Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản sẽ tăng cường hỗ trợ Việt Nam phát triển trí tuệ nhân tạo

Trưởng đại diện JICA tại Việt Nam - ông Kobayashi Yosuke

Ngày 7/10, JICA tại Việt Nam tổ chức họp báo công bố kết quả hoạt động nửa cuối tài khóa 2025 và nửa đầu tài khóa 2026 (10/2025-9/2026).

Trưởng đại diện JICA tại Việt Nam Kobayashi Yosuke cho biết, tính đến đầu tháng 10/2026, JICA đang phối hợp chặt chẽ với các đối tác Việt Nam triển khai 12 dự án hợp tác vốn vay ODA, 11 dự án đầu tư tài chính khu vực tư nhân, 27 dự án hợp tác kỹ thuật, 5 dự án viện trợ không hoàn lại, 21 chương trình do các doanh nghiệp tư nhân Nhật Bản đề xuất và 18 chương trình Đối tác Phát triển.

Trưởng đại diện JICA tại Việt Nam Kobayashi Yosuke nhấn mạnh việc phát triển nguồn nhân lực tiếp tục là một trọng tâm trong hoạt động hợp tác của JICA tại Việt Nam.

JICA hiện phối hợp với hơn 20 trường đại học và viện nghiên cứu tại Việt Nam, trong đó có Trường Đại học Việt - Nhật, Đại học Cần Thơ và Đại học Bách khoa Hà Nội; đồng thời hợp tác với Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và Trung tâm Vũ trụ Việt Nam.

Trong thời gian tới, JICA sẽ tập trung vào các lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với tăng trưởng tương lai của Việt Nam như công nghệ vũ trụ, chất bán dẫn, AI và chuyển đổi số.

Một trọng tâm khác trong hợp tác của JICA là hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu.

QUY MÔ CAM KẾT VỐN BẰNG ĐỒNG YÊN TĂNG ĐÁNG KỂ

Tại phiên hỏi đáp trong khuôn khổ họp báo, chia sẻ về tình hình cam kết và giải ngân ODA trong giai đoạn từ tháng 10/2025 đến tháng 9/2026, ông Fukuda Chihiro, Phó Trưởng đại diện JICA Việt Nam phụ trách các dự án vốn vay cho biết, quy mô cam kết vốn vay bằng đồng Yên đã ghi nhận sự gia tăng đáng kể.

Cụ thể, JICA Việt Nam đã cam kết tổng cộng khoảng 89,2 tỷ Yên (tương đương 14.640,39 tỷ đồng) thông qua 3 dự án, bao gồm khoản vay 50 tỷ Yên (tương đương 8.206,5 tỷ đồng) hỗ trợ chương trình chuyển đổi xanh (ký tháng 3/2026) và hai dự án phát triển hạ tầng, nông thôn tại khu vực miền núi phía Bắc trị giá khoảng 39,3 tỷ Yên, tương đương 6.450,31 tỷ đồng (ký tháng 5/2026).

Toàn cảnh họp báo

Tập trung vào công nghệ số, năng lực doanh nghiệp nội, môi trường đầu tư và hạ tầng chiến lược, gói hỗ trợ mới của JICA sẽ góp phần hỗ trợ Việt Nam chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng mới.

JICA công bố gói hỗ trợ toàn diện hướng tới mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam

Ông Kobayashi Yosuke nhắc lại cột mốc tháng 7/2026 đánh dấu kỷ niệm 53 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Nhật Bản, thời điểm mà mức độ tin cậy giữa hai quốc gia đã đạt đến một tầm cao mới. Ông nhấn mạnh, JICA vinh dự được góp phần vun đắp lòng tin đó, với lực lượng nòng cốt là 40 tình nguyện viên và 31 chuyên gia dài hạn đang làm việc chặt chẽ cùng các đối tác Việt Nam trên cả nước.

Đánh giá về bối cảnh vĩ mô, Trưởng đại diện JICA nhận định Việt Nam đã bước sang một giai đoạn phát triển mới. Nếu như trước đây, tăng trưởng chủ yếu dựa vào các ngành sản xuất thâm dụng lao động và dòng vốn FDI, thì nay, để đạt mục tiêu quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam đang cần những động lực tăng trưởng mới.

