn tập và sử dụng hiệu quả các tài liệu chính thống do đơn vị tổ chức cung cấp.

Ở góc nhìn từ nhà trường phổ thông, cô Nguyễn Ngọc, giáo viên một trường THPT trên địa bàn phường Yên Hòa (Hà Nội) cho rằng, các kỳ thi riêng chỉ phát huy hiệu quả khi thí sinh lựa chọn đúng và có chiến lược rõ ràng. Trước khi đăng ký, học sinh cần rà soát kỹ đề án tuyển sinh của từng trường, xác định ngành học dự kiến có sử dụng kết quả kỳ thi nào, chỉ tiêu dành cho phương thức đó là bao nhiêu, mức độ cạnh tranh ra sao và cách quy đổi điểm như thế nào.

Theo cô Ngọc, tâm lý "thi cho chắc" hoặc đăng ký theo đám đông dễ khiến học sinh rơi vào tình trạng quá tải, phân tán thời gian ôn tập, đặc biệt trong giai đoạn nước rút của lớp 12. "Tốt nhất, thí sinh chỉ nên chọn từ một đến hai kỳ thi thật sự cần thiết và phù hợp với nguyện vọng. Việc theo dõi sát lịch đăng ký, chuẩn bị hồ sơ sớm cũng giúp hạn chế rủi ro khi hệ thống đăng ký quá tải vào những ngày cuối", cô Ngọc khuyến nghị.

Từ phía Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT), cơ quan quản lý cũng lưu ý thí sinh không nên tham gia quá nhiều kỳ thi riêng. Mỗi kỳ thi có phạm vi sử dụng kết quả và tỉ lệ chỉ tiêu khác nhau; nếu không tìm hiểu kỹ, thí sinh có thể lãng phí thời gian, chi phí mà không đạt hiệu quả xét tuyển như mong muốn. Đặc biệt, trong mọi trường hợp, việc bảo đảm kết quả học tập và kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn là điều kiện tiên quyết để tham gia xét tuyển đại học.

Đỗ Vi