Cục Điện lực tập trung tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy triển khai các dự án điện

Cục Điện lực đề nghị đẩy nhanh triển khai Quy hoạch điện VIII, đáp ứng yêu cầu cung ứng điện

Phát biểu tại Hội nghị ngành Công Thương 11 tỉnh, thành phố khu vực miền Trung - Tây Nguyên lần thứ XII, năm 2026, tổ chức tại Quảng Ngãi, ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) cho biết, việc triển khai Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quy hoạch điện VIII), được phê duyệt tại Quyết định số 500/QĐ-TTg ngày 15/5/2023 và điều chỉnh tại Quyết định số 768/QĐ-TTg ngày 15/4/2025, đến nay vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc.

Tiến độ thực hiện quy hoạch mới đạt khoảng 8% cho cả giai đoạn, trong khi thời gian còn lại chỉ khoảng 3 năm (2027 - 2029). Theo đại diện Cục Điện lực, nguy cơ thiếu điện trong những năm tới rất lớn, đặc biệt tại các tỉnh phía Bắc.

Ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) trao đổi, giải đáp các kiến nghị về triển khai quy hoạch điện, tháo gỡ vướng mắc trong đầu tư và phát triển năng lượng tại Hội nghị ngành Công Thương 11 tỉnh, thành phố khu vực miền Trung - Tây Nguyên lần thứ XII, năm 2026.

Đối với khu vực miền Trung, do nhu cầu phụ tải thấp trong khi có nhiều nguồn phát điện, khu vực này ít chịu áp lực thiếu điện hơn. Tuy nhiên, miền Trung phải truyền tải một lượng lớn điện năng sản xuất được để cung cấp cho các tỉnh phía Bắc và các trung tâm phụ tải phía Nam.

Trước tình hình đó, đại diện Cục Điện lực đề nghị các địa phương tăng cường đôn đốc, kiểm tra, giám sát, yêu cầu các chủ đầu tư khẩn trương triển khai những dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư. Đối với các dự án đã có trong quy hoạch và danh mục kế hoạch thực hiện quy hoạch điện được Bộ Công Thương phê duyệt nhưng chưa có chủ trương đầu tư, cần nhanh chóng hoàn thiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư và chấp thuận nhà đầu tư để sớm triển khai, góp phần bảo đảm nguồn cung điện.

Liên quan đến những vướng mắc về giá điện, Phó Cục trưởng Cục Điện lực cho biết, ngày 5/11/2026, Bộ Công Thương đã ban hành hai quyết định phê duyệt khung giá phát điện năm 2026 đối với điện gió và điện mặt trời, gồm Quyết định số 2945/QĐ-BCT và Quyết định số 2946/QĐ-BCT.

Việc ban hành các khung giá này đã góp phần tháo gỡ một trong những khó khăn để các dự án điện gió, điện mặt trời có thể triển khai. Vì vậy, các địa phương cần tiếp tục đôn đốc chủ đầu tư sớm thực hiện các dự án đã đủ điều kiện, nhất là khi các dự án năng lượng tái tạo có thời gian đầu tư tương đối ngắn, có thể nhanh chóng bổ sung nguồn cung điện trong giai đoạn 2027 - 2028.

Tháo gỡ vướng mắc trong đầu tư lưới điện và giải tỏa công suất

Bên cạnh tiến độ triển khai các dự án nguồn điện, Phó Cục trưởng Cục Điện lực cũng trao đổi về những khó khăn trong đầu tư lưới điện truyền tải, giải tỏa công suất và bàn giao công trình điện là tài sản công.

Theo đó, việc bàn giao các công trình lưới điện thuộc tài sản công cho Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) quản lý, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 02/2024/NĐ-CP ngày 10/1/2024 về việc chuyển giao công trình điện là tài sản công sang Tập đoàn Điện lực Việt Nam. Nghị định quy định cụ thể về tài sản thuộc phạm vi chuyển giao, trình tự, thủ tục, hồ sơ thực hiện và việc xác định giá trị còn lại của công trình điện. Trên cơ sở đó, ông Bùi Quốc Hùng đề nghị các địa phương nghiên cứu, áp dụng các quy định để thực hiện việc bàn giao công trình điện theo đúng trình tự, thủ tục.

