COSTI-90: AI, bán dẫn là ưu tiên hợp tác

Việt Nam là Chủ tịch Tiểu ban Khoa học Trái đất, Đại dương và Vũ trụ

Ngày 13/10/2026, tại Đà Nẵng, 5 tiểu ban chuyên môn thuộc Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo ASEAN (COSTI) tổ chức phiên họp đầu tiên theo cơ cấu mới. Đây là hoạt động mở đầu trong khuôn khổ Hội nghị COSTI lần thứ 90 (COSTI-90), do Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam đăng cai tổ chức, đánh dấu bước chuyển trong cơ chế điều phối hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (KH,CN&ĐMST) của ASEAN.

Hội nghị có khoảng 250 đại biểu, gồm đại diện các nước thành viên ASEAN, Ban Thư ký ASEAN, các đối tác và tổ chức quốc tế. Điểm đáng chú ý là cơ cấu các tiểu ban chuyên môn được tinh gọn từ 9 xuống còn 5, nhằm tăng cường phối hợp, tập trung nguồn lực và gắn kết hoạt động hợp tác với những ưu tiên phát triển của khu vực.

Theo cơ cấu mới, 5 tiểu ban gồm: Hệ sinh thái KH,CN&ĐMST (SC-STIE); Công nghệ chuyên sâu và mới nổi (SC-DET); Công nghệ sinh học và Khoa học thực phẩm (SC-BFS); Công nghệ vật liệu và năng lượng (SC-MET); Khoa học Trái đất, Đại dương và Vũ trụ (SC-EOSS).

Việc kiện toàn tổ chức được triển khai gắn với Kế hoạch hành động ASEAN về KH,CN&ĐMST giai đoạn 2026-2035 (APASTI 2026-2035). Theo định hướng này, mỗi tiểu ban xác định lĩnh vực ưu tiên, xây dựng kế hoạch hoạt động hằng năm với mục tiêu và chỉ số đánh giá cụ thể; đồng thời định hướng hoạt động của các trung tâm, mạng lưới trực thuộc và thực hiện chế độ báo cáo định kỳ với COSTI.

Tại các phiên họp, Ban Thư ký ASEAN cập nhật kết quả các hội nghị cấp cao liên quan, tình hình Quỹ KH,CN&ĐMST ASEAN (ASTIF) và Điều khoản tham chiếu về việc thành lập các cơ quan trực thuộc COSTI. Các tiểu ban đồng thời rà soát tiến độ những dự án, sáng kiến đang triển khai hoặc đã hoàn thành, xem xét đề xuất hợp tác mới và nghe báo cáo từ các trung tâm, mạng lưới chuyên môn trong khu vực.

Nội dung thảo luận trải rộng trên nhiều lĩnh vực, từ phát triển nguồn nhân lực, hạ tầng nghiên cứu đến trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ lượng tử, bán dẫn, công nghệ sinh học, an ninh lương thực, năng lượng sạch, vật liệu mới, khí tượng, đại dương và công nghệ vũ trụ. Đây đều là những lĩnh vực có ý nghĩa đối với năng lực nghiên cứu, đổi mới công nghệ và khả năng ứng phó với các thách thức phát triển chung của ASEAN.

Bên cạnh hợp tác nội khối, các đại biểu cập nhật hoạt động phối hợp với nhiều đối tác và tổ chức quốc tế, gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Liên minh châu Âu (EU), Vương quốc Anh, Hoa Kỳ và Tổ chức Khí tượng Thế giới. Việc rà soát các chương trình hợp tác được đặt trong yêu cầu nâng cao hiệu quả triển khai, phát huy nguồn lực và thế mạnh của từng nước thành viên.

Trong cơ cấu mới, Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Tiểu ban Khoa học Trái đất, Đại dương và Vũ trụ (SC-EOSS). Đoàn Việt Nam cũng tham gia các phiên họp, chia sẻ kết quả hoạt động của một số mạng lưới và chương trình do Việt Nam điều phối hoặc đồng chủ trì, qua đó đóng góp vào quá trình xác định nội dung và thúc đẩy các hoạt động hợp tác KH,CN&ĐMST của ASEAN.

Kết thúc ngày họp, các tiểu ban thông qua báo cáo để Chủ tịch từng tiểu ban trình tại COSTI-90. Kết quả phiên họp là cơ sở để các nội dung hợp tác tiếp tục được xem xét ở cấp Ủy ban, hướng tới xác định rõ ưu tiên, tăng cường phối hợp và nâng cao hiệu quả thực hiện trong giai đoạn mới.

Cuộc họp lần thứ 1 Tiểu ban KH Trái đất, đại dương và vũ trụ (SC-EOSS-1). (Ảnh: MST)

Mở đầu giai đoạn hợp tác 2026-2035

Việc 5 tiểu ban chuyên môn lần đầu vận hành theo cơ cấu mới không chỉ là sự điều chỉnh về tổ chức, mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới cách thức điều phối và triển khai hợp tác. Trọng tâm là chuyển từ xác định lĩnh vực ưu tiên sang xây dựng kế hoạch có mục tiêu, chỉ số đánh giá và cơ chế theo dõi cụ thể, qua đó tăng tính liên kết giữa các chương trình nghiên cứu, mạng lưới chuyên môn và nhu cầu phát triển của khu vực.

Trong bối cảnh AI, bán dẫn, công nghệ lượng tử, năng lượng sạch và công nghệ sinh học ngày càng có vai trò quan trọng, cơ chế hợp tác của ASEAN cần phát huy hiệu quả nguồn lực chung, mở rộng kết nối nghiên cứu và thúc đẩy các sáng kiến có khả năng ứng dụng thực tiễn. Đây cũng là cơ sở để KH,CN&ĐMST đóng góp rõ nét hơn vào phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực trong giai đoạn 2026-2035.

Theo chương trình, sáng 14/10 sẽ diễn ra Cuộc họp lần thứ 21 Hội đồng Tư vấn cho COSTI (BAC-21). Phiên toàn thể COSTI-90 diễn ra từ chiều 14/10 đến hết ngày 15/10, với sự tham dự và phát biểu chào mừng của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân.