Công nghệ định hình nhân lực công nghiệp
Lợi thế lao động dồi dào, giá rẻ từng giúp Việt Nam mở rộng sản xuất công nghiệp và thu hút đầu tư. Trong bối cảnh mới, nền kinh tế đang hướng đến phát triển hiện đại cùng với tự động hóa, số hóa đi sâu vào nhà máy thì năng lực cạnh tranh không còn được quyết định chủ yếu bởi số lượng lao động hay chi phí nhân công.
Công nghệ sẽ chỉ phát huy hết giá trị của nó khi có người đủ kỹ năng vận hành, kiểm soát và cải tiến. Do vậy, để chuyển dịch mô hình tăng trưởng công nghiệp cần khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho công nghệ song song với chuẩn bị nguồn lực chất lượng cao để đáp ứng nhu cầu của những ngành nghề kinh tế mới.Công nghệ sẽ chỉ phát huy hết giá trị của nó khi có người đủ kỹ năng vận hành, kiểm soát và cải tiến. Do vậy, để chuyển dịch mô hình tăng trưởng công nghiệp cần khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho công nghệ song song với chuẩn bị nguồn lực chất lượng cao để đáp ứng nhu cầu của những ngành nghề kinh tế mới.

Người lao động của Công ty TNHH MTV Kim Vĩnh Thắng (Khu công nghiệp Hố Nai) trong giờ làm việc.
Điều này đòi hỏi doanh nghiệp (DN) phải nâng năng suất, chất lượng và khả năng làm chủ công nghệ; thị trường và nền kinh tế cũng cần đội ngũ lao động có những kỹ năng chuyên môn cao hơn để đáp ứng sự chuyển dịch đó.
Công nghệ thay đổi nhân lực
Mô hình công nghiệp dựa nhiều vào lao động trực tiếp đã tạo nền tảng mở rộng sản xuất, nhất là ở các ngành chế biến, chế tạo. Tuy nhiên, yêu cầu cao hơn về chất lượng, độ chính xác và thời gian giao hàng khiến phương thức sản xuất dựa chủ yếu vào thao tác thủ công bộc lộ giới hạn.
Đầu tư máy móc, robot và hệ thống điều khiển giúp nhà máy kiểm soát chất lượng, giảm sai lỗi, nâng hiệu suất. Công nghệ thay thế một số thao tác lặp lại, đồng thời làm tăng nhu cầu đối với người có khả năng vận hành, bảo trì thiết bị và tổ chức sản xuất. Chuyển đổi công nghệ vì vậy làm thay đổi cơ cấu việc làm và giá trị của kỹ năng.
Tại Đồng Nai, sự thay đổi thể hiện qua số liệu sản xuất và hoạt động của DN. Trong 10 tháng của năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng gần 13,2% so với cùng kỳ năm 2025; riêng chế biến, chế tạo tăng hơn 12%. Chỉ số sử dụng lao động tại các DN công nghiệp tăng hơn 2,1%. Sản xuất tiếp tục mở rộng trong khi mức tăng lao động thấp hơn cho thấy phần nào việc ứng dụng máy móc, công nghệ vào sản xuất.
Công ty cổ phần Sản xuất máy móc tự động hóa Đại Hoàng Kim (xã Bình Tân) có hệ thống thiết bị chế biến hạt điều với công suất 1-1,2 tấn nguyên liệu/giờ. Trước đây, một ca máy cần 50 công nhân, nay chỉ còn 2 người vận hành nhưng sản lượng tương đương. Điều này cho thấy thiết bị tự động đảm nhận phần lớn thao tác trực tiếp, người lao động chuyển sang vận hành và kiểm soát dây chuyền.
Công nghệ sẽ chỉ phát huy hết giá trị của nó khi có người đủ kỹ năng vận hành, kiểm soát và cải tiến. Do vậy, để chuyển dịch mô hình tăng trưởng công nghiệp cần khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho công nghệ song song với chuẩn bị nguồn lực chất lượng cao để đáp ứng nhu cầu của những ngành nghề kinh tế mới.