Các đại biểu tập trung kiến nghị tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong triển khai Quy hoạch điện VIII, đầu tư lưới điện truyền tải, phát triển năng lượng tái tạo và bảo đảm cung ứng điện trong những năm tới.

Liên quan đến kiến nghị đẩy nhanh tiến độ đầu tư các công trình lưới điện truyền tải nhằm giải tỏa công suất cho các nhà máy điện, Bộ Công Thương đã thường xuyên tổ chức các cuộc họp, đôn đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cùng các đơn vị truyền tải, phân phối điện khẩn trương triển khai dự án. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn gặp vướng mắc về thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư và chấp thuận nhà đầu tư đối với các công trình lưới điện.

Theo đại diện Cục Điện lực, trước đây, Quy hoạch điện VII đã xác định danh mục dự án gắn với chủ đầu tư. Trong khi đó, theo các quy định về đầu tư, đấu thầu và quy hoạch, việc lập quy hoạch hiện nay không đồng thời xác định chủ đầu tư. Sau khi quy hoạch được phê duyệt, các địa phương phải tiếp tục thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư và chấp thuận nhà đầu tư, làm kéo dài thời gian chuẩn bị và triển khai dự án.

Để tháo gỡ khó khăn này, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 253/2025/QH15 ngày 11/12/2025 về các cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 - 2030. Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị định số 272/2026/NĐ-CP ngày 4/7/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 253/2025/QH15.

Theo đó, cơ chế mới đã tháo gỡ một số vướng mắc trong thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư và chấp thuận nhà đầu tư đối với công trình lưới điện truyền tải. Đại diện Cục Điện lực đề nghị các địa phương khẩn trương thực hiện các thủ tục theo quy định, tạo điều kiện để các đơn vị truyền tải, phân phối điện sớm triển khai đầu tư công trình, đáp ứng yêu cầu giải tỏa công suất các nhà máy điện.

Bên cạnh việc tháo gỡ thủ tục đầu tư cho các đơn vị ngành điện, Bộ Công Thương đang nghiên cứu cơ chế thu hút nguồn lực xã hội tham gia phát triển lưới điện truyền tải. Theo ông Bùi Quốc Hùng, nhiều nhà đầu tư hiện chỉ quan tâm xây dựng đường dây đấu nối, giải tỏa công suất cho nhà máy điện của mình, trong khi các đường dây liên kết chưa thu hút được đầu tư do thiếu cơ chế, chính sách khuyến khích phù hợp.

Để tháo gỡ vướng mắc này, Bộ Công Thương đang xây dựng dự thảo nghị định về đầu tư công trình truyền tải điện theo phương thức đối tác công tư (PPP), trong đó có hình thức xây dựng - kinh doanh - chuyển giao (BOT). Dự thảo đang được lấy ý kiến trước khi trình Chính phủ xem xét ban hành.

Phát triển điện mặt trời mái nhà phù hợp với nhu cầu phụ tải

Liên quan đến các kiến nghị về phát triển điện mặt trời mái nhà, Phó Cục trưởng Cục Điện lực cho biết, việc phân bổ nguồn điện cần tính toán phù hợp với nhu cầu phụ tải và khả năng giải tỏa công suất của từng địa phương.

Lãnh đạo Bộ Công Thương cùng đại diện các tỉnh, thành phố khu vực miền Trung - Tây Nguyên tham dự Hội nghị ngành Công Thương lần thứ XII, năm 2026.

Đối với khu vực miền Trung - Tây Nguyên, sản lượng điện phát ra rất lớn trong khi phụ tải tại chỗ thấp. Việc tiếp tục phân bổ thêm công suất điện mặt trời mái nhà quy mô lớn tại những địa phương có phụ tải thấp có thể làm gia tăng khó khăn trong giải tỏa công suất. Từ thực tế này, đại diện Cục Điện lực ghi nhận kiến nghị của các Sở Công Thương và sẽ kiến nghị Bộ Công Thương xem xét việc phân bổ công suất điện mặt trời mái nhà phù hợp với đặc điểm phụ tải tại các địa phương.

