Cơ phó Flydubai từng bị Oman cấm bay vì tư tưởng cực đoan

Phần đuôi chiếc máy bay của hãng FlyDubai bị hư hại. Ảnh: The Wall Street Journal.

Theo The Wall Street Journal, phi công này là Hamam al-Hammami, công dân Oman. Các nguồn được thông báo về cuộc điều tra cho biết đối tượng từng bị Oman cấm bay do những lo ngại liên quan quan điểm cực đoan, nhưng sau đó vẫn được Flydubai tuyển dụng.

ABC News đưa tin, khi còn là phi công tập sự của Oman Air năm 2024, al-Hammami bị phát hiện sở hữu các tài liệu cực đoan, sau đó bị đình chỉ bay 1 năm, nhưng vẫn được làm việc cho hãng ở vị trí hành chính. Các nhà điều tra hiện tập trung việc vì sao người này sau đó vẫn có thể được tuyển dụng và làm phi công cho Flydubai.

Một nguồn tin của CNN cho hay al-Hammami sinh tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), có cha là người Oman và mẹ là người Syria. Người này đã sống nhiều năm tại UAE. Một quan chức Israel cũng xác nhận quốc tịch Oman của nghi phạm.

Một quan chức Israel nói với CNN rằng nghi phạm mới làm việc cho Flydubai khoảng 8 tháng. Trước đó, đối tượng từng làm việc cho Royal Air Maroc. Hãng hàng không Morocco hiện chưa phản hồi về thông tin này.

UAE đang dẫn đầu cuộc điều tra. Bộ Ngoại giao UAE thông tin công tố viên trưởng đã thành lập một nhóm chuyên trách để xác định nguyên nhân và diễn biến vụ việc, đồng thời xem xét cả khả năng liên quan hoạt động khủng bố hoặc có sự chỉ đạo từ trước.

Nhà chức trách UAE cũng kêu gọi chỉ sử dụng thông tin đã được xác nhận chính thức và tránh suy đoán khi cuộc điều tra chưa kết thúc.

Cơ trưởng Flydubai kể lúc nhận ra máy bay đang lao xuống Trong cuộc gọi video với Thủ tướng Narendra Modi, cơ trưởng Smit Machchhar kể khoảnh khắc trọng thương, nằm trên sàn buồng lái nhưng vẫn cố mở cửa cứu mọi người.

Những câu hỏi về quy trình kiểm tra phi công

Vụ việc đang đặt ra câu hỏi về quá trình tuyển dụng, kiểm tra an ninh và chia sẻ thông tin giữa các hãng hàng không, cũng như các cơ quan quản lý của nhiều quốc gia.

Theo một cựu thành viên phi hành đoàn Flydubai được The Wall Street Journal dẫn lời, các phi công của hãng phải trải qua kiểm tra an ninh trước mỗi chuyến bay và khám sức khỏe ít nhất một lần mỗi năm. Flydubai cũng có bộ phận tâm lý nội bộ kiểm tra các cơ phó khi họ được thăng chức lên cơ trưởng.

Hiện chưa rõ al-Hammami đã trải qua những quy trình nào trước khi được Flydubai tuyển dụng và phân công bay trên tuyến tới Israel.

Sau sự cố, Israel cho biết sẽ tăng cường kiểm tra an ninh đối với các phi công bay vào nước này.

Một phút máy bay lao xuống hàng nghìn mét

Sự cố với chuyến bay FZ1073 (Boeing 737 MAX 8) hành trình Dubai - Tel Aviv xảy ra ngày 30/9, khi máy bay đang ở tốc độ cao hơn 10.000 m.

Theo dữ liệu theo dõi chuyến bay Flightradar24, khoảng 8h21 sáng (theo giờ Israel), máy bay bắt đầu thay đổi độ cao đột ngột và lao xuống hơn 14.000 feet, tương đương khoảng 4.300 m, trong chưa đầy 30 giây.

FlightRadar24 ghi nhận máy bay sau đó ngóc lên rồi tiếp tục mất độ cao mạnh lần thứ hai.

Chuyến bay FlyDubai 1073 trải qua cú mất độ cao đột ngột. Ảnh: Flightradar24.

Phân tích dữ liệu của nhóm OSINT thuộc India Today cho thấy phi cơ bay với tốc độ hạ độ cao lớn nhất khoảng 596 km/h khi ở độ cao 30.875 feet. Tại điểm thấp nhất, khoảng 16.600 feet, phi cơ thực hiện cú đổi hướng mạnh nhất từ tây sang đông bắc, ngay trước khi bắt đầu lấy lại độ cao.

Tốc độ mặt đất cao nhất được ghi nhận ở độ cao 16.850 feet, đạt 598 hải lý/giờ, tương đương 1.107 km/h. Đây là giai đoạn nguy hiểm nhất của chuyến bay.

