Công bố 3 kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa công bố Kịch bản biến đổi khí hậu (BĐKH) cho Việt Nam phiên bản cập nhật năm 2025. Đây là cơ sở khoa học quan trọng phục vụ công tác quản lý, hoạch định chính sách, lập quy hoạch, đánh giá rủi ro và xây dựng các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu tại Việt Nam.

Phiên bản năm 2025 kế thừa kết quả từ các kịch bản trước, đồng thời cập nhật những thành tựu nghiên cứu mới của Ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC), góp phần cung cấp thông tin chuyên sâu để các bộ, ngành và địa phương chủ động xây dựng phương án ứng phó phù hợp.

Theo PGS.TS. Phạm Thị Thanh Ngà, Viện trưởng Viện Khoa học Khí tượng thủy văn, Môi trường và Biển, phiên bản cập nhật năm 2025 có nhiều điểm mới về nội dung và cấu trúc, gồm 8 chương cùng các phụ lục chuyên sâu.

Đáng chú ý, kịch bản lần này bổ sung các nội dung về khí hậu đô thị, biến đổi khí hậu theo mức độ nóng lên toàn cầu, đánh giá nguy cơ ngập và hướng dẫn khai thác, sử dụng thông tin. Những cập nhật này giúp nâng cao tính chi tiết và khả năng ứng dụng của kịch bản trong thực tiễn.

Ba kịch bản phát thải và phát triển kinh tế - xã hội

Kịch bản biến đổi khí hậu năm 2025 lựa chọn ba kịch bản chính, tương ứng với các mức phát thải khí nhà kính và xu hướng phát triển kinh tế - xã hội khác nhau.

Kịch bản phát thải thấp (SSP1-2.6): Gắn với định hướng phát triển bền vững, thực hiện các biện pháp giảm mạnh phát thải khí nhà kính, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0.

Kịch bản phát thải trung bình (SSP2-4.5): Phản ánh xu hướng phát triển kinh tế - xã hội và việc triển khai các chính sách giảm nhẹ phát thải khí nhà kính ở mức trung bình.

Kịch bản phát thải cao (SSP3-7.0): Phản ánh xu hướng phát thải cao trong điều kiện thiếu các chính sách ứng phó với biến đổi khí hậu bổ sung đủ mạnh.

Trên cơ sở ba kịch bản này và các ngưỡng nóng lên toàn cầu, các nhà khoa học đưa ra dự tính về những thay đổi của nhiệt độ, lượng mưa, số ngày nắng nóng, rét đậm, rét hại, hạn hán và mực nước biển dâng. Đây là những thông tin quan trọng để nhận diện nguy cơ và đánh giá mức độ tác động của biến đổi khí hậu đối với từng khu vực.

Nắng nóng gia tăng, rét đậm và rét hại có xu hướng giảm

Theo kết quả dự tính, nhiệt độ tối cao tại Việt Nam tiếp tục có xu hướng gia tăng theo mức độ nóng lên toàn cầu.

Ở ngưỡng nóng lên toàn cầu 1,5°C, nhiệt độ tối cao được dự tính tăng phổ biến từ 1 - 1,5°C. Khi nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng 4°C, mức tăng nhiệt độ tối cao tại Việt Nam có thể đạt 3 - 4°C.

Cùng với nhiệt độ tăng, số ngày nắng nóng trên 35°C cũng được dự tính gia tăng đáng kể. Ở ngưỡng nóng lên toàn cầu 1,5°C, số ngày nắng nóng có thể tăng thêm 10 - 30 ngày. Khi mức nóng lên đạt 3 - 4°C, số ngày nắng nóng tăng khoảng 30 - 50 ngày, thậm chí vượt 50 ngày/năm tại nhiều khu vực thuộc Trung Bộ và Nam Bộ.

Trái ngược với xu hướng nắng nóng gia tăng, số ngày rét đậm, rét hại có xu hướng giảm rõ rệt, đặc biệt tại khu vực Bắc Bộ. Ở ngưỡng nóng lên toàn cầu 3°C, số ngày rét đậm, rét hại được dự tính giảm 20 - 30 ngày; mức giảm có thể lên tới 30 - 40 ngày khi ngưỡng nóng lên đạt 4°C.

Đối với hạn hán, các kết quả dự tính cho thấy sự khác biệt giữa các vùng. Trong khoảng ngưỡng nóng lên toàn cầu từ 1,5 - 4°C, hạn hán tại Bắc Bộ có xu hướng gia tăng cả về tần suất và cường độ, trong khi khu vực phía Nam có xu hướng giảm nhẹ.

Lượng mưa cũng được dự tính biến đổi không đồng đều theo mùa và khu vực. Đáng chú ý, trong mùa xuân, lượng mưa có xu hướng giảm trên phần lớn diện tích cả nước.

Những kết quả này cho thấy tác động của biến đổi khí hậu không diễn ra giống nhau giữa các vùng, đòi hỏi việc xây dựng giải pháp thích ứng phải căn cứ vào đặc điểm khí hậu và điều kiện thực tế của từng địa phương.

Một trong những nội dung đáng chú ý của kịch bản cập nhật năm 2025 là dự tính về xu thế nước biển dâng trong những thập kỷ tới.

Theo đó, đến năm 2100, mức nước biển dâng trung bình được dự tính khoảng 46,1 cm theo kịch bản phát thải thấp và 63,7 cm theo kịch bản phát thải cao.

Tại một số khu vực ven biển và hải đảo, số liệu trong bản thảo kịch bản cho thấy mức nước biển dâng trung vị đến cuối thế kỷ có sự khác biệt. Cụ thể, khu vực Quảng Ninh được dự tính đạt 60,2 cm; Cà Mau 64,3 cm; quần đảo Hoàng Sa 63,7 cm và quần đảo Trường Sa 67,4 cm.