Đối với điện mặt trời mái nhà tại các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp và công sở, khó khăn chủ yếu liên quan đến việc quản lý, cơ chế sử dụng tài sản công. Vì vậy, việc huy động doanh nghiệp bên ngoài tham gia đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà tại các công trình này gặp nhiều khó khăn.  Đại diện Cục Điện kiến nghị Bộ Tài chính có hướng dẫn sử dụng tài sản công, tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia đầu tư, qua đó giảm nhu cầu sử dụng ngân sách nhà nước trong phát triển điện mặt trời mái nhà tại các cơ quan, đơn vị hành chính sự nghiệp.

Đối với điện mặt trời mái nhà tại các khu công nghiệp, đại diện Cục Điện Lực cho biết, cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) cho phép doanh nghiệp có hệ thống điện mặt trời mái nhà bán điện trực tiếp cho doanh nghiệp khác thông qua đường dây kết nối riêng, trên cơ sở thỏa thuận giá điện và đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Cơ chế này được quy định tại Nghị định số 57/2025/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 243/2026/NĐ-CP. Đáng chú ý, ngưỡng sản lượng điện tiêu thụ của khách hàng sử dụng điện lớn tham gia cơ chế đã giảm từ 200.000 kWh/tháng xuống còn 20.000 kWh/tháng, mở rộng khả năng tham gia của các doanh nghiệp trong khu công nghiệp.

Theo đó, hình thức mua bán điện trực tiếp đã được nhiều doanh nghiệp tại Hải Phòng, Thanh Hóa và Đồng Nai triển khai, cho thấy khả năng áp dụng cơ chế này trong khai thác nguồn điện mặt trời mái nhà phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Hoàn thiện cơ chế phát triển hệ thống lưu trữ điện năng và tháo gỡ vướng mắc cho các dự án điện

Liên quan đến cơ chế hỗ trợ phát triển hệ thống pin lưu trữ điện năng (BESS), ông Bùi Quốc Hùng cho biết, đối với các dự án điện mặt trời tập trung, yêu cầu tích hợp hệ thống BESS được xác định với công suất lưu trữ tối thiểu bằng 10% công suất nhà máy và thời gian lưu trữ 2 giờ. Cơ chế giá phát điện đối với các dự án có tích hợp BESS cũng được tính toán ở mức cao hơn so với dự án không có hệ thống lưu trữ nhằm tính đến chi phí đầu tư bổ sung.

Đối với các hệ thống lưu trữ điện năng quy mô lớn được phân bổ theo quy hoạch, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã được giao triển khai và phân bổ nhiệm vụ cho các đơn vị trực thuộc thực hiện đầu tư, lắp đặt.

Đại diện các đơn vị thuộc Bộ Công Thương và Sở Công Thương 11 tỉnh, thành phố khu vực miền Trung - Tây Nguyên tham dự Hội nghị.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương đã phân bổ phát triển các hệ thống BESS tại địa phương nhằm thu hút các nhà đầu tư ngoài EVN tham gia xây dựng, lắp đặt, bổ sung khả năng cung cấp điện trong giờ cao điểm. Theo đại diện Cục Điện lực, việc phát triển các hệ thống lưu trữ này hiện tập trung chủ yếu tại khu vực phía Bắc, nơi có nguy cơ thiếu điện cao trong những năm tới. Cục Điện lực cũng đã xây dựng khung giá đối với hệ thống BESS và trình Bộ Công Thương xem xét ban hành để làm cơ sở triển khai các dự án.

Liên quan đến những vướng mắc của các dự án năng lượng tái tạo hưởng cơ chế giá điện hỗ trợ (FIT), ông Hùng đề cập đến các vấn đề về thời điểm vận hành thương mại (COD), công tác kiểm tra, nghiệm thu và chồng lấn khoáng sản. Đây là những nội dung đang được các cơ quan có thẩm quyền xem xét tháo gỡ, trong đó có vấn đề thanh toán tiền điện và thực hiện hợp đồng mua bán điện theo cơ chế giá FIT đối với các dự án liên quan.

Về thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư và chấp thuận nhà đầu tư, Phó Cục trưởng Cục Điện lực cho biết, dự thảo sửa đổi, bổ sung Luật Điện lực đang được trình Quốc hội xem xét có nội dung đề xuất bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các công trình điện đã được xác định trong quy hoạch, nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai dự án tại các địa phương.