Công bố Lệnh của Chủ tịch nước về 12 luật mới

Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước, Trợ lý Chủ tịch nước Cấn Đình Tài chủ trì họp báo.

12 luật bao gồm: Luật Báo chí; Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Giáo dục; Luật Giáo dục nghề nghiệp; Luật Giáo dục đại học; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo; Luật Phục hồi, phá sản; Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điều ước quốc tế; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và khoáng sản; Luật Bảo hiểm tiền gửi.

Quang cảnh họp báo. Ảnh: Đức Tuân

Thứ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy cho biết, Luật Báo chí được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 10-12-2025 với sự đồng thuận cao, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2026. Tuy nhiên, một số quy định sẽ áp dụng sớm hơn.

Cụ thể, quy định người làm việc tại tạp chí khoa học không thuộc đối tượng xét cấp thẻ nhà báo và thời hạn sử dụng thẻ nhà báo sẽ có hiệu lực từ ngày 1-1. Trong khi đó, quy định điều kiện xét cấp thẻ lần đầu phải qua lớp bồi dưỡng nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp sẽ có hiệu lực từ ngày 1-1-2027.

Theo Thứ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy, Luật Báo chí 2025 bảo đảm các nguyên tắc lãnh đạo của Đảng, nhấn mạnh báo chí là "phương tiện thông tin, công cụ tuyên truyền, vũ khí tư tưởng quan trọng của Đảng và Nhà nước", đồng thời là "diễn đàn của nhân dân".

Báo chí phải hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, trong khuôn khổ pháp luật, phát triển song hành với quản lý chặt chẽ. Luật đảm bảo quyền tự do báo chí và tự do ngôn luận trên báo chí của công dân theo Hiến pháp nhưng nghiêm cấm lạm dụng để xâm phạm lợi ích quốc gia, quyền lợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Mục tiêu lớn là xây dựng nền báo chí "chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại" theo định hướng Đại hội XIII của Đảng, tháo gỡ nút thắt từ Luật Báo chí 2016, giúp báo chí Việt Nam - với bề dày hơn 100 năm tiếp tục phát triển mạnh mẽ.

Luật bổ sung quy định về nguồn thu mới của cơ quan báo chí từ bán quyền đọc, nghe, xem và cho phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí; thu từ hoạt động tài chính và phần vốn góp vào doanh nghiệp (nếu có); thu từ cung cấp dịch vụ sự nghiệp công được giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu; từ thực hiện nhiệm vụ, chương trình, đề án, dự án do cấp có thẩm quyền giao, phê duyệt hay từ người có nhu cầu đăng bài nghiên cứu khoa học.

Cùng với đó, Luật cũng sửa đổi, bổ sung quy định cơ quan phát thanh, truyền hình được xuất khẩu nội dung phát thanh, truyền hình và cơ quan báo chí được nhập khẩu báo chí in. Chính phủ được giao quy định điều kiện cấp phép cơ sở kinh doanh dịch vụ phát hành báo chí nhập khẩu, đảm bảo minh bạch, thúc đẩy các cơ quan báo chí, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ phát hành báo chí nhập khẩu. Nhà nước giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu và hỗ trợ cước vận chuyển, chi phí đăng tải, truyền dẫn, phát sóng để báo chí phục vụ nhiệm vụ chính trị, an ninh, quốc phòng, văn hóa, truyền thông chính sách và các nhiệm vụ trọng yếu khác…

Cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện có nhiều loại hình báo chí, cơ quan báo chí trực thuộc; có cơ chế đặc thù về tài chính; được thành lập phù hợp với Chiến lược phát triển và quản lý hệ thống báo chí được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Cơ quan báo và phát thanh, truyền hình thuộc tỉnh ủy, thành ủy có nhiều loại hình báo chí, sản phẩm báo chí. Cơ quan tạp chí khoa học được xuất bản nhiều tạp chí khoa học, góp phần đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia theo tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị.

