Cùng thầy cô chăm lo việc học nơi biên giới, hải đảo
Bám dân, bám địa bàn, cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng hiểu những khó khăn của thầy cô và học trò nơi biên giới, hải đảo. Nhiều năm qua, các đơn vị đã phối hợp với ngành giáo dục triển khai những chương trình chung trên toàn tuyến biên giới, đồng thời tìm cách hỗ trợ phù hợp với từng địa bàn để học sinh có điều kiện đến trường và học tập lâu dài.

Đồn Biên phòng Mường Nhé, Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên tổ chức đón "Con nuôi đồn Biên phòng” về đơn vị. Ảnh: Phạm Bắc
Bền bỉ đồng hành cùng ngành giáo dục
Đóng quân ở khu vực biên giới, hải đảo, cán bộ, chiến sĩ các đồn Biên phòng có điều kiện gần gũi với nhân dân, hiểu hoàn cảnh của nhiều gia đình có con trong độ tuổi đi học. Qua những lần xuống địa bàn, các anh biết vì sao có em chưa được đến trường, có em đang học lại phải nghỉ giữa chừng. Đó cũng là những điều thầy cô trăn trở khi vận động học sinh đi học đều. Sự gắn bó với từng địa bàn giúp cán bộ Biên phòng cùng nhà trường, chính quyền và các đoàn thể tìm hiểu nguyên nhân, tìm cách giúp các em trở lại lớp và yên tâm học tập.
Năm 1992, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng và Bộ Giáo dục và Đào tạo ký chương trình phối hợp phổ cập giáo dục tiểu học, xóa mù chữ ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Trong quá trình thực hiện, công việc của những “thầy giáo quân hàm xanh” gắn với cả lớp học xóa mù chữ và những chuyến gặp gỡ người dân. Cán bộ các đồn Biên phòng cùng thầy cô rà soát trẻ trong độ tuổi đi học, vận động cha mẹ đưa con đến lớp, tìm hiểu hoàn cảnh của những em đã nghỉ học. Tùy điều kiện, các đơn vị còn tổ chức đưa đón học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, vận động tặng xe đạp, học bổng, đồ dùng học tập, phối hợp tu sửa phòng học và bổ sung thiết bị dạy học.
Đến nay, các đơn vị Bộ đội Biên phòng đã trực tiếp mở gần 500 lớp xóa mù chữ cho hơn 10.600 học viên, vận động hơn 114.500 trẻ em đi học và hơn 13.900 học sinh bỏ học trở lại trường. Các đơn vị còn phối hợp mở 347 lớp kỹ năng mềm cho 7.053 học viên, hỗ trợ xây mới 172 phòng học trị giá 49,27 tỷ đồng và sửa chữa 1.049 phòng học trị giá 10,2 tỷ đồng.
Khi học sinh đã trở lại lớp học, làm sao để các em tiếp tục theo học là điều cần được quan tâm qua từng năm học. Chương trình “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng” được triển khai từ năm 2016, giúp các đơn vị duy trì sự hỗ trợ lâu dài. Các đồn Biên phòng cùng nhà trường và địa phương tìm hiểu hoàn cảnh học sinh để nhận đỡ đầu. Với những em mồ côi, không nơi nương tựa được nhận nuôi tại đơn vị, cán bộ, chiến sĩ thu xếp chỗ ăn, ở, bố trí góc học tập, kèm bài và hướng dẫn các em rèn nền nếp sinh hoạt. Việc thường xuyên trao đổi với giáo viên giúp cán bộ phụ trách nắm được tình hình học tập để kịp thời động viên, hỗ trợ các em.
Cùng với việc giúp đỡ từng học sinh, sự phối hợp với ngành giáo dục còn hướng vào cải thiện điều kiện dạy và học. Bộ đội Biên phòng tham gia hỗ trợ xây dựng hệ thống 248 trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền. Gắn với công việc này, mô hình “Cột mốc biên cương - Mái trường liên cấp” mở thêm hướng phối hợp giữa đồn Biên phòng và nhà trường. Sự am hiểu phong tục, tiếng nói và hoàn cảnh của đồng bào giúp cán bộ địa bàn chia sẻ với thầy cô trong việc vận động học sinh ra lớp, giúp các em làm quen với môi trường học tập mới và hiểu thêm về đường biên, cột mốc nơi mình sinh sống.

Cán bộ Đồn Biên phòng cửa khẩu Chi Ma, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn hỗ trợ, hướng dẫn học sinh xây dựng nền nếp sinh hoạt nội trú. Ảnh: Trần Tới
Những cách làm bắt đầu từ địa bàn
Các chương trình chung tạo nền tảng để các đồn Biên phòng phối hợp lâu dài với nhà trường. Trong công việc hằng ngày, mỗi đơn vị lại gặp những hoàn cảnh khác nhau và tìm cách giúp phù hợp. Có nơi, điều học sinh cần là phương tiện đi học. Có nơi, một chỗ ngồi học tại nhà hay một bữa ăn ở trường có thể giúp các em vơi bớt khó khăn. Nhiều mô hình ở cơ sở đã hình thành qua những lần cán bộ, chiến sĩ gặp gỡ gia đình, trao đổi với thầy cô và tìm hiểu điều học trò đang cần.
