Cơn sốt AI 'hút cạn' chip nhớ, đẩy đồ điện tử và xe hơi vào thảm cảnh

Theo nhiều lãnh đạo trong ngành, tình trạng thiếu hụt chip nhớ dự kiến sẽ kéo dài suốt năm nay và có thể lan sang năm 2027. Các phân khúc chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là điện tử tiêu dùng bình dân và tầm trung, bao gồm tivi, bộ giải mã tín hiệu (set-top box), bộ định tuyến gia đình, máy tính bảng giá rẻ, điện thoại thông minh và PC, cùng với ngành công nghiệp ô tô.

Thực tế tàn khốc của hàng điện tử tiêu dùng

Theo Nikkei, cuối năm ngoái, các nhà sản xuất PC và đồ điện tử đã phải cử nhân viên đến tận trụ sở của hai gã khổng lồ chip nhớ SK Hynix và Samsung Electronics để xin thêm nguồn cung. Tuy nhiên, những nỗ lực này phần lớn là vô ích.

Các nhà sản xuất chip hàng đầu đang dồn toàn bộ năng lực sản xuất cho các đại gia AI và các nhà cung cấp dịch vụ đám mây rủng rỉnh tiền mặt, những đơn vị sẵn sàng trả giá cao ngất ngưởng cho bộ nhớ băng thông cao (HBM) và các sản phẩm tiên tiến khác. Trong khi đó, các nhà sản xuất điện tử tiêu dùng nhạy cảm về giá bị gạt sang bên lề.

"Khi nhu cầu từ các nhà phát triển chip AI như Nvidia và các đối thủ đã lớn gấp nhiều lần so với phần còn lại, các nhà sản xuất bộ nhớ đơn giản là không còn đủ năng lực để quan tâm đến khách hàng thương hiệu nhỏ hơn", một quản lý tại hãng chip nhớ chia sẻ với Nikkei Asia.

Vị này nhấn mạnh thêm: "Điều này đặc biệt đúng với những khách hàng từng ép giá tàn bạo và cắt giảm đơn hàng trong vài năm qua khi thị trường ảm đạm. Đó là một thực tế tàn khốc, nhưng mối quan hệ với nhà cung cấp rất quan trọng trong những lúc nguy cấp".

Một con chip nhớ của Samsung. Ảnh: Bloomberg

P.S. Pua, CEO của Phison Electronics (hãng phát triển chip điều khiển bộ nhớ flash NAND lớn), cảnh báo tình hình sẽ còn khó khăn hơn. Ông dự báo giá bộ nhớ flash NAND sẽ tiếp tục tăng mạnh trong năm 2026.

"Nhiều nhà sản xuất điện tử tiêu dùng không thể chịu nổi mức tăng giá đó. TV sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, các sản phẩm như set-top box cũng vậy. Tổng lượng xuất xưởng chắc chắn sẽ giảm", ông Pua nhận định.

Để đối phó, một số hãng PC đang thiết kế các mẫu máy giá rẻ với nhiều khe cắm bộ nhớ hơn để khách hàng tự nâng cấp sau này. Số khác cảnh báo đối tác phân phối rằng giá bán buộc phải tăng.

Đáng chú ý, các giám đốc điều hành tiết lộ một biện pháp "sáng tạo" nhưng đầy rủi ro: tháo chip nhớ từ các thiết bị tồn kho đang nằm trong kho để tái sử dụng.

"Cách này chủ yếu dùng cho hàng điện tử giá rẻ, không đòi hỏi chất lượng bộ nhớ hay độ bền cao nhất", một quản lý chuỗi cung ứng PC cho biết. "Một số hãng đang thu mua lại thiết bị tồn kho, tháo chip nhớ và gắn sang bo mạch khác. Đây là cách để tận dụng linh kiện và có thêm nguồn cung".

Lời cảnh báo cho người tiêu dùng

Một lãnh đạo tại nhà cung cấp linh kiện Nhật Bản cảnh báo người tiêu dùng: "Nếu muốn mua bất kỳ hàng tiêu dùng nào, PC hay smartphone... hãy mua ngay bây giờ, vì chắc chắn tất cả sẽ tăng giá". Ông cho biết tỷ lệ chi phí chip nhớ trong bảng kê nguyên vật liệu (BoM) của một chiếc PC trung bình đã tăng từ mức 15% lên gần 40%.