Luật giao Chính phủ quy định chi tiết điều kiện cấp giấy phép hoạt động báo chí đối với các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp để quản lý chặt chẽ hoạt động tạp chí thuộc tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, nâng cao hiệu quả hoạt động.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng gồm 2 điều, nhằm bảo đảm thể chế hóa chủ trương, chính sách của Đảng về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; khắc phục những hạn chế, bất cập của pháp luật về phòng, chống tham nhũng...

Đáng chú ý, Luật sửa đổi, bổ sung quy định về tiêu chí đánh giá công tác phòng, chống tham nhũng theo hướng, quy định chung về các nội dung đánh giá cho phù hợp với chức năng quản lý nhà nước của các bộ, ngành, địa phương.

Luật giao Chính phủ quy định các tiêu chí đánh giá nhằm bảo đảm tính chủ động và tính chịu trách nhiệm của các Bộ, UBND cấp tỉnh về công tác phòng, chống tham nhũng. Đồng thời, Luật sửa đổi, bổ sung quy định về giá trị tài sản, mức thu nhập phải kê khai và kê khai bổ sung để phù hợp với điều kiện thực tế hiện nay. Theo đó, giá trị mỗi loại tài sản phải kê khai là từ 150 triệu đồng trở lên và giá trị tài sản, thu nhập phải kê khai bổ sung là từ 1 tỷ đồng trở lên.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo gồm 4 điều. Luật bổ sung nhiều quy định quan trọng như bổ sung quy định về tiếp công dân trực tuyến; tạm đình chỉ, đình chỉ giải quyết khiếu nại; rút một phần nội dung khiếu nại; cho phép tiếp tục giải quyết khi người khiếu nại không dự đối thoại; bổ sung nguyên tắc xác định thẩm quyền giải quyết tố cáo trong các trường hợp chưa được Luật điều chỉnh.

Luật quy định rõ hơn trách nhiệm của chủ tịch UBND cấp xã, cấp tỉnh và các cơ quan quản lý nhà nước không tổ chức thanh tra trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; bổ sung quy định về ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ cho Tổng Thanh tra Chính phủ trong việc giải quyết tố cáo; hoàn thiện cơ chế theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận nội dung tố cáo; quy định chấm dứt bảo vệ khi người được bảo vệ cố ý không thực hiện nghĩa vụ đã quy định...

Hai luật trên có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1-7-2026.

Có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1-3-2026, Luật Phục hồi, phá sản gồm 8 chương, 88 điều. Việc xây dựng Luật nhằm sửa đổi, bổ sung các quy định còn vướng mắc, bất cập trong thực tiễn; tháo gỡ những điểm nghẽn trong giải quyết vụ việc phá sản; tạo hành lang pháp lý thuận lợi để doanh nghiệp, hợp tác xã phục hồi hoạt động sản xuất, kinh doanh; tuyên bố phá sản và thanh lý kịp thời những doanh nghiệp, hợp tác xã không còn khả năng phục hồi; khơi thông nguồn lực, góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, phù hợp với thông lệ quốc tế và điều kiện của Việt Nam.

Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Giáo dục gồm 2 điều. Luật đã thể chế hóa hàng loạt định hướng lớn của Đảng về phát triển giáo dục.

Cụ thể, Luật xác định giáo dục trung học cơ sở là giáo dục bắt buộc và thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 3 đến 6 tuổi; quy định về hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong giáo dục, trong đó Nhà nước có chính sách khuyến khích ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo có kiểm soát, thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục và đào tạo.

Đáng chú ý, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục quy định Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định một bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông thống nhất toàn quốc và Chính phủ quy định lộ trình miễn phí sách giáo khoa, bảo đảm tính chuẩn mực, ổn định và công bằng trong tiếp cận sách giáo khoa; hoàn thiện chính sách học bổng cho người học, trong đó có việc thành lập Quỹ học bổng quốc gia; đổi mới mô hình trường năng khiếu; bổ sung loại hình trường phổ thông nội trú...