BỐN TRỌNG TÂM CHIẾN LƯỢC CỦA JICA

Sự chuyển dịch này diễn ra trong bối cảnh toàn cầu biến động mạnh về an ninh kinh tế, chuỗi cung ứng, chuyển đổi năng lượng và sự trỗi dậy của công nghệ bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI). Nắm bắt nhu cầu đó, gói hỗ trợ của JICA được thiết kế xoay quanh 4 trọng tâm chiến lược, có tính bổ trợ chặt chẽ lẫn nhau:

Thứ nhất, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực. Xác định con người là trái tim của quá trình chuyển đổi, JICA tập trung hỗ trợ các lĩnh vực chiến lược như công nghệ vũ trụ, bán dẫn, AI và DX. Ông Kobayashi cho biết, JICA hiện đang trao đổi với Chính phủ Việt Nam về khả năng cung cấp một khoản vay chương trình mới dành riêng cho AI và chuyển đổi số.

Thứ hai, phát triển doanh nghiệp trong nước và hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. JICA định hướng hỗ trợ khối doanh nghiệp nội địa gia tăng giá trị và năng lực cạnh tranh thông qua đổi mới sáng tạo và nâng cấp công nghệ. Tính đến nay, thông qua chương trình Keieijuku, hơn 1.000 lãnh đạo doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam đã được đào tạo phương pháp quản trị kiểu Nhật.

Trên khía cạnh tài chính vĩ mô, Trưởng đại diện JICA bày tỏ sự tự hào khi cơ quan này đã cung cấp hỗ trợ kỹ thuật trong nhiều năm, góp phần giúp thị trường chứng khoán Việt Nam đón nhận những tác động tích cực từ triển vọng được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi hạng hai.

Đặc biệt, trong bối cảnh an ninh năng lượng được đề cao, JICA sẽ sớm triển khai một nghiên cứu khảo sát nhằm hỗ trợ Việt Nam tăng cường dự trữ dầu khí chiến lược.

Thứ ba, cải thiện môi trường đầu tư. Để đáp ứng yêu cầu về sự minh bạch và khả năng dự đoán từ các nhà đầu tư, JICA tiếp tục hỗ trợ Việt Nam xây dựng và thực thi các thể chế, chính sách quan trọng. Trọng tâm hợp tác bao gồm hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách thuế, và đổi mới mô hình quản trị (như triển khai chính quyền địa phương hai cấp).

Đối với lĩnh vực sở hữu trí tuệ, sau khi tập trung vào bảo hộ nhãn hiệu, JICA đang chuẩn bị cho khả năng mở rộng hỗ trợ sang lĩnh vực bảo hộ quyền tác giả trong tương lai.

Thứ tư, phát triển hạ tầng chiến lược. Đây được xem là nền tảng cốt lõi để triển khai hiệu quả ba trụ cột trên, với điểm nhấn đặc biệt là mục tiêu "chuyển giao công nghệ" từ Nhật Bản nhằm tăng cường năng lực công nghiệp dài hạn cho Việt Nam.

Tại phiên hỏi đáp trong khuôn khổ họp báo, nói về tình hình cam kết và giải ngân ODA trong giai đoạn từ tháng 10/2025 đến tháng 9/2026, ông Fukuda Chihiro, Phó Trưởng đại diện JICA Việt Nam phụ trách các dự án vốn vay cho biết, quy mô cam kết vốn vay bằng đồng Yên đã ghi nhận sự gia tăng đáng kể.

Cụ thể, JICA Việt Nam đã cam kết tổng cộng khoảng 89,2 tỷ Yên (tương đương 14.640,39 tỷ đồng) thông qua 3 dự án, bao gồm khoản vay 50 tỷ Yên (tương đương 8.206,5 tỷ đồng) hỗ trợ chương trình chuyển đổi xanh (ký tháng 3/2026) và hai dự án phát triển hạ tầng, nông thôn tại khu vực miền núi phía Bắc trị giá khoảng 39,3 tỷ Yên, tương đương 6.450,31 tỷ đồng (ký tháng 5/2026).

Đánh giá nhu cầu vốn cho hạ tầng của Việt Nam vẫn rất lớn, ông Fukuda Chihiro kỳ vọng JICA Việt Nam sẽ duy trì mức cam kết vốn vay mới trên 100 tỷ Yên (tương đương 16.413 tỷ đồng) mỗi năm trong tương lai.