Ở Cao Bằng, năm 2018, Đồn Biên phòng Đức Long, Bộ đội Biên phòng tỉnh Cao Bằng cùng tổ chức hội phụ nữ ở địa phương đã triển khai điểm mô hình “Cùng em vượt khó”. Khi mô hình được nhân rộng, các đồn Biên phòng và tổ chức hội phụ nữ căn cứ vào hoàn cảnh của từng em để vận động hỗ trợ. Chiếc xe đạp giúp học sinh thiếu phương tiện đi học, còn học bổng, sách vở, quần áo ấm giúp các gia đình khó khăn bớt một phần chi phí lo cho con. Đến nay, mô hình đã trao 564 suất học bổng, 1.681 suất quà, tặng 4 tủ sách, 56 xe đạp và nhiều đồ dùng học tập, áo ấm, chăn ấm.
Ở Thanh Hóa, những lần xuống bản giúp cán bộ Đồn Biên phòng Quang Chiểu, Bộ đội Biên phòng tỉnh Thanh Hóa nhận ra nhiều học sinh ở xã Quang Chiểu và xã Mường Chanh chưa có chỗ ngồi học tại nhà. Tháng 11/2022, đơn vị triển khai mô hình “Góc học tập biên cương - Vì tương lai tươi sáng”, vận động tặng bàn ghế, sách vở và đồ dùng học tập cho 22 học sinh có hoàn cảnh khó khăn, với tổng kinh phí hơn 40 triệu đồng. Sau khi bàn ghế được đưa về từng nhà, cán bộ địa bàn tiếp tục vận động cha mẹ quan tâm đến việc học của con, cùng giáo viên theo dõi và động viên các em. Các nhà trường ghi nhận kết quả học tập của 22 học sinh được hỗ trợ có chuyển biến. Các đồn Biên phòng và nhà trường trên địa bàn đã phối hợp nhân rộng mô hình lên 97 góc học tập.
Việc chăm lo cho học sinh còn gắn với bữa ăn và sức khỏe của các em. Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế La Lay, Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị thực hiện mô hình “Ổ bánh mì nơi biên giới” khi thấy có những học sinh người Pa Cô, Vân Kiều bụng còn đói đã lội suối, vượt đèo đi học. Hay cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh, Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai tự nguyện trích tiền lương, phụ cấp để duy trì “Bếp ăn tình thương”, hỗ trợ bữa trưa miễn phí cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn.
Tùy đặc điểm địa bàn, các đơn vị còn chăm lo những nhu cầu khác của trẻ em. Chi đoàn Đồn Biên phòng Long Hòa, Bộ đội Biên phòng thành phố Hồ Chí Minh tổ chức “Lớp dạy bơi phòng chống đuối nước cộng đồng” từ năm 2022 tại xã Cần Giờ, thành phố Hồ Chí Minh, giúp các em có kỹ năng bơi cơ bản để tự bảo vệ trong môi trường sông nước. Còn ở Sơn La, mô hình “Ươm mầm xanh biên giới - Vững bước tới tương lai” của Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Lóng Sập, Bộ đội Biên phòng tỉnh Sơn La lại hướng tới đỡ đầu học sinh dân tộc thiểu số có hoàn cảnh khó khăn học hết lớp 12, tạo điều kiện để các em học nghề hoặc tiếp tục học cao đẳng, đại học...
Qua nhiều năm, việc sát cánh cùng thầy cô được duy trì bằng những phần việc cụ thể, phù hợp với điều kiện của nhà trường và hoàn cảnh của học sinh. Mỗi em được giúp để tiếp tục đi học có thêm cơ hội hoàn thành chương trình phổ thông, học nghề hoặc học lên. Những cơ hội ấy, được vun đắp qua từng năm học, giúp các địa phương biên giới, hải đảo từng bước bồi dưỡng nguồn nhân lực từ chính con em đồng bào, những người hiểu quê hương và có thể đem kiến thức, kỹ năng của mình góp sức xây dựng quê hương.
Mỗi năm học, các đơn vị hỗ trợ, đỡ đầu gần 3.000 lượt học sinh, trong đó có gần 200 học sinh ở khu vực biên giới của nước bạn Lào và Campuchia. Mức hỗ trợ mỗi em là 500.000 đồng/tháng, duy trì cho tới khi các em học hết lớp 12. Từ năm 2016 đến nay, Bộ đội Biên phòng đã đỡ đầu hơn 28.000 lượt học sinh, nhận nuôi gần 3.000 lượt học sinh tại các đồn Biên phòng, với tổng kinh phí gần 500 tỷ đồng. Trong số học sinh được hỗ trợ, có em đạt giải tại các kỳ thi, có em tiếp tục học đại học hoặc vào các trường Quân đội, Công an.