Tuy nhiên, cần phân biệt tốc độ mặt đất với tốc độ của máy bay so với không khí. Chỉ riêng dữ liệu theo dõi công khai chưa đủ để xác định chính xác tốc độ khí động học mà máy bay đạt được hoặc liệu nó có vượt một giới hạn kết cấu cụ thể hay không.

ABC News dẫn lời chuyên gia hàng không và cựu Đại tá Không quân Mỹ Steve Ganyard rằng việc máy bay có thể phục hồi sau cú lao xuống ở tốc độ khoảng 600 dặm/giờ là điều “đáng kinh ngạc”.

Sự cố đã khiến chuyến bay FlyDubai FZ1073 phải rẽ hướng hạ cánh. Đồ họa: Google Earth, Flightradar24.

Theo ông, ở tốc độ như vậy, các bộ phận của máy bay có thể chịu lực khí động học rất lớn. Hình ảnh sau sự cố cho thấy phần bánh lái hướng ở đuôi máy bay bị hư hỏng hoặc mất một phần.

Ganyard cũng cảnh báo rằng quá trình kéo máy bay lên khỏi cú bổ nhào có thể tạo ra tải trọng lớn lên kết cấu. Theo ông, nếu máy bay chịu lực khoảng 4 G, nguy cơ hư hỏng kết cấu sẽ tăng đáng kể.

Thợ sửa ống nước kéo cần điều khiển

Trong lúc máy bay lao xuống, cơ trưởng Smit Machchhar, người bị thương trong vụ tấn công, đã mở được cửa buồng lái. Một nhóm hành khách sau đó chạy vào, khống chế nghi phạm và ngăn người này tiếp tục can thiệp vào máy bay.

Ông Netanyahu ôm chặt người thợ sửa ống nước điều khiển máy bay Văn phòng Thủ tướng Israel công bố video ghi lại cảnh ông Netanyahu đón và ôm chặt Yaniv Hayun tại sân bay Ben Gurion. "Tôi nhìn thấy anh và thấy một con sư tử - người anh hùng vĩ đại", ông Netanyahu xúc động nói với vị hành khách vẫn mặc chiếc áo dính đầy máu từ chuyến bay.

Yaniv Hayun, một thợ sửa ống nước người Israel, cho biết anh đã vào buồng lái và kéo cần điều khiển để giúp máy bay thoát khỏi tư thế lao xuống.

Hayun nói mình không có kinh nghiệm lái máy bay và chỉ nhớ những kiến thức từng xem trong chương trình truyền hình về điều tra tai nạn hàng không.

Yaniv Hayun, một trong những hành khách giúp khống chế nghi phạm trên chuyến bay FlyDubai, sau khi máy bay hạ cánh xuống sân bay quốc tế Ben Gurion ngày 30/9. Ảnh: Reuters.

“Tôi kéo cần điều khiển, chỉnh cho máy bay thẳng hơn một chút. Sau đó, tôi thấy hai cần điều khiển không có người cầm. Tôi từng xem chương trình ‘Điều tra chuyến bay’ và biết rằng mình phải kéo cần điều khiển lên”, Hayun kể.

Hai phi công dự bị đang có mặt trên khoang sau đó tiếp quản quyền điều khiển, phối hợp đưa máy bay tới Tabuk, Saudi Arabia, nơi phi cơ hạ cánh an toàn.

Ganyard gọi việc máy bay có thể được phục hồi sau khi chúi thẳng xuống đất ở tốc độ rất cao là “không thể tin được”.

Trong một cuộc phỏng vấn với ABC News, hành khách Shota Musaev kể rằng nghi phạm sau khi bị khống chế đã bị thương và nằm trên sàn bên ngoài buồng lái. Musaev cho biết người này nói mình là công dân Oman.

“Đối tượng nói: ‘Làm ơn hãy giết tôi, làm ơn hãy giết tôi’”, Musaev kể.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hôm 2/10 nói nghi phạm có dấu hiệu “cực đoan hóa” và cho rằng người này lên máy bay với ý định làm máy bay cùng toàn bộ hành khách rơi xuống. Tuy nhiên, đây là nhận định của phía Israel trong khi động cơ và toàn bộ diễn biến vụ việc đang được điều tra.

Cuộc điều tra hiện tập trung vào hai câu hỏi lớn: điều gì khiến một phi công từng bị đình chỉ bay vì lo ngại an ninh có thể tiếp tục trở lại buồng lái của máy bay thương mại, và chính xác điều gì đã xảy ra trong những giây ngắn ngủi khi FZ1073 lao xuống hàng nghìn mét.

Cận cảnh cơ trưởng Flydubai đổ gục trong buồng lái Tiếng la hét vang lên khi chiếc phi cơ bất ngờ mất độ cao. Trong buồng lái, cơ trưởng bị thương nặng do bị đồng nghiệp tấn công nhiều nhát dao lên đầu và tay nhưng vẫn cố rướn người bấm nút mở cửa để hành khách vào hỗ trợ khống chế người tấn công.