Thực tế giá đã tăng. Mẫu laptop cao cấp mới nhất của LG Electronics, LG Gram Pro AI 2026, hiện có giá 3,4 triệu won (2.300 USD), tăng hơn 40% so với một năm trước.

Nhiều nhà cung cấp smartphone Trung Quốc như Xiaomi, Oppo và Vivo đã cắt giảm dự báo xuất xưởng năm 2026 khoảng 10-15% so với năm 2025. Một nguồn tin tiết lộ nội bộ Xiaomi dự báo lượng xuất xưởng sẽ giảm 5% trong năm nay do thiếu bộ nhớ và tâm lý thị trường ảm đạm.

Giá NAND toàn cầu tăng mạnh từ nửa sau năm 2025. Nguồn: Omdia

Ngay cả Samsung Electronics, nhà sản xuất smartphone lớn nhất thế giới, cũng không miễn nhiễm dù bản thân là một ông lớn ngành chip. CEO T.M. Roh thừa nhận tại CES Las Vegas rằng ông cảm thấy áp lực khi giá bộ nhớ tăng đe dọa đến lượng xuất xưởng của Samsung.

Các nhà sản xuất ô tô thậm chí còn bi đát hơn. Một quản lý chuỗi cung ứng cho biết: "Các hãng chip nhớ không còn thời gian và công suất để đáp ứng các đơn hàng nhỏ lẻ hay hỗ trợ các quy trình kiểm định phức tạp của ngành xe hơi nữa".

Cú sốc giá DDR4: Tăng hơn 2.300%

Tác động tồi tệ nhất rơi vào các thiết bị tầm trung và giá rẻ vẫn sử dụng công nghệ DRAM đời cũ (DDR4 và LPDDR4). Các hãng lớn như Samsung, SK Hynix và Micron đang dần loại bỏ dây chuyền DDR4 để tập trung cho chip AI tiên tiến.

Cú sốc kép này đẩy giá lên mức "điên rồ": Theo TrendForce, tính đến giữa tháng 1, giá giao ngay trung bình của DDR4 16GB đã tăng 2.352% so với cùng kỳ năm ngoái; bản 8GB tăng 1.873%. Ngay cả giá hợp đồng dài hạn cũng đã tăng 60% năm ngoái và dự kiến tăng tiếp 100% trong năm 2026.

Với bộ nhớ flash NAND (dùng để lưu trữ dữ liệu), giá dự kiến tăng 120% trong quý I/2026 so với cùng kỳ năm trước, theo dữ liệu từ Omdia. Claire Wen, nhà phân tích chính tại Omdia, cho biết: "Trong một số trường hợp, ngay cả khi bạn có tiền, đơn giản là không có hàng để mua. Điều này đặc biệt đúng trong thị trường SSD tiêu dùng".

Trong bối cảnh thị trường hỗn loạn, ba ông lớn chip nhớ (Micron, SK Hynix, Samsung) đã áp dụng quy trình thẩm định khách hàng gắt gao hơn để ngăn chặn đầu cơ tích trữ.

Bất chấp sự phiền toái cho khách hàng, lợi nhuận của các hãng chip đang bùng nổ. Biên lợi nhuận ròng của SK Hynix vọt lên 52% trong quý III/2025. Samsung báo lãi hoạt động quý IV/2025 tăng gấp ba và thưởng nhân viên bán dẫn tới 47% lương năm. Ngay cả hãng nhỏ hơn là Nanya Technology cũng báo lãi ròng 36,8%, thoát cảnh thua lỗ.

Anthony Peter Bonadero, Chủ tịch Compal Electronics, kết luận: "Đây thực sự là một siêu chu kỳ mà chúng ta chưa từng thấy trước đây. Xu hướng giá cả biến động và nguồn cung hạn chế có thể kéo dài ít nhất đến năm 2027. Người dùng sẽ có xu hướng giữ lại thiết bị cũ lâu hơn thay vì nâng cấp".

(Theo Nikkei)

Du Lam