Công khai, minh bạch tài chính trong hoạt động công vụ ngành y tế

Lấy ý kiến về quy chế chi tiêu nội bộ tại Hội nghị cán bộ công chức.

Minh bạch từng khâu

Công khai, minh bạch trước hết phải thực hiện xuyên suốt từ khâu lập dự toán, phân bổ, sử dụng đến quyết toán ngân sách. Các đơn vị phải căn cứ chức năng, nhiệm vụ, tiêu chuẩn, định mức và nguồn lực thực tế để xây dựng dự toán; bảo đảm sử dụng kinh phí đúng mục đích, tiết kiệm và hiệu quả.

Đối với các đơn vị sự nghiệp y tế công lập, việc minh bạch nguồn thu, nhiệm vụ chi và kết quả hoạt động tài chính có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh đẩy mạnh tự chủ tài chính. Chẳng hạn, một cơ sở khám chữa bệnh công lập cần phân định rõ ràng giữa chi phí chuyên môn, thuốc, vật tư với tiền lương và các khoản vận hành. Điều này giúp đơn vị chủ động cân đối nguồn lực, nâng cao chất lượng dịch vụ, đồng thời tạo cơ sở vững chắc cho trách nhiệm giải trình.

Thuốc, hóa chất, vật tư y tế và trang thiết bị là những nguồn lực trực tiếp phục vụ khám chữa bệnh, chiếm tỷ trọng kinh phí rất lớn. Do đó, đây là lĩnh vực trọng điểm cần kiểm soát chặt chẽ. Mọi quyết định mua sắm đều phải xuất phát từ nhu cầu thực tế và có căn cứ chuyên môn rõ ràng. Từ khâu xác định nhu cầu, lập dự toán, lựa chọn nhà thầu đến nghiệm thu, thanh toán đều phải quy trách nhiệm cụ thể cho từng cá nhân, bộ phận và người đứng đầu.

Trước khi đầu tư một thiết bị y tế, đơn vị phải đánh giá kỹ khả năng khai thác, nhân lực vận hành và hiệu quả kinh tế - xã hội. Sau khi tiếp nhận, tài sản công phải được kê khai, đăng tải lên cơ sở dữ liệu và công khai quá trình sử dụng, tuyệt đối tránh tình trạng lãng phí nguồn lực.

Đối với người dân, sự minh bạch của ngành y tế thể hiện trực tiếp qua việc niêm yết công khai giá dịch vụ và các chính sách bảo hiểm y tế. Đặc biệt là việc công khai các chế độ hỗ trợ an sinh xã hội đặc thù như: hỗ trợ bệnh nhân chạy thận nhân tạo, bệnh nhân lao đa kháng thuốc, chi phí phẫu thuật tim bẩm sinh cho trẻ em, trợ giúp xã hội hay chính sách ưu đãi người hiến máu tình nguyện...

Khi thông tin rõ ràng, người bệnh nắm vững quyền lợi và nghĩa vụ tài chính của mình, từ đó hình thành cơ chế giám sát tự nhiên ngay tại cơ sở, triệt tiêu nguy cơ nhũng nhiễu, tiêu cực.

Công khai giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh trên cổng điện tử của Bệnh viện

Kiểm soát nội bộ

Đi đôi với minh bạch ngân sách là công tác kê khai và kiểm soát tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ kê khai. Việc này cần thực hiện đúng đối tượng, trình tự và phạm vi luật định; tránh hiểu sai thành việc công khai tràn lan tài sản cá nhân của toàn bộ cán bộ, công chức, viên chức.

Việc kiểm soát tài sản, thu nhập giúp cơ quan chức năng kịp thời nhận diện những biến động bất thường, nâng cao trách nhiệm giải trình của người có chức vụ, quyền hạn và phòng ngừa nguy cơ tham nhũng từ sớm, từ xa.

Công khai chỉ thực sự hiệu quả khi đi kèm với cơ chế kiểm soát nội bộ nghiêm ngặt. Các cơ sở y tế cần tuân thủ quy chế chi tiêu nội bộ, quy trình mua sắm, thanh toán và thường xuyên tự kiểm tra để khắc phục sai sót ngay từ khi mới phát sinh. Qua đó, bộ phận đề xuất chịu trách nhiệm về nhu cầu; bộ phận chuyên môn chịu trách nhiệm về tiêu chuẩn kỹ thuật; bộ phận tài chính tham mưu cân đối nguồn kinh phí; người đứng đầu chịu trách nhiệm về quyết định phê duyệt.

Đi kèm đó là đẩy mạnh số hóa dữ liệu tài chính, mua sắm và tài sản công; liên thông dữ liệu giữa dự toán, thực hiện và quyết toán. Chuyển đổi mạnh mẽ từ “hậu kiểm phát hiện sai phạm” sang “tiền kiểm nhận diện và quản trị rủi ro”.

Để công tác phòng chống tham nhũng đi vào chiều sâu, công khai, minh bạch phải trở thành thói quen và văn hóa công vụ của từng cán bộ, y bác sĩ. Nguyên tắc xuyên suốt là: Kinh phí phải có căn cứ - Mua sắm phải từ nhu cầu - Tài sản phải sử dụng hiệu quả - Thu chi phải rõ ràng, giải trình được.

Trong mô hình tổ chức chính quyền địa phương hiện nay, ngành Y tế Đà Nẵng tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, phân định rõ thẩm quyền và trách nhiệm của từng cấp, từng đơn vị.

“Công khai để giám sát - Minh bạch để giải trình - Kiểm soát để phòng ngừa”. Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp trên không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà còn là con đường ngắn nhất để xây dựng ngành Y tế Đà Nẵng kỷ cương, liêm chính, sử dụng hiệu quả từng đồng ngân sách công và củng cố trọn vẹn niềm tin của nhân dân.