Luật Giáo dục nghề nghiệp gồm 9 chương, 45 điều. Việc xây dựng Luật nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng, hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo đảm hệ thống pháp luật về giáo dục nghề nghiệp đồng bộ, thống nhất, phù hợp với bối cảnh phát triển mới của đất nước và yêu cầu hội nhập quốc tế để tạo chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả của giáo dục nghề nghiệp đáp ứng nhu cầu của người học, thị trường lao động; yêu cầu về trình độ, kỹ năng nghề nghiệp trong khu vực ASEAN và hội nhập quốc tế; đủ khả năng đáp ứng yêu cầu nhân lực cho phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực có kỹ năng nghề cao, thực hiện tốt các đột phá chiến lược cho phát triển đất nước.

Luật Giáo dục đại học bảo đảm quyền tự chủ thực chất của cơ sở giáo dục đại học gắn với trách nhiệm giải trình, tự chủ không phụ thuộc vào mức độ tài chính. Luật tạo nền tảng đổi mới quản trị đại học, đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao, thúc đẩy việc gắn kết đào tạo với nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế của đất nước trong giai đoạn phát triển mới.

Đây là đạo luật quan trọng nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho phát triển giáo dục đại học trong giai đoạn mới; thể chế hóa kịp thời các chủ trương lớn của Đảng về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đặc biệt là Nghị quyết số 71-NQ/TƯ của Bộ Chính trị.

Cả 3 luật trên có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1-1-2026.

Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1-1-2026. Việc xây dựng Luật nhằm xây dựng Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế theo mô hình đặc thù thuộc hệ thống Tòa án nhân dân, được tổ chức theo mô hình hiện đại, chuyên nghiệp, tiên tiến, phù hợp với chuẩn mực, thông lệ quốc tế, có chức năng giải quyết vụ việc về đầu tư, kinh doanh tại Trung tâm tài chính quốc tế.

Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế có tổ chức bộ máy phù hợp; thủ tục tố tụng linh hoạt, hiệu quả, minh bạch, tin cậy; đội ngũ Thẩm phán chuyên nghiệp, uy tín ngang tầm quốc tế, đáp ứng yêu cầu giải quyết các vụ việc. Đồng thời, tạo cơ chế giải quyết tranh chấp đặc thù, vượt trội, công bằng, hiệu lực, hiệu quả tương thích với chuẩn mực và thông lệ quốc tế, phù hợp với điều kiện của Việt Nam nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, lợi ích của quốc gia, thu hút tranh chấp được giải quyết tại Tòa án chuyên biệt...

Cũng có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1-1-2026 tới, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điều ước quốc tế sửa đổi, bổ sung là: Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao, Kiểm toán Nhà nước, bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ (cơ quan đề xuất), căn cứ vào nhiệm vụ, quyền hạn của mình, yêu cầu hợp tác quốc tế, đề xuất với Thủ tướng Chính phủ để Thủ tướng Chính phủ trình Chủ tịch nước về việc đàm phán điều ước quốc tế nhân danh Nhà nước, đề xuất với Thủ tướng Chính phủ về việc đàm phán điều ước quốc nhân danh Chính phủ.

Luật Bảo hiểm tiền gửi gồm 8 chương, 41 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-5-2026; quy định về hoạt động bảo hiểm tiền gửi; quyền và nghĩa vụ của người được bảo hiểm tiền gửi, tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, tổ chức bảo hiểm tiền gửi và quản lý nhà nước về bảo hiểm tiền gửi.

Bảo hiểm tiền gửi nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền; góp phần duy trì sự ổn định của hệ thống tổ chức tín dụng, bảo đảm sự phát triển an toàn, lành mạnh của hoạt động ngân hàng. Người được bảo hiểm tiền gửi có quyền và nghĩa vụ: Được bảo hiểm số tiền gửi của mình tại tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi theo quy định của Luật này; được nhận tiền bảo hiểm đầy đủ và đúng thời hạn theo quy định của Luật này; được yêu cầu tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, tổ chức bảo hiểm tiền gửi cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin, chế độ về bảo hiểm tiền gửi; khiếu nại, tố cáo, khởi kiện cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến bảo hiểm tiền gửi; có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ, trung thực thông tin về tiền gửi theo yêu cầu của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, tổ chức bảo hiểm tiền gửi khi thực hiện thủ tục trả tiền bảo hiểm.

Hà Phong