Hay như tại Công ty hữu hạn Cơ khí động lực Toàn Cầu (Khu công nghiệp Giang Điền) đầu tư máy laser, robot và máy gia công tự động (CNC), đưa tỷ lệ tự động hóa lên hơn 70%. Còn tại Công ty TNHH Numatec Việt Nam (Khu công nghiệp An Phước), Tổng Giám đốc công ty Nguyễn Quốc Huy nhận định: Tự động hóa là xu hướng đang diễn ra mạnh mẽ. Các công ty đang đẩy mạnh xây dựng nhà máy thông minh, vì thế nhân lực trình độ cao các ngành: cơ khí, điện - điện tử có khả năng cải tiến năng suất và quản lý công việc sẽ luôn được săn đón.
Chuẩn bị nhân lực
Khoảng cách giữa nhu cầu tuyển dụng và kỹ năng người lao động không thể giải quyết bằng cách tăng quy mô đào tạo đơn thuần. DN cần người đảm nhận được vị trí cụ thể; người học cần kiến thức nền tảng và kỹ năng linh hoạt để thích ứng khi thiết bị, quy trình thay đổi. Chính vì vậy, việc đào tạo phải gắn với nhu cầu sản xuất và sự hợp tác giữa cơ sở đào tạo với DN cũng rất quan trọng.
Theo PGS.TS. Nguyễn Vũ Quỳnh, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Lạc Hồng, đào tạo nguồn nhân lực cần xuất phát từ nhu cầu thực tế của địa phương và DN. Nhà trường không chỉ cung cấp lao động có trình độ mà cần gắn đào tạo, nghiên cứu với vấn đề sản xuất. Do đó, kỹ năng, công nghệ và vị trí việc làm cũng được quan tâm, đưa vào chương trình giảng dạy. Để nắm bắt xu hướng của các DN, tháng 9-2026, Bộ Công thương đã yêu cầu rà soát, dự báo nhu cầu nhân lực chất lượng cao, nhân lực kỹ thuật trong các lĩnh vực: công nghiệp, thương mại và gắn đào tạo với nhu cầu của DN. Đây là hướng đi cần thiết khi công nghệ thay đổi nhanh, còn đào tạo nhân lực chuyên môn cần thời gian và sự phối hợp giữa nhiều bên.
Tại Đồng Nai, Kế hoạch số 181/KH-UBND, ngày 24-7-2026 về đào tạo nâng cao tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ này đạt 40% so với 24,43% năm 2025. Thành phố dự kiến đào tạo tăng thêm 467,2 ngàn lao động; trong đó, 205,6 ngàn lao động tại DN trong khu công nghiệp, khu kinh tế được đào tạo lại, bồi dưỡng nâng cao kỹ năng.
Trên thực tế, đào tạo lại lực lượng lao động hiện hữu cần được chú trọng khi DN thay đổi dây chuyền, phương thức quản lý. Người có kinh nghiệm sản xuất cần được bổ sung kiến thức để đảm nhận công việc mới. Với DN, đào tạo tại chỗ giúp giữ kinh nghiệm nghề nghiệp, giảm chi phí tuyển dụng và hạn chế gián đoạn sản xuất. “Chúng tôi liên tục đào tạo lao động, chuẩn hóa nhân lực, bởi đây cũng là một trong những yếu tố mà các đối tác, nhất là những đối tác nước ngoài rất quan tâm khi đến tham quan thực tế tại công ty” - ông Phan Văn Tứ, Giám đốc Công ty TNHH MTV Kim Vĩnh Thắng (Khu công nghiệp Hố Nai) chia sẻ.
Nguồn Đồng Nai: https://baodongnai.com.vn/cong-nghe-dinh-hinh-nhan-luc-cong-nghiep-160324.html
