Cửa ngõ phía Nam Hà Nội trước cơ hội mới từ các siêu dự án hạ tầng

Hơn 20 năm qua, khu vực phía Nam Hà Nội gần như giẫm chân tại chỗ về hạ tầng giao thông. Các dự án trọng điểm như đường Vành đai 2.5, nâng cấp đường Tam Trinh, mở rộng đường Lĩnh Nam đều chậm tiến độ, khiến kinh tế - xã hội khu vực không có điều kiện phát triển nhanh như các khu vực khác. Tuy nhiên, những năm gần đây, với quyết tâm của Thành phố, hạ tầng giao thông phía Nam đã có bước chuyển mình mạnh mẽ, mở ra cơ hội mới cho phát triển toàn diện.

Hà Nội quyết tâm hoàn thành đường vành đai 2.5 trong năm 2026. Ảnh AT.

Mở đường cho kinh tếphát triển

Hạ tầng giao thông luôn đi trước để mở đường cho kinh tế phát triển. Phía Nam Hà Nội hiện sở hữu những đầu mối giao thông mà ít khu vực nào có được. Sự hoàn thiện của các tuyến Vành đai 2, Vành đai 2.5 và Vành đai 3 đã tạo nên trục liên hoàn, kết nối xuyên suốt từ cửa ngõ phía Nam tới trung tâm và các tỉnh lân cận.

Đặc biệt, Vành đai 2.5 (đoạn Đầm Hồng - Quốc lộ 1A) đã thông xe kỹ thuật, giúp giảm 50 - 70% thời gian di chuyển vào trung tâm. Việc Thành phố chỉ đạo thông xe toàn tuyến trước 12 tháng đã cơ bản tháo gỡ “điểm nghẽn” giao thông phía Nam, kết nối trực tiếp với cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ, Quốc lộ 1A, mở rộng giao thương liên tỉnh.

Trong vòng những năm tới, 4 “siêu dự án” sẽ định hình diện mạo mới cho khu vực: sân bay quốc tế thứ 2 của vùng Thủ đô, ga Ngọc Hồi, trục Giải Phóng - Lê Duẩn - Quốc lộ 1A mở rộng lên 90m và Đại lộ cảnh quan ven sông Hồng.

Trục Giải Phóng – Lê Duẩn – Quốc lộ 1A mở rộng lên 90m.

Sân bay quốc tế thứ 2, dự kiến đặt tại huyện Ứng Hòa - Phú Xuyên, được coi là dự án chiến lược nhất. Với lợi thế địa hình bằng phẳng, chủ yếu là đất nông nghiệp, việc giải phóng mặt bằng thuận lợi hơn. Khi đi vào khai thác sau năm 2050, sân bay sẽ liên kết chặt chẽ với đô thị vệ tinh Phú Xuyên - trung tâm công nghiệp, logistics, tạo cực tăng trưởng mới cho phía Nam.

Song song, việc mở rộng trục Giải Phóng lên 90m với tổng mức đầu tư gần 153.000 tỷ đồng sẽ giải quyết bài toán ùn tắc giao thông tại cửa ngõ phía Nam. Đây không chỉ là tuyến “hướng tâm” thoát người và hàng hóa nhanh chóng mà còn tạo quỹ đất mặt phố giá trị, biến đường Giải Phóng thành đại lộ thương mại sầm uất.

Đại lộ cảnh quan ven sông Hồng, quy mô 11.000ha, dài 80km qua 19 xã, phường, sẽ là “mặt tiền mới” của Thủ đô. Dự án dành tới 3.300ha cho công viên cảnh quan, vui chơi giải trí, với tổng mức đầu tư hơn 850.000 tỷ đồng. Khi hoàn thiện, khu vực ven sông sẽ trở thành đô thị sinh thái, du lịch cao cấp, đánh thức tiềm năng kinh tế xanh.

Ga đầu mối Ngọc Hồi được quy hoạch trở thành tổ hợp nhà ga lớn nhất miền Bắc, đóng vai trò trung tâm giao thông đa phương thức của Hà Nội. Dự án có diện tích khoảng 250ha, tổng vốn đầu tư gần 19.000 tỷ đồng. Đây sẽ là điểm đầu của tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, kết nối trực tiếp với ga Thủ Thiêm (TP Hồ Chí Minh).

Khi đi vào vận hành, ga Ngọc Hồi không chỉ là depot cho các tuyến metro mà còn là ga hành khách, ga hàng hóa, tạo động lực phát triển logistics và đô thị vệ tinh phía Nam. Với vị trí chiến lược, ga Ngọc Hồi được kỳ vọng sẽ giảm tải cho ga Hà Nội hiện hữu, đồng thời biến Thanh Trì thành trung tâm giao thông quan trọng, mở rộng hành trình tới miền Trung và miền Nam, góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội toàn khu vực.

Tổ hợp đường sắt Ngọc Hồi. Ảnh TA

Một cực tăng trưởng đa phương thức

Khi sân bay quốc tế thứ 2, ga Ngọc Hồi hình thành, kết hợp với Đại lộ ven sông Hồng và trục Giải Phóng mở rộng, phía Nam Hà Nội sẽ sở hữu hệ sinh thái hạ tầng hoàn chỉnh: hàng không - đường bộ - đường sắt - đường thủy. Đây là nền tảng để hình thành cực tăng trưởng đa phương thức, thu hút dòng vốn FDI, thúc đẩy đô thị hóa, phát triển dịch vụ, thương mại và du lịch sinh thái.

Trao đổi về vấn đề này, Trưởng ban Đô Thị HĐND TP Hà Nội Trần Hợp Dũng cho rằng đây là "cơ hội vàng", các phường, xã khu vực phía Nam cần tập trung vào việc biến lợi thế quy hoạch thành động lực kinh tế tự thân. Ông Trần Hợp Dũng nhấn mạnh, khu vực phía Nam Thủ đô giờ không chỉ là "trạm trung chuyển" mà phải trở thành một "cực tăng trưởng xanh" của Hà Nội. Các phường cần tận dụng tối đa vị thế cửa ngõ tại giao điểm Vành đai 3 và cao tốc Pháp Vân để phát triển mạnh dịch vụ logistics và thương mại đầu mối.

Trưởng ban Đô Thị HĐND TP Hà Nội nhận định, về kinh tế ven sông và du lịch sinh thái, các địa phương dựa trên quy hoạch phân khu sông Hồng và lợi thế Công viên Yên Sở để thu hút các dự án đô thị xanh, dịch vụ nghỉ dưỡng cao cấp, thay thế dần các mô hình sản xuất truyền thống. Về công tác lãnh đạo, chỉ đạo để khơi thông nguồn lực, trong thời gian tới các phường cần áp dụng triệt để nguyên tắc "6 rõ" trong điều hành để đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng cho các dự án trọng điểm như đường Vành đai 2.5 hay các trục giao thông trọng điểm.

Theo các chuyên gia, không chỉ tạo cú hích cho kinh tế, hạ tầng đồng bộ còn giúp thu hẹp khoảng cách giàu nghèo, nâng cao chất lượng sống cho người dân phía Nam. Với hệ thống tiện ích tiêu chuẩn quốc tế, chi phí logistics giảm, giá thành hàng hóa hạ, tiêu dùng nội địa được kích cầu, phía Nam Hà Nội đang đứng trước vận hội lớn để trở thành trung tâm kinh tế mới của Thủ đô, góp phần tái cấu trúc không gian đô thị và nâng tầm vị thế Hà Nội trong khu vực.

An Thanh