Cõi an thường trong hội họa của Nguyễn Hoài Hương
Có những người dù qua bao miền đất, trải qua bao đổi thay, vẫn giữ trong lòng một nơi chốn để trở về. Nơi ấy có thể là mái nhà, khoảng vườn nhỏ, hay chỉ là vài hình ảnh sót lại ở ký ức. Với Nguyễn Hoài Hương, hội họa là nơi gìn giữ những điều thiêng liêng đó, để chúng tiếp tục sống trong tâm trí và dần trở thành một cõi riêng.

Công chúng chiêm ngưỡng tác phẩm tại triển lãm "Thu an thường".
Dùng sơn mài để vẽ những điều bình dị
Kéo dài từ ngày 19-28/11 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, triển lãm cá nhân "Thu an thường" của Nguyễn Hoài Hương giới thiệu đến công chúng hơn 50 bức tranh sơn mài được họa sĩ sáng tác và tuyển chọn công phu.
Sinh ra ở Hải Phòng, rồi lớn lên, học tập và gắn bó với đời sống nghệ thuật phương nam, Nguyễn Hoài Hương mang trong mình những trải nghiệm của cả hai miền. Ở anh, có sự kỹ lưỡng, tinh tế và cả nét hào sảng, cởi mở. Những sắc thái ấy hòa quyện tự nhiên trong cách Hoài Hương trò chuyện, trong thái độ làm nghề và cả trong thế giới hội họa mà anh bền bỉ vun đắp.
Được đào tạo chuyên ngành sơn dầu tại Trường đại học Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, nhưng rồi, Hoài Hương lại tìm thấy sự gắn bó với sơn mài. Cuộc gặp gỡ với chất liệu này đã mở ra cho anh một hướng đi mới, nơi những tìm tòi tạo hình có thể đối thoại với chiều sâu của chất liệu truyền thống. Từ nền tảng đã học, anh bước vào sơn mài bằng sự tò mò, lòng yêu thích và mong muốn tìm được cách biểu đạt phù hợp với mình.
Họa sĩ Nguyễn Hoài Hương cho biết: "Tôi chọn sơn mài bởi đó là chất liệu truyền thống của người Việt. Tôi muốn thử một cách nhìn khác trên những thành phần vốn đã quen thuộc: vóc, vỏ trứng, then, son, vàng, bạc… Qua xử lý, chúng hiện lên với một diện mạo tươi sáng, giàu sinh khí. Vẻ óng ánh, độ sâu của mặt tranh và những tương quan màu sắc cùng góp phần tạo nên cảm giác vừa rực rỡ, vừa gần gũi".

Họa sĩ Nguyễn Hoài Hương.
"Không phải riêng tôi mà có lẽ tất cả các họa sĩ khi đã thấy được cái sâu thẳm của chất sơn mài đều không thể... dứt ra được. Với sơn mài, bạn chẳng thể vẽ nhanh mà cần thật chậm rãi, kiên trì mài từ lớp này đến lớp kia. Và cảm xúc con người, vì thế, cũng dần dịu lại trong từng khoảnh khắc", họa sĩ chia sẻ về tình yêu với sơn mài.
Làng quê, cổng xóm, mái nhà, cây cầu, hoa sen và những điều rất giản dị thường ngày, từ lâu, đã trở đi trở lại trong tranh của Nguyễn Hoài Hương. Qua việc lựa chọn và sắp đặt, chúng được đưa về gần nhau trong một không gian mang nhịp điệu riêng.
Có hình ảnh còn rõ dáng vẻ ban đầu, có hình ảnh đã được giản lược, chuyển hóa thành mảng và nét. Ký ức, nhờ vậy, có thêm một đời sống trong hội họa, mang theo cả những rung động của người vẽ ở hiện tại.
Không phải riêng tôi mà có lẽ tất cả các họa sĩ khi đã thấy được cái sâu thẳm của chất sơn mài đều không thể... dứt ra được. Với sơn mài, bạn chẳng thể vẽ nhanh mà cần thật chậm rãi, kiên trì mài từ lớp này đến lớp kia. Và cảm xúc con người, vì thế, cũng dần dịu lại trong từng khoảnh khắc.
Họa sĩ Nguyễn Hoài Hương
Ở "Thu an thường", những quãng màu sáng, những mảng hình đan cài, những nhịp chuyển động trong bố cục khiến bề mặt tranh luôn có sự ngân nga. Ánh sắc của vàng, bạc, vỏ trứng khi ẩn, khi hiện giữa các lớp màu, tạo những điểm dừng cho mắt nhìn.
Dường như, nét hấp dẫn trong tranh sơn mài Hoài Hương có lẽ nằm ở cách anh đưa niềm vui sống vào chất liệu sáng tác. Và người xem bị thu hút bởi tổng thể từ xa, rồi muốn đến gần hơn để quan sát những biến chuyển trên bề mặt bức tranh.
"Sự đặc biệt trong tranh không đến từ chất liệu vỏ trứng, then, son, vàng hay bạc... Bởi lẽ, tất cả đều chỉ là phương tiện. Bảng màu là như nhau, nhưng vẽ điều gì, vẽ như thế nào lại đến từ cảm tính, từ sâu thẳm bên trong nội tâm mỗi họa sĩ", Nguyễn Hoài Hương cho hay.
Hội họa của Hoài Hương như một bản nhạc không lời
Mang cõi an thường của mình ra Hà Nội trong tiết trời thu, Hoài Hương dường như mang theo cả sắc màu của ký ức, hơi ấm của miền đất anh đã gắn bó và niềm vui được tiếp tục làm nghề.
Họa sĩ Hoài Hương thổ lộ: "An thường chỉ những điều bình dị trong đời sống thường nhật. Nghe giản dị, nhưng để sống được với điều ấy hẳn cần một quá trình tự nhìn lại mình. Giữa những công việc, những mối bận tâm và những cuộc gặp nối tiếp nhau, dành được thời gian cho điều mình yêu thích đôi khi cũng đã là một lựa chọn đáng kể".

"Thu qua" của Nguyễn Hoài Hương, sáng tác năm 2022.
Nhạc sĩ Dương Thụ nhận định: "Hội họa của Hoài Hương là hội họa của con mắt, cái khoái cảm của con mắt, giống như một bản nhạc không lời, nghe không phải để hiểu mà nghe để thư giãn, để sự bình yên. Hoài Hương được đào tạo bài bản nhưng không quá quan tâm đến hội họa cổ điển và các trường phái hội họa hiện đại, không muốn làm gì khác người, không cao đạo, không lớn tiếng mà trung thành với những gì mình thích, đúng ngoại hình của anh, im lặng làm việc".
Tranh sơn mài của Hoài Hương lộng lẫy, rực rỡ nhưng không phải cái lộng lẫy vàng son cổ điển, mà tươi mới với bảng màu không thường thấy trong các sơn mài truyền thống: màu tím Huế, màu xanh dương, xanh lá cây, màu nâu đất nhạt và màu vàng chanh... tất cả cô đọng mà không quá bóng bẩy.
Hội họa của Hoài Hương là hội họa của con mắt, cái khoái cảm của con mắt, giống như một bản nhạc không lời, nghe không phải để hiểu mà nghe để thư giãn, bình yên.
Nhạc sĩ Dương Thụ
Ngắm tranh của họa sĩ Hoài Hương, từ một mái nhà, một nhành sen hay một cây cầu trong tác phẩm đều có thể khơi lên ở người xem một liên tưởng riêng. Từ cõi riêng của người vẽ, tác phẩm mở ra những cuộc trò chuyện âm thầm với công chúng thưởng lãm.
"Họa sĩ Hoài Hương đã có một gia sản đáng nể về hội họa và thiết kế mang chữ ký của riêng mình, chữ ký của một họa sĩ Việt Nam hiện đại biết tiếp nhận vẻ đẹp mỹ thuật truyền thống, để tạo ra vẻ đẹp rất riêng mà không quá lạ lẫm với công chúng", nhạc sĩ Dương Thụ cho biết thêm.
Thông qua triển lãm "Thu an thường", họa sĩ Hoài Hương mong muốn có thể đưa người xem trở về miền ký ức thân thuộc, nơi có mái nhà, khoảng vườn và những hình ảnh bình dị của quê hương... tất cả đều được tái hiện qua ngôn ngữ sơn mài giàu tính trang trí, giữa không gian mang sắc thái phi thực.
Sau tất cả, nghệ thuật đôi khi chạm đến trái tim con người từ những điều rất nhỏ: một sắc màu làm lòng dịu lại, một hình ảnh khiến ta nhớ nhà, một mặt tranh giữ chân ta lâu hơn dự định. Từ những rung động ấy, người ta nhận ra mình vẫn còn tha thiết với cuộc sống thường ngày.
Từ những rung cảm với những dáng hình gần gũi và thân thuộc, đến trừu tượng giàu tính biểu hiện, người xem luôn thấy màu sơn ta ánh lên lộng lẫy và thấy hình ảnh Việt Nam thấm đều qua từng thớ vóc, đường nét sơn mài, mỗi tác phẩm là tấm lòng thành kính, là sự nghiêng mình của họa sĩ Hoài Hương đối với những điều rực rỡ, vàng son của quá khứ.
Triển lãm "Thu an thường" mở cửa đến hết ngày 28/11 tại tầng 1, nhà B, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, 66 Nguyễn Thái Học, Ba Đình, Hà Nội.


